Ο υπερπληθυσμός των φυλακών και το δημογραφικό προφίλ των κρατουμένων στη Γαλλία
Εκτός από τα προβλήματα που προϋπολογισμού και των συντάξεων, η γαλλική κυβέρνηση έχει να επιλύσει μια σειρά από αφανείς πληγές όπως είναι ο υπερπληθυσμός των γαλλικών φυλακών. Αν και η γαλλική Δικαιοσύνη δέχεται κριτική για τη χαλαρότητά της, τα σωφρονιστικά καταστήματα είναι υπερπλήρη.
Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα δεδομένα από τη διοίκηση των φυλακών στη Γαλλία, το 96% των κρατουμένων είναι άνδρες. Οι γυναίκες αντιπροσωπεύουν μόνο το 4% και συχνά φυλακίζονται για αδικήματα σχετικά με ναρκωτικά, κλοπές ή οικογενειακές διαφορές που κλιμακώθηκαν σε βίαιες πράξεις. Το 20% των κρατουμένων είναι 18-25 ετών. Η πιο πολυπληθής ηλικιακή ομάδα είναι η 25-40 ετών: το 40-45% των κρατουμένων. Οι άνω των 60 ετών δεν ξεπερνούν το 4-5%, αλλά προσφάτως έχει σημειωθεί μικρή αύξηση ιδιαίτερα για σεξουαλικά αδικήματα ή εξαιτίας μακροχρόνιων ποινών. Περίπου το 18-20% των κρατουμένων είναι αλλοδαποί, με διακυμάνσεις ανάλογα με την περιοχή: οι περισσότεροι προέρχονται από το Μαγκρέμπ, την υποσαχάρια Αφρική και την Ανατολική Ευρώπη (Βουλγαρία, Ρουμανία), ενώ υπολογίζεται (αν και χωρίς επίσημα στοιχεία διότι απαγορεύεται η σχετική στατιστική έρευνα) ότι πάνω από το 50% έχουν μεταναστευτικό υπόβαθρο αν και είναι πολιτογραφημένοι Γάλλοι. Το 20% των Γάλλων που βρίσκονται στη φυλακή έχουν διπλή υπηκοότητα.
Η μεγάλη πλειονότητα των ανθρώπων προέρχονται από μειονεκτούντα περιβάλλοντα: το 40% των κρατουμένων δεν έχει ολοκληρώσει την υποχρεωτική εκπαίδευση των 9 ετών. Το ποσοστό αναλφαβητισμού κυμαίνεται γύρω στο 10-15% και το ποσοστό απασχόλησης πριν από τη φυλάκιση γύρω στο 50% (δηλαδή οι μισοί ήταν άνεργοι ή άεργοι). Λιγότερο από το 10% έχει απολυτήριο λυκείου ή κάποιο δίπλωμα. Τα προγράμματα εκπαίδευσης στις φυλακές παρέχουν επαναληπτική εκπαίδευση, αλλά η ζήτηση υπερβαίνει την προσφορά.
Σχετικά με την ψυχική υγεία, το 20 έως 30% πάσχει από σοβαρές διαταραχές κι από συννοσηρότητα με εξάρτηση από το οινόπνευμα ή τα ναρκωτικά. Οι φυλακές χρησιμεύουν συχνά ως υποκατάστατα των ψυχιατρικών ιδρυμάτων.
Το 30% του συνόλου των κρατουμένων έχει καταδικαστεί για βίαιες κλοπές και βίαια εγκλήματα σχετικά με τα ναρκωτικά. Τον Απρίλιο του 2025, ο πληθυσμός των φυλακών στη Γαλλία ήταν περίπου 75.000, αριθμός που παρουσιάζει μικρές διακυμάνσεις κάθε μήνα, αλλά παραμένει σταθερά πάνω από τη χωρητικότητα των 61.000 θέσεων. Ο υπερπληθυσμός οφείλεται, μεταξύ άλλων, σε καθυστερήσεις δικών: το 30% των κρατουμένων είτε δεν έχουν ακόμη δικαστεί, είτε βρίσκονται εν αναμονή δίκης ή έφεσης. Περίπου 15.000 άτομα υπόκεινται σε εναλλακτικές ποινές (ηλεκτρονικά βραχιόλια, ημι-ελευθερία, εξωτερικές τοποθετήσεις), πράγμα που αυξάνει το ποσοστό κράτησης: ωστόσο, η Γαλλία βρίσκεται πολύ πίσω από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Ρωσία, δύο χώρες με ιλιγγιώδη πληθυσμό κράτησης.
