Βρετανία: Νομοσχέδιο για την ελευθερία του λόγου στα Πανεπιστήμια

Το νομοσχέδιο περί ελευθερίας του λόγου στα βρετανικά πανεπιστήμια το οποίο ανέλυσε η υπουργός ανώτερης παιδείας Michelle Donelan στο BBC Radio 4, έχει στόχο να αναχαιτίσει την cancel culture που έχει εισαχθεί από τις ΗΠΑ, προκαλώντας πικρές διαμαρτυρίες στη Βρετανία. Σύμφωνα με το νομοσχέδιο, τα πανεπιστήμια θα πληρώνουν αποζημιώσεις σε ανθρώπους που γίνονται «cancelled» από φοιτητικές ομάδες και ακτιβιστικές οργανώσεις.

Σε ερώτηση αν αυτό θα ισχύει και για ανθρώπους που, για παράδειγμα, αρνούνται την ύπαρξη του Ολοκαυτώματος, η Donelan δεν απάντησε με σαφήνεια: «Η ελευθερία του λόγου», είπε, «περιλαμβάνει πολλές προσβολές και οδυνηρά πράγματα». Το ζήτημα που μπαίνει είναι αν στο μέλλον περιβόητοι αντισημίτες όπως ο ιστορικός David Irving ή όπως ο Nick Griffin, πρώην ηγέτης του νεοναζιστικού National Party, θα αποζημιώνονται γιατί δεν θα τους επιτρέπονται οι ομιλίες στις πανεπιστημιουπόλεις. Αν και η υπουργός μίλησε για την ελευθερία του «νόμιμου δημόσιου λόγου», πρέπει να σημειωθεί ότι η άρνηση του Ολοκαυτώματος δεν είναι παράνομη στη Βρετανία, όπως είναι, για παράδειγμα, στη Γερμανία.

Ένα άλλο ζήτημα είναι εκείνο της ψευτοεπισήμης σχετικά με τις ανθρώπινες φυλές. Θα είναι ελεύθερος ο λόγος των ευγονιστών; Επίσης, θα είναι ελεύθερος ο λόγος των ισλαμιστών; Πολλοί «λόγοι» είναι εγκληματικοί και σε ένα νόμο δεν μπορείς να αποκλείεις τη μια πλευρά θεωρώντας νόμιμη την αντίθετή της: αν είναι ελεύθερη η ρητορική μίσους θα είναι από όλες τις πλευρές. Ο υπουργός ψηφιακής πολιτικής, πολιτισμού, ΜΜΕ και αθλητισμού Oliver Dowden είπε σχετικά στην εφημερίδα The Telegraph ότι το νομοσχέδιο έχει σκοπό «να προστατέψει τους πολίτες από τα καπρίτσια του κάθε εργοδότη και του κάθε σταυροφόρου της κουλτούρας woke». «Κυρίως θέλουμε να εξασφαλίσουμε την ελευθερία των δημοσιογράφων», πρόσθεσε ο Dowden.

Αλλά, μια από τις πιο αναγνωρίσιμες φιγούρες της ακροδεξιάς στη Βρετανία είναι ο Stephen Yaxley-Lennon, γνωστός και ως  Tommy Robinson”, ο οποίος δηλώνει «δημοσιογράφος»· δημοσιογράφοι δηλώνουν και τα μέλη της ομάδας «Κυνηγοί Μεταναστών» που κινηματογραφούν τους αιτούντες άσυλο στις ακτές της Μάγχης. Εξάλλου, πολλοί φασίστες και νεοναζιστές που δραστηριοποιούνται στο Διαδίκτυο έχουν δημοσιογραφική βιτρίνα.

Ένα από τα μείζονα θέματα που δεν έχει τη θέση που θα έπρεπε στη νομοθεσία είναι η διαφορά μεταξύ του δικαιώματος να λέμε ό,τι θέλουμε και της επιθυμίας να το λέμε οπουδήποτε, αδιακρίτως τόπου και χρόνου. Όπως γράφει η εφημερίδα Guardian, απηχώντας τη θέση της αντιπολίτευσης, η δημόσια διαμάχη γύρω από τα όρια της ελευθερίας του λόγου δεν λαμβάνει υπόψη ότι οι άνθρωποι απαιτούν να ακούγεται η γνώμη τους όποτε θέλουν και όπου θέλουν: αυτό ίσως είναι ένα δικαίωμα που οδηγεί σε τερατουργίες. «Εξάλλου, η ποικιλομορφία των γνωμών δεν εξασφαλίζει την επικράτηση της λογικότερης, της κατά κάποιον τρόπο ορθότερης. Στην πραγματικότητα, επικρατεί όποια εκφέρεται δυνατότερα, με περισσότερο θόρυβο», προσθέτει ο ιστότοπος The Humanist. Εκτός αυτού, υπάρχουν πολλά ζητήματα για τα οποία δεν χωράνε «γνώμες»: χωράει γνώμη στο αν πρέπει να σκοτώνουμε ο ένας τον άλλον; Τέλος, οι κοινωνικές ανισότητες αντανακλώνται «στην αγορά των ιδεών»: μερικοί άνθρωποι έχουν γνώσεις, άλλοι δεν έχουν· μερικοί είναι κοινωνικά εξοργισμένοι, άλλοι δεν είναι, με αποτέλεσμα να βλέπουν καθαρότερα - και τα λοιπά.

«Το ότι η έκφραση όλων των γνωμών οδηγεί στην αλήθεια είναι υπερβολικά αισιόδοξο μήνυμα», συνεχίζει το Humanist. «Το Ολοκαύτωμα είναι ένα από τα ιστορικά γεγονότα με τα περισσότερα τεκμήρια κι όμως 76 χρόνια αργότερα πολλοί αρνούνται ότι συνέβη». Η βία εναντίον των γυναικών τιμωρείται από τον νόμο, κι όμως το 2015 στο πανεπιστήμιο του Ρέντιγκ ισλαμιστής ομιλητής έκανε λόγο για την «πειθάρχηση» των γυναικών: αν είχε ξεστομίσει κάτι τέτοιο ένας Βρετανός θα τον είχαν μπουγελώσει. Εν κατακλείδι, το νομοσχέδιο φαίνεται αποτέλεσμα μιας ιδεολογικής τεμπελιάς: προτού το καταθέσει η βρετανική κυβέρνηση ίσως πρέπει να σκεφτεί κατά πόσον θα ευνοήσει τις πιο σκοταδιστικές δυνάμεις στη Βρετανία.