Τα τέσσερα βασικά «αγκάθια» στο ειρηνευτικό σχέδιο του Ντόναλντ Τραμπ για τη Γάζα

Διαπραγματευτές από το Ισραήλ και τη Χαμάς ξεκινούν έμμεσες συνομιλίες στο Σαρμ ελ Σέιχ της Αιγύπτου, με στόχο τον τερματισμό του πολέμου στη Γάζα.

Είναι η πιο κοντινή στιγμή σε συμφωνία από τότε που ξέσπασε ο πόλεμος στη Γάζα πριν από δύο χρόνια.

Ωστόσο, το ειρηνευτικό σχέδιο 20 σημείων του Ντόναλντ Τραμπ, το οποίο έχει εγκρίνει το Ισραήλ και εν μέρει η Χαμάς, αποτελεί περισσότερο ένα πλαίσιο παρά μια πλήρη συμφωνία.

Και υπάρχουν ακόμη μεγάλα «αγκάθια» που πρέπει να επιλύσουν και οι δύο πλευρές.

Απελευθέρωση ομήρων

Το σχέδιο προβλέπει ότι μέσα σε 72 ώρες από την υπογραφή της συμφωνίας θα απελευθερωθούν όλοι οι εναπομείναντες όμηροι. Υπολογίζεται ότι 48 Ισραηλινοί βρίσκονται ακόμη στη Γάζα, εκ των οποίων 20 πιστεύεται ότι είναι ζωντανοί.

Ο Τραμπ δήλωσε το περασμένο Σαββατοκύριακο ότι οι όμηροι θα μπορούσαν να απελευθερωθούν «πολύ σύντομα», ενώ ο Νετανιάχου εκτίμησε ότι μπορεί να ελευθερωθούν πριν από το τέλος της εβραϊκής γιορτής Σουκότ, στις 13 Οκτωβρίου.

Η Χαμάς έχει συμφωνήσει με τη «φόρμουλα ανταλλαγής» του σχεδίου Τραμπ, υπό την προϋπόθεση ότι θα πληρούνται ορισμένοι «επιτόπιοι όροι».

Ωστόσο, οι όμηροι αποτελούν το μοναδικό διαπραγματευτικό χαρτί της οργάνωσης και παραμένει ασαφές αν θα τους απελευθερώσει πριν ολοκληρωθούν οι υπόλοιπες πτυχές της συμφωνίας.

Η εμπιστοσύνη μεταξύ των δύο πλευρών είναι σχεδόν ανύπαρκτη. Μόλις τον περασμένο μήνα, το Ισραήλ επιχείρησε να δολοφονήσει με αεροπορικό πλήγμα τη διαπραγματευτική ομάδα της Χαμάς στη Ντόχα, γεγονός που εξόργισε όχι μόνο τη Χαμάς αλλά και τον Τραμπ και το Κατάρ, έναν από τους βασικούς μεσολαβητές.

Αφοπλισμός της Χαμάς

Βασικός στόχος του Ισραήλ καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου ήταν η καταστροφή της Χαμάς. Ο Νετανιάχου έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι δεν θα σταματήσει έως ότου εξουδετερωθεί η οργάνωση.

Κεντρικό σημείο του σχεδίου Τραμπ απαιτεί τον αφοπλισμό της Χαμάς. Ωστόσο, η οργάνωση έχει αρνηθεί στο παρελθόν να παραδώσει τα όπλα της, υποστηρίζοντας ότι θα το κάνει μόνο όταν ιδρυθεί ανεξάρτητο παλαιστινιακό κράτος.

Στην επίσημη απάντησή της, η Χαμάς δεν έκανε καμία αναφορά στον αφοπλισμό, ενισχύοντας τις εικασίες ότι η στάση της παραμένει αμετάβλητη.

Το Σαββατοκύριακο, ο Νετανιάχου διαμήνυσε: «Η Χαμάς θα αφοπλιστεί και η Γάζα θα αποστρατιωτικοποιηθεί – είτε με τον εύκολο είτε με τον δύσκολο τρόπο».

Μελλοντική διακυβέρνηση της Γάζας

Το σχέδιο ορίζει ότι η Χαμάς δεν θα έχει ρόλο στη μελλοντική διακυβέρνηση της Γάζας. Την προσωρινή διοίκηση θα αναλάβει ένα μεταβατικό σώμα Παλαιστινίων τεχνοκρατών, υπό την εποπτεία του «Συμβουλίου Ειρήνης» με επικεφαλής τον Ντόναλντ Τραμπ και τη συμμετοχή του πρώην πρωθυπουργού του Ηνωμένου Βασιλείου, Τόνι Μπλερ.

Η διακυβέρνηση της Λωρίδας προβλέπεται αργότερα να περάσει στην Παλαιστινιακή Αρχή (ΠΑ).

Αν και ο Νετανιάχου έχει αποδεχθεί το σύνολο του σχεδίου, φάνηκε να αντιδρά στην εμπλοκή της ΠΑ, δηλώνοντας ότι δεν θα έχει ρόλο στη διαχείριση του εδάφους.

Η θέση αυτή προκαλεί έντονη δυσαρέσκεια στους υπερεθνικιστές του κυβερνητικού του συνασπισμού, οι οποίοι επιθυμούν το Ισραήλ να διατηρήσει τον έλεγχο της Γάζας και να ανασυστήσει εβραϊκούς οικισμούς.

Από την πλευρά της, η Χαμάς ανέφερε ότι αναμένει να έχει «ρόλο στο πλαίσιο ενός ενοποιημένου παλαιστινιακού κινήματος» – διατύπωση ασαφή και πιθανότατα απαράδεκτη τόσο για το Ισραήλ όσο και για τον Τραμπ.

Αποχώρηση του Ισραήλ

Ο βαθμός στρατιωτικής αποχώρησης του Ισραήλ αποτελεί ένα ακόμη σημείο τριβής.

Το σχέδιο προβλέπει ότι ο ισραηλινός στρατός θα αποσυρθεί «βάσει προτύπων, οροσήμων και χρονοδιαγραμμάτων» που θα συμφωνηθούν από όλες τις πλευρές.

Ένας χάρτης που δημοσίευσε ο Λευκός Οίκος δείχνει τρία στάδια αποχώρησης:

• Στο πρώτο, το Ισραήλ διατηρεί τον έλεγχο του 55% της Γάζας.
• Στο δεύτερο, 40%.
• Και στο τελικό στάδιο, 15%.

Αυτό το τελικό τμήμα θα αποτελεί «ζώνη ασφαλείας» που θα παραμείνει «μέχρι να διασφαλιστεί ότι η Γάζα είναι ασφαλής από κάθε αναβίωση τρομοκρατικής απειλής».

Η διατύπωση είναι ασαφής και δεν περιλαμβάνει σαφές χρονοδιάγραμμα πλήρους αποχώρησης – κάτι που η Χαμάς πιθανότατα θα απαιτήσει να διευκρινιστεί.

Επιπλέον, ο χάρτης του Λευκού Οίκου δεν συμβαδίζει με τους στρατιωτικούς χάρτες του Ισραήλ, ενώ σε ορισμένα σημεία τα σύνορα της Γάζας αποτυπώνονται λανθασμένα.

(Με πληροφορίες BBC News)