100 χρόνια Εβραϊκό Πανεπιστήμιο στην Ιερουσαλήμ

Το Εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ (Hebrew University of Jerusalem) κλείνει φέτος 100 χρόνια ζωής. Πρόκειται για ένα από τα τρία κορυφαία ακαδημαϊκά ιδρύματα του Ισραήλ και συγκαταλέγεται ανάμεσα στα πιο γνωστά πανεπιστήμια παγκοσμίως. Το Πανεπιστήμιο ιδρύθηκε το 1918 αλλά άνοιξε επίσημα τις πόρτες του την 1η Απριλίου 1925, πολύ πριν από την ίδρυση του ισραηλινού κράτους.

Στην Ιερουσαλήμ έχει τρεις βασικές πανεπιστημιουπόλεις: στο Όρος Σκοπός όπου βρίσκεται το κεντρικό κτίριο το οποίο φιλοξενεί τις σχολές επιστημών του ανθρώπου και τη νομική, στο Γκίβατ Ραμ όπου φιλοξενούνται οι σχολές θετικών επιστημών και στο Εν Κάρεμ όπου βρίσκονται οι επιστήμες υγείας και βιοϊατρικής. Το Πανεπιστήμιο έχει 23.000 φοιτητές από το Ισραήλ αλλά και τον υπόλοιπο κόσμο, εφόσον η γλώσσα διδασκαλίας είναι, σε πολλά μαθήματα, τα αγγλικά. Οι ιδιαίτερες ειδικεύσεις του είναι η γεωργική βιοτεχνολογία, η ανοσολογία, η νευροεπιστήμη και η τεχνητή νοημοσύνη. Σε ορισμένες σχολές —όπως στις επιστήμες του ανθρώπου— διαπρέπει διεθνώς· σε άλλες, όπως η πληροφορική, υστερεί κάπως (324η θέση διεθνώς).

Το Εβραϊκό Πανεπιστήμιο αποτέλεσε μέρος του σιωνιστικού οράματος για την αναγέννηση του εβραϊκού λαού στον ιστορικό του τόπο

Τα πρώτα χρόνια, συμμετείχαν κορυφαίοι επιστήμονες και διανοητές, όπως ο Albert Einstein, ο οποίος ήταν από τους ιδρυτές και συνέβαλε στην ίδρυση του τμήματος Φυσικής, ενώ αργότερα ο καθηγητής Daniel Kahneman βραβεύτηκε με το Νόμπελ Οικονομίας. Η βιβλιοθήκη του, γνωστή ως National Library of Israel, περιέχει ένα από τα πιο εκτενή αρχεία εβραϊκών και ισραηλινών μελετών. Το πανεπιστήμιο κατατάσσεται συχνά ανάμεσα στα κορυφαία 100 πανεπιστήμια παγκοσμίως: 81o διεθνώς το 2024, 57ο στην Ασία.

Το πανεπιστήμιο έχει κατηγορηθεί ότι στηρίζει την ισραηλινή πολιτική, ιδίως σχετικά με τη σύγκρουση Ισραήλ-Παλαιστίνης. Κάποιοι το κατηγορούν για συνεργασία με τις ισραηλινές αρχές και τον στρατό, ενώ έχει βρεθεί στο στόχαστρο του κινήματος BDS (Boycott, Divestment, Sanctions), το οποίο καλεί σε μποϊκοτάζ ισραηλινών θεσμών. Εξάλλου, η πανεπιστημιούπολη του Όρους Σκοπού βρίσκεται σε μια περιοχή που ανήκει στην ανατολική Ιερουσαλήμ, γεγονός που προκαλεί αντιδράσεις από παλαιστινιακές ομάδες, καθώς θεωρείται τμήμα κατεχόμενου εδάφους.

Αν και είναι ανοιχτό στους Παλαιστίνιους φοιτητές, φαίνεται ότι οι Παλαιστίνιοι αντιμετωπίζουν δυσκολίες στη φοίτησή τους, περιορισμούς στη μετακίνηση, ελλιπή στήριξη, έλλειψη ίσων ευκαιριών και πρόσβασης σε πόρους. Ως εκ τούτου, το Πανεπιστήμιο έχει δεχθεί πιέσεις από διεθνείς ομάδες για να αποστασιοποιηθεί από στρατιωτικές έρευνες ή συνεργασίες με τον στρατό του Ισραήλ, σε συνδυασμό με την αύξηση των διδάκτρων η οποία αποκλείει φοιτητές με χαμηλά εισοδήματα (μολονότι κυμαίνονται γύρω στα 3.500 δολάρια ετησίως.) Επίσης, κάποιοι επικριτές θεωρούν ότι το πανεπιστήμιο περιορίζει την ελευθερία έκφρασης, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την ισραηλινή πολιτική.