Μόλενμπεκ: Πώς είναι σήμερα η ευρωπαϊκή πατρίδα του τζιχαντισμού

Το Μόλενμπεκ ήταν κάποτε ένα κέντρο έντονης βιομηχανικής δραστηριότητας που συγκεντρωνόταν γύρω από το κανάλι και τον σιδηρόδρομο. Στη συνέχεια, οι περισσότερες βιομηχανίες έκλεισαν ή μετακόμισαν αλλού: οι αστικές αναπλάσεις και η επέκταση του μετρό στις δεκαετίες του 1970 και 1980 έβλαψαν τον χαρακτήρα αυτής της εργατικής περιοχής των δυτικών Βρυξελλών. Το βιομηχανικό παρελθόν υπενθυμίζει ωστόσο το Μουσείο Βιομηχανίας και Εργασίας, που χτίστηκε στη θέση ενός μεγάλου χυτηρίου χαλκού. 

Σε ορισμένες γειτονιές του Μόλενμπεκ, η φτώχεια που ακολούθησε σημάδεψε το αστικό τοπίο και τη ζωή της κοινότητας, οδηγώντας σε αύξηση της εγκληματικότητας και διάχυτη πολιτιστική μισαλλοδοξία. Αυτή τη στιγμή βρίσκονται σε εξέλιξη διάφορα τοπικά προγράμματα αναζωογόνησης με στόχο την ανακούφιση των πιο φτωχών συνοικιών του δήμου ο οποίος τις τελευταίες δεκαετίες έγινε εστία του ευρωπαϊκού τζιχαντισμού. Αλλά αν και τοπική οικονομία προσπαθεί να ανανεωθεί και να γίνει πιο ποικίλη, κυριαρχείται ακόμα από τον διοικητικό τομέα -τράπεζες, εταιρείες διανομής, γραφεία- και οι μικρές επιχειρήσεις που χρειάζονται για να αποκτήσει η συνοικία χαρακτήρα κοινότητας είναι λιγοστές: οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν αποθαρρυνθεί εξαιτίας του τζιχαντιστικού στίγματος. Εξάλλου, στο Μόλενμπεκ δεν έχει επιτευχθεί ακόμα η πολυμορφία: οι κάτοικοι, το 60% των οποίων έχουν γεννηθεί εκτός Βελγίου, παρότι προέρχονται από διάφορες χώρες -Τυνησία, Μαρόκο, Τουρκία, Πακιστάν- μοιράζονται την ίδια θρησκεία και παρόμοιες συνήθειες. 

Οι δολοφόνοι του Αχμέντ Μασούντ, εχθρού των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν, προέρχονταν και οι δύο από το Μόλενμπεκ. Ο Χασάν ελ-Χάσκι, ένας από τους τρομοκράτες της Μαδρίτης το 2004, καταγόταν από το Μόλενμπεκ. Ο δράστης που πυροβόλησε στο Εβραϊκό Μουσείο του Βελγίου, ονόματι Μεχντί Νεμούς, είχε επίσης ζήσει στο Μόλενμπεκ. Ο Αγιούμπ ελ Χαζανί, δράστης της επίθεσης στο τρένο Thalys το 2015, έμενε με την αδερφή του στο Μόλενμπεκ. Η γαλλική αστυνομία πιστεύει ότι τα όπλα που χρησιμοποιήθηκαν στην πολιορκία του σούπερ-μάρκετ στην Porte de Vincennes δύο ημέρες μετά την πολύνεκρη επίθεση στο Charlie Hebdo προέρχονταν από το Μόλενμπεκ. Οι βομβιστές των επιθέσεων του Νοεμβρίου 2015 στο Παρίσι εντοπίστηκαν επίσης στο Μόλενμπερκ. Κατά τη σύλληψη του Σαλάχ Αμπντεσλάμ, συνεργού των βομβιστών του Παρισιού που δικάζεται αυτές τις μέρες, κάτοικοι του Μόλενμπεκ έριξαν πέτρες και μπουκάλια στην αστυνομία και στους δημοσιογράφους. Τέλος, ο Ουσάμα Ζαριούχ, ο βομβιστής του Κεντρικού Σταθμού των Βρυξελλών τον Ιούνιο του 2017, ζούσε κι αυτός στο Μόλενμπεκ. 

Η δίκη των τζιχαντιστών του Μπατακλάν επιβεβαιώνει ότι η επίθεση οργανώθηκε σ’ αυτή την περιοχή της βελγικής πρωτεύουσας. Τουλάχιστον τέσσερις από τους τρομοκράτες μεγάλωσαν και έζησαν στο Μόλενμπεκ όπου ήταν γνωστοί για ληστείες χωρίς οι βελγικές αρχές να τους πάρουν στα σοβαρά. Δεδομένου ότι αρκετοί από τους δράστες στις τρομοκρατικές επιθέσεις στις Βρυξέλλες και στο Παρίσι είχαν διασυνδέσεις στην περιοχή, η βελγική αστυνομία ξεκίνησε ελέγχους από πόρτα σε πόρτα, στους οποίους ερευνήθηκε το ένα τέταρτο των κατοίκων του Μόλενμπεκ -συνολικά 22.668 άτομα. Η επιχείρηση είχε ως αποτέλεσμα από τις 1.600 οργανώσεις που ερευνήθηκαν να διαπιστωθεί ότι 102 εμπλέκονταν σε εγκληματικές δραστηριότητες (όπλα, ναρκωτικά, ληστείες), ενώ άλλες 52 εμπλέκονταν στην τρομοκρατία. Διαπιστώθηκε επίσης ότι 72 άτομα είχαν σχέσεις με τρομοκρατικά δίκτυα.

Σήμερα η αστυνομία και οι οργανώσεις κοινωνικές προνοίας συνεργάζονται σε αυτό που ονομάζουν «συνοδεία των ριζοσπαστικοποιημένων» προσπαθώντας να αποτρέψουν τους ισλαμιστές από τρομοκρατικές πράξεις μέσω της προσφοράς εργασίας, της στέγασης και της ψυχολογικής στήριξης. Το παράλληλο πρόβλημα είναι ότι, μετά την κατάρρευση του ισλαμιστικού μετώπου στη Συρία, πολλοί τζιχαντιστές στράφηκαν στο εμπόριο ναρκωτικών, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ατόνησε η ισλαμιστική επιρροή από χώρες όπως η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία, το Κατάρ και η Αίγυπτος. Σύμφωνα με το Παρατηρητήριο των Φονταμενταλισμών των Βρυξελλών, η Μουσουλμανική Αδελφότητα και οι σαλαφιστές εκμεταλλεύτηκαν την πανδημία για να διαδώσουν τις ιδέες τους, όχι μόνο στο Μόλενμπεκ αλλά σε ολόκληρη την πόλη: όπως λέει η Φαντίλα Μααρουφί από το Παρατηρητήριο, το 2020 και 2021, οι τζιχαντιστές διείσδυσαν ακόμα περισσότερο στο δίκτυο κοινοτικής οργάνωσης και αλληλεγγύης. Aπό την πλευρά της, η σοσιαλίστρια δήμαρχος, Κατρίν Μουρό, η οποία το 2018 διαδέχτηκε τον πατέρα της στη δημαρχία του Μόλενμπεκ διαμαρτύρεται για την «άδικη κακή φήμη» της περιοχής. Ωστόσο, η γαλλική εφημερίδα Le Monde κατηγορεί τον Φιλίπ Μουρό, που ήταν δήμαρχος επί 20 χρόνια, ότι ενθάρρυνε τον εξισλαμισμό και επέτρεψε την υποβάθμιση του Μόλενμπεκ.