Μονσινιόρ – Επίσκοπος – Καρδινάλιος: Οι διαφορές των αξιωματούχων στην υπηρεσία του Πάπα

Απλό μαύρο πουκάμισο με ρωμαϊκό γιακά – εκτός από τον Πάπα που είναι ο ηγέτης της Ρωμαιοκαθολικής εκκλησίας, ο κλήρος του, οι ιερείς, δηλαδή, που λογοδοτούν στο Βατικανό, εχουν μερικές επιλογές ρούχων, από τις οποίες οι πιστοί καταφέρνουν να ξεχωρίζουν ιδιότητες και τίτλους.

Λόγω του θανάτου του Πάπα Φραγκίσκου και των διαδικασιών εκλογής νέου Πάπα τις επόμενες ημέρες θα ακούμε πολύ συχνά για Καρδιναλίους, Μονσινιόρι και Επισκόπους, αγνοώντας τις ιδιότητες, τις υποχρεώσεις και τα προνόμια πίσω από τους γοητευτικούς τίτλους.

Και η αλήθεια είναι πώς δύσκολα τους ξεχωρίζεις ανάμεσα σε ένα πλήθος από καθολικούς ιερείς που αυτές τις μέρες παρελαύνουν στο Βατικανό: όταν παρευρίσκονται σε πιο επίσημες εκδηλώσεις ή όταν περπατούν στην πλατεία του Αγίου Πέτρου στη Ρώμη, οι επίσκοποι, οι καρδινάλιοι και οι ιερομόναχοι μπορούν να φορούν ένα ράσο που είναι ενδεικτικό του αξιώματός τους. Τα ράσα τους έχουν το καθένα ξεχωριστά χρώματα, αλλά από μακριά δεν διακρίνονται εύκολα. Είναι ακόμα πιο δύσκολο όταν οι αξιωματούχοι αυτοί φορούν μαύρο ράσο, με μόνο τις πιέτες και τη ζώνη να έχουν διαφορετικό χρώμα.

Ακολουθεί ένας γρήγορος οδηγός που βοηθά στην αναγνώριση των ιδιοτήτων και των βαθύτερων συμβολισμών τους.

Μονσινιόρ

Για αιώνες ο Πάπας συνήθιζε να απονέμει τιμητικούς τίτλους σε ιερείς εντός της παπικής αυλής του. Υπήρχαν πολυάριθμοι τίτλοι τιμής, που συνήθως δίνονταν μόνο σε ιερείς που συνεργάζονταν στενά με τον Άγιο Πατέρα στη Ρώμη. Ο τίτλος αυτός επεκτάθηκε με την πάροδο του χρόνου και δόθηκε σε ιερείς εκτός Ρώμης μέσω της σύστασης μιας επισκοπής, αλλά πρόσφατα περιορίστηκε και πάλι από τον Πάπα Φραγκίσκο, επιστρέφοντας στην παλαιότερη πρακτική.

Όντας μέλη της παπικής αυλής, οι Μονσινιόροι (νεωκόροι) φορούν το πορφυρό χρώμα. Συνήθως οι νεωκόροι δεν έχουν zucchetto (το καπέλο με το κρανίο) ή θωρακικό σταυρό, γεγονός που τους διακρίνει από τους επισκόπους και τους καρδιναλίους.

Οι υπηρεσίες τους είναι αναγκαίες για τον νέο ποντίφικα και φυσικά αναγνωρίζει τα πρόσωπα αυτά, πράγμα που ισοδυναμεί πρακτικά με σιωπηρό διορισμό. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι τα μέλη των θρησκευτικών ταγμάτων μπορούν να χρησιμοποιούν τον τίτλο «Monsignor» μόνο εάν είναι επίσκοποι ή αρχιεπίσκοποι. Όλες οι άλλες βαθμίδες της ιεραρχίας είναι φυσικά κλειστές γι' αυτούς, αν εξαιρέσουμε τον Διδάσκαλο του Ιερού Παλατιού, ο οποίος, όντας πάντα Δομινικανός, είναι ένας από τους ιεράρχες, αλλά δεν μπορεί να προσφωνείται ως Σεβασμιότατος. Το έθιμο που εισήχθη τον δέκατο έκτο αιώνα να δίδεται στους στρατηγούς των θρησκευτικών ταγμάτων ο τίτλος «Monsignor» ήταν μικρής διάρκειας.

To «Μονσινιόρ» είναι ταυτόχρονα προσφώνηση, αλλά και τίτλος και δεν αφορά την ιεραρχία αξιωμάτων της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας.

Επίσκοπος

Για το μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας το πράσινο ήταν το χρώμα των επισκόπων. Αυτό το χρώμα εξακολουθεί να εμφανίζεται στο παραδοσιακό οικόσημο που επιλέγει κάθε επίσκοπος όταν εκλέγεται. Ωστόσο, τον 16ο αιώνα το χρώμα άλλαξε σε «κόκκινο του αμάραντου», το οποίο ονομάστηκε έτσι σε σχέση με το χρώμα του άνθους του αμάραντου. Στην πράξη μοιάζει περισσότερο με το χρώμα φούξια. Δεδομένου ότι είναι ένα χρώμα παρόμοιο με το μωβ, κατέχει συμβολική αξία που παραπέμπει στο καθήκον του επισκόπου να διοικεί την τοπική του επισκοπή.

Εκτός από το χρώμα, οι επίσκοποι που φορούν το ράσο τους μπορούν να αναγνωριστούν από το ίδιο χρώμα του επισκοπικού σκούφου και τον θωρακικό σταυρό που κοσμεί το στήθος τους.

Ένας επίσκοπος είναι ο βασικός πνευματικός διδάσκαλος στην επισκοπή του και έχει την ευθύνη να κηρύττει τον λόγο του Θεού στο λαό του.Οφείλει να διασφαλίζει ότι εκείνοι που είναι εντεταλμένοι να διδάσκουν στο όνομά του, δηλαδή οι ιερείς, οι δάσκαλοι, οι κατηχητές και άλλοι, διδάσκουν την αλήθεια. Ο επίσκοπος λειτουργεί και φροντίζει τόσο για πνευματικά όσο και για πρακτικά ζητήματα της επισκοπής του, όπως η βοήθεια προς τα άπορα και σε ανάγκη μέλη της ενορίας του.

Όταν ο Πάπας τοποθετεί την μπιρέτα (ένα καπέλο με 3 ή 4 σκληρές γωνίες που φοριέται ως μέρος της λειτουργικής ενδυμασίας) στην κορυφή του κεφαλιού του καρδιναλίου, λέει: «(Αυτό είναι) το κόκκινο ως ένδειξη της αξιοπρέπειας του καρδιναλίου, που σημαίνει την ετοιμότητά σας να ενεργήσετε με θάρρος, ακόμα και μέχρι να χύσετε το αίμα σας, για την ενίσχυση της χριστιανικής πίστης, για την ειρήνη και την ηρεμία του λαού του Θεού και για την ελευθερία και την ανάπτυξη της Αγίας Ρωμαϊκής Εκκλησίας».

Καρδινάλιος

Ο Καρδινάλιος Camerlengo της Αγίας Ρωμαϊκής Εκκλησίας, επικουρούμενος από τον Αντι-Camerlengo και τους άλλους ιεράρχες του γραφείου που είναι γνωστό ως Αποστολική Κάμαρα, έχει καθήκοντα που στην ουσία περιορίζονται σε μια περίοδο sede vacante του παπισμού. Πρέπει να συγκεντρώνει πληροφορίες σχετικά με την οικονομική κατάσταση όλων των διοικήσεων που εξαρτώνται από την Αγία Έδρα και να παρουσιάζει τα αποτελέσματα στο Κολέγιο των Καρδιναλίων, καθώς συγκεντρώνονται για το παπικό κονκλάβιο.

Ένας καρδινάλιος που δεν είναι επίσκοπος έχει δικαίωμα να φορά και να χρησιμοποιεί τα επισκοπικά άμφια και τα άλλα pontificalia (επισκοπικά στολίδια: μίτρα, ζουκέτο, θωρακικό σταυρό και δαχτυλίδι).Έχει τόσο πραγματικό όσο και τιμητικό προβάδισμα έναντι των αρχιεπισκόπων και των επισκόπων που δεν είναι καρδινάλιοι. Ωστόσο, δεν μπορεί να τελέσει το μυστήριο της χειροτονίας ή άλλες τελετές που προορίζονται αποκλειστικά για τους επισκόπους.

Αναλόγως την περίσταση, ένας καρδινάλιος μπορεί να φορά τα κόκκινα άμφιά του ή μαύρο ράσο με κόκκινη ζώνη.

Με στοιχεία από catholictt.org, The Catholic Times