Α' Παγκόσμιος Πόλεμος: 110 χρόνια από τη μάχη της Καλλίπολης

Η μάχη της Καλλίπολης ήταν μια από τις πιο αιματηρές και αποτυχημένες επιχειρήσεις της Αντάντ (της Συμμαχίας της Τριπλής Συνεννόησης: Γαλλίας, Ρωσίας, Βρετανίας) κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Έλαβε χώρα μεταξύ Απριλίου 1915 και Ιανουαρίου 1916 στη Χερσόνησο της Καλλίπολης (σημερινό Γκελίμπολου) στην Τουρκία, και είχε στόχο την κατάληψη των Στενών των Δαρδανελίων και, κατ’ επέκταση, την πτώση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Οι Σύμμαχοι (κυρίως Βρετανοί και Γάλλοι) ήθελαν να καταλάβουν τα Στενά ώστε να ανοίξουν θαλάσσια δίοδο προς τη Ρωσία (που ήταν σύμμαχός τους), να εξαναγκάσουν την Οθωμανική Αυτοκρατορία να αποσυρθεί από τον πόλεμο και να τονώσουν το ηθικό των Συμμάχων μετά το αδιέξοδο στο Δυτικό Μέτωπο. Άρχισαν με ναυτικό βομβαρδισμό (τον Φεβρουάριο-Μάρτιο του 1915) και προχώρησαν με απόβαση στη Χερσόνησο στις 25 Απριλίου 1915. Οι Συμμαχικές δυνάμεις (κυρίως Αυστραλοί, Νεοζηλανδοί, Βρετανοί και Γάλλοι) αποβιβάστηκαν σε διάφορα σημεία, μερικά από τα οποία ήταν στρατηγικά εσφαλμένα, και συνάντησαν σφοδρή αντίσταση. Οι Οθωμανοί υπό τον Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ αμύνθηκαν σθεναρά και η μάχη εξελίχθηκε σε πόλεμο χαρακωμάτων, παρόμοιο με εκείνον του Δυτικού Μετώπου. Οι δυνάμεις της Αντάντ ήταν περίπου 490.000 άνδρες και οι Τούρκοι γύρω στους 315.000. Στις μάχες που διεξήχθησαν σε δύσβατο έδαφος, με ελλιπή εφοδιασμό και φρικτές υγειονομικές συνθήκες, οι απώλειες ήταν τεράστιες: περίπου 250.000 (νεκροί, τραυματίες, αγνοούμενοι) από την πλευρά της Αντάντ, άλλοι 250.000 από την πλευρά των Οθωμανών. Η πείνα, η δίψα, οι ψείρες και η δυσεντερία θέρισαν μισό εκατομμύριο στρατιώτες.         

Η επιχείρηση απέτυχε: οι Σύμμαχοι δεν κατάφεραν να προχωρήσουν στο εσωτερικό. Υπήρχε κακός συντονισμός, κακή πληροφόρηση και υποτίμηση της οθωμανικής αντίστασης. Τον Ιανουάριο του 1916, οι δυνάμεις της Αντάντ εγκατέλειψαν την Καλλίπολη. Η ήττα έπληξε το κύρος του Τσόρτσιλ —υπεύθυνου για την ιδέα της εκστρατείας— και προκάλεσε την παραίτησή του από το Υπουργείο Ναυτικού της Βρετανίας, ενώ, παρά τις τρομερές ανθρώπινες απώλειες, ενίσχυσε το ηθικό των Οθωμανών. Ο Ατατούρκ έγινε εθνικός ήρωας.

Η καταστροφή στην Καλλίπολη έμεινε στην ιστορία ως μια από τις χειρότερες αναίτιες σφαγές: νέοι άνδρες έχασαν τη ζωή τους «για ένα τίποτα». Το γεγονός χαρακτήρισε ολόκληρο τον Πρώτο Παγκόσμιο πόλεμο ως περιττή και άσκοπη περιπέτεια που έκανε μια ολόκληρη γενιά «κρέας για τα κανόνια».