ΗΠΑ: Ακατάλληλες οι υποδομές για την υπερθέρμανση

Την περασμένη εβδομάδα, οι πλημμύρες, τα κύματα καύσωνα και οι πυρκαγιές στις ΗΠΑ σκότωσαν δεκάδες ανθρώπους και ισοπέδωσαν ολόκληρες κοινότητες από το Κεντάκι μέχρι τη βόρεια Καλιφόρνια. Αυτό το καλοκαίρι έχει πλέον αποδειχθεί ότι οι αμερικανικές υποδομές δεν επαρκούν για να αντέξουν το μεταβαλλόμενο κλίμα του σήμερα, πόσο μάλλον τις επιπτώσεις που περιμένουμε στο μέλλον. Στο Σαιντ Λούις, οι ραγδαίες βροχοπτώσεις κατέκλυσαν τα συστήματα αποχέτευσης και προκάλεσαν υπερχείλιση ποταμών και κολπίσκων, πλημμυρίζοντας τους δρόμους: από τα ορμητικά νερά παρασύρθηκαν οχήματα, δέντρα και άνθρωποι. Στο Κεντάκι, το νερό κινήθηκε με τόση ορμή ώστε ξεχαρβάλωσε σχολικά λεωφορεία, παρέσυρε τροχόσπιτα και κατέστρεψε δρόμους και γέφυρες. Τριάντα επτά άτομα έχασαν τη ζωή τους, ενώ πολλά σπίτια έμειναν χωρίς ρεύμα, μισοβυθισμένα στο νερό.

Στη Βορειοδυτική ακτή, στον Ειρηνικό, ένα κύμα καύσωνα έσπασε ρεκόρ· όχι σε θερμοκρασία ―το 2021 ήταν ακόμα υψηλότερη― αλλά σε διάρκεια. Στο Σιάτλ και στο Πόρτλαντ, το θερμόμετρο έφτασε στους 40 βαθμούς και έμεινε εκεί για μια εβδομάδα. Τουλάχιστον επτά θάνατοι έχουν αποδοθεί στη ζέστη, αλλά ο απολογισμός είναι δύσκολος όταν οι θάνατοι σχετίζονται με υψηλές θερμοκρασίες. Σ’ αυτή την περιοχή των ΗΠΑ, πολλά σπίτια δεν έχουν κλιματισμό διότι μέχρι τώρα δεν ήταν απαραίτητος: τα καλοκαίρια ήταν δροσερά. Οι δημοτικές αρχές των πόλεων στη βορειοδυτική ακτή των ΗΠΑ ενθάρρυναν τους κατοίκους να καταφύγουν στα κλιματιζόμενα εμπορικά κέντρα και στις βιβλιοθήκες που παρέμειναν ανοιχτές μέχρι αργά. Στην Καλιφόρνια, οι πυρκαγιές κατέπληξαν τους επιστήμονες λόγω του ρυθμού μετάδοσής τους και της «παράξενης» συμπεριφοράς τους. Η πυρκαγιά στα σύνορα με το Όρεγκον χρειάστηκε μόλις 48 ώρες για να αναπτυχθεί από την αρχική της ανάφλεξη στην κομητεία Siskiyou της Καλιφόρνια και να κάψει περισσότερα από 50.000 στρέμματα, ενώ οι φλόγες σκόρπισαν τέφρα στη στρατόσφαιρα και σχημάτισαν καταιγίδες λόγω της έντονης θερμότητας που παρήγαγαν. Το κύμα καύσωνα, η μακροχρόνια ξηρασία και οι παροδικές καιρικές συνθήκες έπαιξαν ρόλο σε αυτήν την ακραία συμπεριφορά της φωτιάς. Τουλάχιστον δύο άνθρωποι έχουν μέχρι στιγμής χάσει τη ζωή τους από τη φωτιά, ενώ 2.000 αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους.

Τι θα κάνουμε; Όπως γράφει ο ιστότοπος Axios.com, τα κτίρια έχουν φτιαχτεί κάτω από κλιματικές συνθήκες του παρελθόντος: πολλά από αυτά έχουν ηλικία πάνω από 200 χρόνια στις ΗΠΑ, ενώ σε άλλες χώρες είναι ακόμα παλιότερα. Στις βορειοευρωπαϊκές πόλεις οι άνθρωποι έχτιζαν σπίτια με τέτοιο τρόπο ώστε να κρατούν τη ζέστη και να προστατεύουν από το κρύο. Ακόμα και τα ακραία φαινόμενα του παρελθόντος είναι διαφορετικά σήμερα: αλλιώς ήταν μια πλημμύρα το 1900, αλλιώς το 1500. Παραλλήλως, οι υποδομές μας έχουν γεράσει: πλήθος από αυτές έχουν ηλικία 50, 60, 70 χρόνια ―ακόμα κι αν μπορούσαν, εκ κατασκευής, να μας προστατέψουν από τη ζέστη και τις θεομηνίες, έχουν τόσο φθαρεί από τον χρόνο ώστε είναι ανίκανες να αντέξουν πιο έντονες βροχοπτώσεις, πιο έντονες ανεμοθύελλες, πιο παρατεταμένες ακραίες θερμοκρασίες ή ασυνήθιστη συμπεριφορά δασικών πυρκαγιών. Η αύξηση του πληθυσμού συμβάλλει επίσης στην επισφάλειά μας: η πυκνή δόμηση επιδεινώνει τις συνέπειες των ακραίων φαινομένων.

Παρά τις αμφισβητήσεις και πολλά fake news που κυκλοφορούν, η αλήθεια είναι μία: στις ΗΠΑ, και σε άλλα μέρη του πλανήτη, παρατηρείται επιτάχυνση στον ρυθμό και στην ένταση των ακραίων καιρικών φαινομένων. Όταν βρέχει, βρέχει δυνατότερα. Όταν κάνει ζέστη, κάνει πολλή ζέστη και παρατείνεται περισσότερο από ό,τι παλιότερα. Η επιστήμη του κλίματος είναι ξεκάθαρη: καθώς το κλίμα θερμαίνεται ως αποτέλεσμα της χρήσης ορυκτών καυσίμων για ενέργεια, θα συνεχίσει να θερμαίνεται όσο δεν απομακρύνεται η αιτία. Οι επιστήμονες προσθέτουν και το εξής: οι μοντελοποιημένες κλιματικές επιπτώσεις που είχαν υποθέσει ότι θα συνέβαιναν περίπου το 2050-60 συμβαίνουν τώρα, συμβαίνουν φέτος. Άρα, φαίνεται απαραίτητη η εκτίμηση του κόστους και του οφέλους από την επένδυση στο κλίμα προκειμένου να μειώσουμε τον κίνδυνο, να περιορίσουμε τις οικονομικές βλάβες και την απώλεια ανθρώπινων ζωών. Σε κάποιο βαθμό, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση το αναγνωρίζει: η προεδρία Μπάιντεν έχει διοχετεύσει κονδύλια βάσει του δικομματικού νόμου για τις υποδομές ώστε να συντηρηθούν, να αναβαθμιστούν και να προσαρμοστούν στις καινούργιες συνθήκες. Όσο για κατασκευή νέων έργων πρέπει στο εξής να γίνονται με γνώμονα την κλιματική αλλαγή.

Καλά όλα αυτά αλλά υπάρχει πιθανότητα ακόμη και τώρα να υποτιμάμε τη Μητέρα Φύση, το τι δηλαδή έχει ήδη συμβεί λόγω του υπερπληθυσμού και της ανθρώπινης δραστηριότητας. Ορισμένοι επιστήμονες και ακτιβιστές του κλίματος πιστεύουν ότι εφόσον η κλιματική αλλαγή έχει προκαλέσει εκπλήξεις διαψεύδοντας τα μοντέλα ―όπως η υπέρβαση της κάποτε αδιανόητης θερμοκρασίας των 40°C στο Ηνωμένο Βασίλειο― μας περιμένουν πιο δυσάρεστες εκπλήξεις.