Συναισθήματα για τα οποία δεν υπάρχει ελληνική λέξη - μόνο ιαπωνική!

Υπάρχουν στιγμές που νιώθουμε κάτι πολύ συγκεκριμένο, αλλά δεν ξέρουμε πώς να το πούμε ούτε πώς να το περιγράψουμε με μία λέξη. Συναισθήματα όπως η γλυκιά μελαγχολία όταν τελειώνει κάτι όμορφο, η ήρεμη αποδοχή μιας ατέλειας, ή η μυρωδιά που μας φέρνει πίσω μια ανάμνηση και μας κάνει να νιώθουμε… κάτι.

Συναισθήματα που μας φέρνουν μια νοσταλγία που δεν πονάει, απλώς μας κάνει να χαμογελάμε. Στιγμές, εικόνες, συναισθήματα που δεν χωράνε εύκολα σε μία λέξη - τουλάχιστον όχι στη δική μας, ελληνική γλώσσα.

Στην Ιαπωνία, όμως, έχουν έναν τρόπο να τους δίνουν μορφή. Να τα παρατηρούν, να τα σέβονται και να τους χαρίζουν μια λέξη που τα περιγράφει με ακρίβεια, σαν μικρό ποίημα. Ίσως γιατί εκεί η ομορφιά βρίσκεται στο εφήμερο, στο ατελές, στο σιωπηλό. Και ίσως γιατί εκεί η καρδιά δεν χρειάζεται μεγάλες εκρήξεις για να νιώσει κάτι. Σε έναν κόσμο που κινείται γρήγορα, αυτές οι ιαπωνικές λέξεις μας δείχνουν κάτι απλό: ότι τα μικρά και ήσυχα συναισθήματα έχουν σημασία.

Παρακάτω, ανακαλύπτουμε μερικά από τα πιο ιδιαίτερα συναισθήματα που γεννήθηκαν στην Ιαπωνία - και που, κατά βάθος, ίσως έχουμε όλοι νιώσει.

Ιαπωνικές λέξεις που περιγράφουν συναισθήματα...που δεν έχουν μετάφραση 

Mono No Aware (物の哀れ)

Δεν είναι απλώς η ιδέα ότι όλα τελειώνουν. Είναι εκείνη η στιγμή που το καταλαβαίνεις πραγματικά. Για παράδειγμα, το τελευταίο βράδυ των διακοπών. Το τέλος μιας σειράς που σε κράτησε μήνες στην οθόνη, αλλά σου έδωσε πολλά. Τα άνθη που πέφτουν από τα δέντρα ενώ ξέρεις ότι πριν λίγες μέρες ήταν στο απόγειό τους - εκεί νιώθεις μια περίεργη χαρά γιατί ξέρεις ότι θα «γεννηθούν» άλλα.

Το mono no aware δεν είναι βαριά λύπη. Είναι μια ήρεμη, γλυκιά μελαγχολία. Μια τρυφερή αποδοχή ότι η ομορφιά υπάρχει ακριβώς επειδή δεν κρατάει για πάντα. Στην ιαπωνική αισθητική, η έννοια αυτή συνδέεται έντονα με την εποχικότητα και, κυρίως, με τα άνθη της κερασιάς - τα διάσημα sakura που ανθίζουν εντυπωσιακά και χάνονται μέσα σε λίγες μέρες. Αυτή η φιλοσοφία της εφήμερης ομορφιάς διαπερνά τη λογοτεχνία, την τέχνη και την καθημερινότητα στην Ιαπωνία.

Με απλά λόγια, ναι κάτι όμορφο μπορεί να τελειώσει αλλά, η ελπίδα μας ότι θα ξαναέρθει και θα είναι πάλι όμορφο. Με άλλη μορφή. Σε άλλη στιγμή.

2. Yūgen (幽玄)

Το Yūgen είναι εκείνη η βαθιά, σχεδόν ανεξήγητη συγκίνηση που νιώθουμε μπροστά σε κάτι μεγαλύτερο από εμάς. Ένα τοπίο μέσα στην ομίχλη. Ο ουρανός λίγο πριν νυχτώσει. Η θάλασσα όταν είναι απόλυτα ήρεμη. Το ηλιοβασίλεμα. Δεν είναι καθόλου εύκολο, αν το σκεφτούμε, να περιγράψουμε το δέος που νιώθουμε απέναντι σε κάτι τόσο μικρό αλλά ταυτόχρονα τόσο μεγάλο.

Είναι η αίσθηση ότι υπάρχει κάτι πέρα από αυτό που βλέπουμε - κάτι αόρατο αλλά παρόν. Και το νιώθουμε χωρίς να ξέρουμε ακριβώς το γιατί. Στην αισθητική της Ιαπωνία, το Yūgen συνδέεται βαθιά με την εσωτερικότητα και τη σιωπή, και για τους Ιάπωνες αποτελεί τρόπο ζωής. Το βιώνουν μέσα από την απλότητα ενός κήπου Ζεν, όπως ο Ryoan-ji, μέσα από την υπομονή και την αρμονία ενός bonsai, ή μέσα από τη συγκέντρωση της ιαπωνικής καλλιγραφίας, τη γνωστή τέχνη του shodō.

3. Komorebi (木漏れ日)

Το Komorebi είναι η στιγμή που το φως του ήλιου περνάει μέσα από τα φύλλα των δέντρων και δημιουργεί μικρές ακτίνες ή παιχνιδιάρικες σκιές. Δεν είναι απλώς εικόνα· είναι αίσθηση. Εκείνη η γαλήνη που σε αγκαλιάζει χωρίς λόγια, η ηρεμία που σε κάνει να σταματήσεις και να παρατηρήσεις γύρω σου.

Στην Ιαπωνία, το Komorebi συνδέεται με την καθημερινή παρατήρηση της φύσης και την εκτίμηση των μικρών, εύθραυστων στιγμών ομορφιάς. Είναι η λεπτομέρεια που συνδέει το βλέμμα μας με τη μαγεία που κρύβεται σε κάτι τόσο απλό, που πολλές φορές περνάει απαρατήρητο. Ακριβώς όπως και οι άλλες ιαπωνικές έννοιες που περιγράφουν συναισθήματα, το Komorebi δεν χρειάζεται εξήγηση - το νιώθουμε απλώς όταν συμβαίνει. Είναι μια υπενθύμιση ότι η ομορφιά μπορεί να βρίσκεται στα πιο καθημερινά, μικρά πράγματα γύρω μας.

4. Ma (間)

Το Ma ίσως γίνει από τα αγαπημένα μας. Γιατί; Γιατί είναι η παύση ανάμεσα στα πράγματα. Η στιγμή που κρατάμε την ανάσα μας πριν συμβεί κάτι - πριν το πρώτο φιλί, πριν νιώσουμε το πρώτο χιόνι. Αυτή η σιγή, αυτή η παύση, πριν ακολουθήσει οτιδήποτε όμορφο, μας κάνει να παρατηρούμε πραγματικά. Και η μαγεία αυτής της στιγμής είναι μοναδική. Δεν σημαίνει απόσταση, σημαίνει « είμαι παρών».

5. Shizukesa (静けさ)

Ίσως αυτή η λέξη να μην σημαίνει τίποτα για κάποιους από εμάς. Ίσως όμως για κάποιους άλλους να σημαίνει τα πάντα. Εκείνες οι στιγμές που νιώθουμε πως βρισκόμαστε στο κέντρο του κόσμου μας, που νιώθουμε τον εαυτό μας ακριβώς όπως είναι - σταθερό, γαλήνιο, να πατάει στη γη - είναι μοναδικές. Δεν χρειαζόμαστε τίποτα άλλο.

Η μυρωδιά του καφέ, η πρώτη γουλιά, ενώ βλέπουμε τη βροχή να πέφτει έξω από το παράθυρο. Μια ηρεμία τόσο βαθιά που δεν την ακούμε - ακούμε μόνο εμάς. Και αυτό αρκεί. Μια μοναξία τόσο μα τόσο ωραία...

6. Hakanai (儚い)

Το Hakanai είναι κάτι φευγαλέο, εύθραυστο, που υπάρχει για λίγο και μετά χάνεται. Εκείνη η στιγμή που κάτι όμορφο περνάει μπροστά μας και ξέρουμε ότι δεν θα κρατήσει - σαν φως που αντανακλά για μια στιγμή και μετά σβήνει.

Ίσως είναι το πρώτο φιλί που διαρκεί μόνο μια στιγμή, ή η τελευταία ανάσα πριν τελειώσει η μέρα. Ίσως ένα όνειρο που νιώθουμε να φεύγει από τα χέρια μας. Δεν είναι απαραίτητα θλιβερό - είναι το ότι είναι προσωρινό που το κάνει μοναδικό. Και ίσως αυτό να είναι το ωραίο. Το ξέρεις ότι δεν θα κρατήσει, αλλά για όσο κρατάει, το νιώθουμε πλήρως, το ζούμε, το παρατηρούμε. Και αυτό αρκεί.

7. Wabi-Sabi (侘寂)

Το Wabi-Sabi είναι η ομορφιά στο απλό, στο παλιό, στο ατελές. Είναι το να βλέπουμε κάτι φθαρμένο και να το αγαπάμε γι’ αυτό που είναι, χωρίς να θέλουμε να το αλλάξουμε. Ίσως είναι ένα παλιό φλιτζάνι με μικρές ρωγμές αλλά έχει ιστορία. Ίσως είναι ένα σπίτι που δεν είναι τέλειο, αλλά νιώθεις μέσα του ασφάλεια. Ίσως είναι μια στιγμή που δεν είναι ιδανική, αλλά ακριβώς γι’ αυτό την αγαπάμε.

Το Wabi-Sabi μας θυμίζει ότι δεν χρειάζεται όλα να είναι νέα, λαμπερά ή τέλεια για να μας κάνουν χαρούμενους. Κάποιες φορές, η ατέλεια, η φθορά και η απλότητα είναι που κάνουν τα πράγματα ξεχωριστά. Και όταν το βλέπουμε έτσι, όλα γύρω μας αποκτούν ένα άλλο εντελώς διαφορετικό νόημα.