Βιβλιο

Ο συγγραφέας Robert Seethaler μιλά αποκλειστικά στην Athens Voice

Μια συζήτηση για το μυθιστόρημα «Το καφέ χωρίς όνομα» (μετάφραση Λένια Μαζαράκη, Εκδόσεις UTOPIA), και όχι μόνο

Κυριάκος Αθανασιάδης
9’ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

Μια συνέντευξη με τον Αυστριακό συγγραφέα Robert Seethaler, με αφορμή το μυθιστόρημά του «Το καφέ χωρίς όνομα» (240 σελίδες, Εκδόσεις UTOPIA)

Ο Robert Seethaler (Ρόμπερτ Ζέεταλερ), ένας από τους πιο επιτυχημένους σύγχρονους Αυστριακούς συγγραφείς, μας ξεναγεί στη Βιέννη του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα —για την ακρίβεια, από τα μέσα της δεκαετίας του 1960 έως το 1976— με το τελευταίο του μυθιστόρημα, το «Καφέ χωρίς όνομα» που μόλις κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Utopia. Μια ιστορία με ήρωες συνηθισμένους, καθημερινούς ανθρώπους, με τις μικρές φιλοδοξίες τους, τις αναπόφευκτες απογοητεύσεις τους, και την ανάγκη τους να ανήκουν κάπου. Στο επίκεντρο βρίσκεται ένα ταπεινό καφέ, που λειτουργεί σαν σημείο συνάντησης μιας ολόκληρης γειτονιάς, σε μια εποχή κατά την οποία η αυστριακή πρωτεύουσα αλλάζει με ταχύτητα. Σας θυμίζει κάτι αυτό; Φυσικά: την Ελλάδα, την ίδια ακριβώς εποχή.

Η υπόθεση είναι πολύ απλή. Είμαστε πια μια γεμάτη εικοσαετία μετά τον πόλεμο, όταν ο τριαντάχρονος Ρόμπερτ Ζίμον νοικιάζει ένα παλιό κατάστημα στη Λέοπολντστατ και το μετατρέπει σε ένα λαϊκό καφέ. Χωρίς επιχειρηματική εμπειρία, προσφέρει σε εργάτες, μοναχικούς ανθρώπους και χαρακτηριστικούς περιθωριακούς τύπους της γειτονιάς έναν σταθερό τόπο συνάντησης και επικοινωνίας. Η αφήγηση καλύπτει μία ολόκληρη δεκαετία, καταγράφοντας τη μεταμόρφωση της πόλης από τη μεταπολεμική φτώχεια στην οικονομική ευημερία.

Χωρίς επιχειρηματική εμπειρία, προσφέρει σε εργάτες, μοναχικούς ανθρώπους και χαρακτηριστικούς περιθωριακούς τύπους της γειτονιάς έναν σταθερό τόπο συνάντησης και επικοινωνίας.

Ο Ρόμπερτ Ζέεταλερ έχει αναπτύξει μια ιδιαίτερα αναγνωρίσιμη αφηγηματική τεχνική, που τη συναντάμε και εδώ, και στα προηγούμενα μυθιστορήματά του. Χρησιμοποιεί σύντομες, καθαρές προτάσεις, περιγραφές που δεν πλατειάζουν, και διαλόγους που αποκαλύπτουν περισσότερα από όσα δηλώνουν άμεσα. Οι ήρωές του παρουσιάζονται κυρίως μέσα από τις πράξεις, τις συνήθειες και τις μεταξύ τους σχέσεις. Μια σύντομη συνομιλία, μια χειρονομία ή ένα περιστατικό στο καφέ αρκούν συχνά για να φωτίσουν μια προσωπικότητα, ή ακόμη-ακόμη και μια ολόκληρη ζωή. Ταυτόχρονα, οργανώνει το μυθιστόρημά του σαν μια αλληλουχία μικρών επεισοδίων. Ορισμένοι χαρακτήρες εμφανίζονται για λίγο, άλλοι επιστρέφουν, ενώ οι ιστορίες τους διασταυρώνονται χωρίς να υπακούν πάντοτε σε μια ενιαία δραματική εξέλιξη. Όπως γίνεται, με άλλα λόγια, και στην πραγματικότητα.

Οι ήρωές του παρουσιάζονται κυρίως μέσα από τις πράξεις, τις συνήθειες και τις μεταξύ τους σχέσεις. Μια σύντομη συνομιλία, μια χειρονομία ή ένα περιστατικό στο καφέ αρκούν συχνά για να φωτίσουν μια προσωπικότητα, ή ακόμη-ακόμη και μια ολόκληρη ζωή.

Ο χώρος τού καφενείου προσφέρει ακριβώς τη συνοχή που χρειάζεται αυτή η πολυπρόσωπη αφήγηση. Καθώς περνούν τα χρόνια, ο αναγνώστης γνωρίζει τους θαμώνες του, παρακολουθεί τις μεταβολές στις σχέσεις τους και αντιλαμβάνεται πόσο σημαντικός έχει γίνει γι’ αυτούς ένας φαινομενικά ασήμαντος χώρος, ένα ταπεινό μαγαζάκι. Μέσα από τη συλλογική αυτή προσωπογραφία, το «Καφέ χωρίς όνομα» φωτίζει με τρυφερότητα και μελαγχολία τη μοναξιά, την αποτυχία, τις κοινές ανθρώπινες αδυναμίες, και το αναπόφευκτο και πικρό πέρασμα του χρόνου. Η τρυφερότητα της ματιάς του Ζέεταλερ συνυπάρχει με την επίγνωση ότι η ζωή των ανθρώπων έχει μέσα της πολύ περισσότερους συμβιβασμούς από επιτυχίας και θριάμβους.

Μέσα από τη συλλογική αυτή προσωπογραφία, το «Καφέ χωρίς όνομα» φωτίζει με τρυφερότητα και μελαγχολία τη μοναξιά, την αποτυχία, τις κοινές ανθρώπινες αδυναμίες, και το αναπόφευκτο και πικρό πέρασμα του χρόνου.

Ένα πολύ όμορφο, πολύ ζεστό μυθιστόρημα για το πέρασμα του χρόνου και για τα πράγματα εκείνα, πολλά ή λίγα, που οι άνθρωποι καταφέρνουν να δημιουργήσουν μέσα στις περιορισμένες δυνατότητες της ζωής τους. Κι αν είναι τοποθετημένο σε μια πολύ συγκεκριμένη πόλη, και σε μια πολύ συγκεκριμένη εποχή, ο αναγνώστης ταυτίζεται εύκολα με τους ήρωες και τον χώρο, γιατί έχει υπάρξει και εκείνος θαμώνας σε ένα τέτοιο μαγαζί, οπωσδήποτε.

Ωραία μετάφραση από τη Λένια Μαζαράκη, και μια συνολικά πολύ όμορφη έκδοση 240 σελίδων που τρέχουν νεράκι.

* * *

Είχαμε την ευκαιρία να επικοινωνήσουμε με τον συγγραφέα, και να του θέσουμε μερικές ερωτήσεις. Τον ευχαριστούμε πολύ και από εδώ για τον χρόνο και την προθυμία του. Νά τι μας είπε:

O Robert Seethaler. © φωτ. Urban Zintel.

K.A.: Στο «Καφέ χωρίς όνομα» επιλέγετε σαν κεντρικό πρόσωπο έναν συνηθισμένο άνθρωπο, τον Ρόμπερτ Ζίμον, που αποφασίζει να ανοίξει ένα μικρό καφέ στη Βιέννη. Τι σας τράβηξε αρχικά σε αυτή την ιστορία; Ο χαρακτήρας του Ζίμον; Η εποχή; Η ιδέα ενός χώρου όπου συναντιούνται διαφορετικές ανθρώπινες ζωές;

R.S.: Δεν το ξέρω. Η έμπνευση είναι ένα μυστήριο – και πρέπει να παραμείνει τέτοιο. Μια ιστορία είναι σαν ένα ποτάμι: δεν τροφοδοτείται από μία και μοναδική πηγή, τα νερά έρχονται από παντού. Αλλά, βέβαια, κατάγομαι από τη Βιέννη. Από εργατική οικογένεια. Σε αυτό το περιβάλλον αισθάνομαι πιο οικεία από οπουδήποτε αλλού. Ζήσαμε στη συνοικία όπου διαδραματίζεται το μυθιστόρημα. Σε ένα από τα μισοκατεστραμμένα σπίτια εκεί εγκαταστάθηκαν οι παππούδες μου, που είχαν εκδιωχθεί από τη Βοημία, και έχτισαν κάτι από το μηδέν κάτω από τις πιο φτωχές συνθήκες. Ανάμεσα σε ερείπια και σωρούς από μπάζα έπαιζε ποδόσφαιρο ο πατέρας μου, και ακόμα κι εγώ πρόλαβα τις τελευταίες εργασίες εξωραϊσμού κατά τη διάρκεια της παιδικής μου ηλικίας. Ήθελα να γράψω για όλα αυτά. Το καφενείο (ή μάλλον η φτηνή ταβέρνα, όπως είναι στην πραγματικότητα) προσφέρει το κατάλληλο φόντο για όλο αυτό. Είναι ένας τόπος συνάντησης, παρηγοριάς και αντιπαράθεσης για ανθρώπους που δεν βρίσκονται ακριβώς στη φωτεινή πλευρά της ζωής. Δεν ξέρω αν οι παππούδες μου είχαν κι εκείνοι έναν τέτοιο χώρο ζεστασιάς τότε. Μακάρι να είχαν.

Ζήσαμε στη συνοικία όπου διαδραματίζεται το μυθιστόρημα. Σε ένα από τα μισοκατεστραμμένα σπίτια εκεί εγκαταστάθηκαν οι παππούδες μου, που είχαν εκδιωχθεί από τη Βοημία, και έχτισαν κάτι από το μηδέν κάτω από τις πιο φτωχές συνθήκες.

K.A.: Επίσης, οι ήρωές σας —σε μια Βιέννη του 1966 που αρχίζει να αλλάζει οικονομικά, κοινωνικά και πολιτισμικά— ζουν με περιορισμένα μέσα, έχουν μικρές φιλοδοξίες, και συχνά βλέπουν τα σχέδιά τους να διαψεύδονται. Τι βρίσκετε λογοτεχνικά ενδιαφέρον σε ζωές που, θα έλεγε κάποιος, «δεν έχουν κάτι αξιοσημείωτο»;

R.S.: Οι μεγαλύτερες φιλοδοξίες είναι συχνά οι φαινομενικά ασήμαντες. Λίγη αναγνώριση, λίγη ευημερία, ένα Σαββατοκύριακο χωρίς πόνο, ένα ζεστό δωμάτιο, μια τελευταία αγάπη. Κάτι τέτοιο δεν είναι μικρό. Στο βιβλίο μου, είναι κυρίως οι θαμώνες με τις μοίρες τους που συνθέτουν το καφενείο. Ένας τόπος είναι πάντα τόσο ενδιαφέρων όσο είναι και οι άνθρωποι που τον επισκέπτονται ή που κατοικούν σε αυτόν. Όχι ότι όλο αυτό είναι πάντα μόνο όμορφο βέβαια. Βλέπει κανείς αυτούς τους ανθρώπους με όλα τα καλά και άσχημα που έχουν μέσα τους. Ζει κανείς τους αγώνες και τις επιθυμίες τους, τις μικρές νίκες, και τις μεγάλες τους ήττες. Τις ουλές που κάνουν έναν άνθρωπο πραγματικά άνθρωπο. Σε κάθε περίπτωση, έχουμε να κάνουμε με την πραγματική, την αυθεντική ζωή. Όταν μιλάμε για αυτό που πραγματικά μετράει, όλοι οι άνθρωποι είναι ίσιοι. Η κατάσταση και τα εξωτερικά στοιχεία δεν με ενδιαφέρουν. Κάθε άνθρωπος έχει κάτι αξιοσημείωτο, άρα και κάτι που αξίζει να αφηγηθεί κανείς γι’ αυτόν.

Ένας τόπος είναι πάντα τόσο ενδιαφέρων όσο είναι και οι άνθρωποι που τον επισκέπτονται ή που κατοικούν σε αυτόν. Όχι ότι όλο αυτό είναι πάντα μόνο όμορφο βέβαια. 

K.A.: Τώρα, το καφέ του Ζίμον γίνεται σταδιακά ένας τόπος συνάντησης για ανθρώπους που διαφορετικά δεν θα είχαν καμία σχέση μεταξύ τους. Υπάρχει γενικά η αίσθηση πως τέτοιοι χώροι σπανίζουν σήμερα. Το πιστεύετε; Ή αντιλαμβάνεστε κι εσείς ότι οι άνθρωποι εξακολουθούν να αναζητούν μια τέτοια μορφή καθημερινής κοινωνικότητας;

R.S.: Σαφέστατα και οι άνθρωποι έχουν αυτή την ανάγκη. Υποστηρίζω μάλιστα: όλοι οι άνθρωποι. Χρειαζόμαστε χώρους πέρα από τους αλγόριθμους. Τόπους επαφής και ανταλλαγής. Ευτυχώς, υπάρχουν ακόμα τέτοια πράγματα. Ακόμα και αν ο εκτός ελέγχου, αχαλίνωτος καπιταλισμός σπρώχνει όλο και περισσότερο προς το περιθώριο τους δημόσιους χώρους συνάντησης…

K.A.: Υποθέτω πως κάνετε μεγάλη έρευνα για τα βιβλία σας. Πώς αποφασίζετε ποιες ιστορικές λεπτομέρειες θα μπουν στην αφήγηση και ποιες θα παραμείνουν έξω από αυτήν;

R.S.: Δεν είμαι δημοσιογράφος και δεν έχω μεγάλη διάθεση για έρευνα. Δεν θέλω να γράφω κυνηγώντας μια πραγματικότητα που έτσι κι αλλιώς δεν υπήρξε ποτέ ακριβώς όπως διαβάζουμε γι’ αυτήν. Πρέπει κανείς γράφοντας να δημιουργήσει τη δική του πραγματικότητα. Αλλά φυσικά τα γεγονότα πρέπει να είναι σωστά. Αλίμονο. Οφείλω να ξέρω πώς έδειχνε το 1966 η Καρμελίτερμαρκτ, αν οι δρόμοι ονομάζονταν πράγματι έτσι τότε, και ούτω καθεξής. Κυρίως όμως με ενδιαφέρουν περισσότερο οι ιστορίες των ανθρώπων παρά η «καταγεγραμμένη ιστορία». Μια καλή ανθρώπινη ιστορία μπορεί να διαδραματίζεται οποτεδήποτε και οπουδήποτε, ο χρόνος και ο τόπος είναι κατά βάση εναλλάξιμοι. Είναι για μένα σαν ένα προσχεδιασμένο σκηνικό στο φόντο των πραγματικών γεγονότων: το ανθρώπινο δράμα στο κέντρο της σκηνής. Περί αυτού πρόκειται.

Αλλά φυσικά τα γεγονότα πρέπει να είναι σωστά. Αλίμονο. Οφείλω να ξέρω πώς έδειχνε το 1966 η Καρμελίτερμαρκτ, αν οι δρόμοι ονομάζονταν πράγματι έτσι τότε, και ούτω καθεξής.

K.A.: Ας μιλήσουμε λίγο για τον τρόπο που δουλεύετε. Το «Καφέ χωρίς όνομα» είναι ένα πολυπρόσωπο μυθιστόρημα. Ξέρετε από την αρχή την πορεία όλων των χαρακτήρων ή τους αφήνετε να εξελιχθούν καθώς γράφατε; Υπηρετείτε πιστά το αρχικό σας σχεδιάγραμμα; Προχωράτε σε μεγάλης έκτασης επιμέλεια στο τέλος;

R.S.: Δεν υπάρχει σχέδιο. Υπάρχει μόνο μια διαίσθηση για το πού θα μπορούσαν να εξελιχθούν τα πάντα. Άλλωστε θα ήταν βαρετό να γράφει κανείς ακολουθώντας ένα προκαθορισμένο σχέδιο, ένα πατρόν. Η λογοτεχνία είναι ζωντανή. Ποιος θέλει να ξέρει ανά πάσα στιγμή τι έρχεται από τη γωνία, ή τι θα ειπωθεί στην επόμενη παράγραφο; Όχι, προχωρώ βήμα προς βήμα, και πρόταση προς πρόταση. Το να δουλεύεις σημαίνει να αναθεωρείς. Γυρίζω σε κάθε πρόταση δέκα φορές, την κοιτάζω από όλες τις πλευρές, τη χτυπάω, τη σκαλίζω, τη λειαίνω και τη χαϊδεύω μέχρι να τη φέρω στα μέτρα μου. Όταν τελικά παραδίδω το μυθιστόρημα, είναι σχεδόν έτοιμο.

K.A.: Πείτε μου κάτι άλλο: η μοναξιά εμφανίζεται σε όλα σας τα βιβλία, αν δεν κάνω λάθος, ακόμη και όταν οι χαρακτήρες περιβάλλονται από άλλους ανθρώπους. Το ίδιο παρατηρεί κανείς και για την ανθρώπινη αντοχή, την αντίσταση στη φθορά. Επιστρέφετε διαρκώς σ’ αυτά τα θέματα. Θέλετε να μας πείτε γιατί;

R.S.: Θα το έκανα αν μπορούσα. Δεν ξέρω γιατί με καταδιώκουν ξανά και ξανά τα ίδια θέματα ή γιατί τρέχω πίσω τους. Μοναξιά και αντίσταση. Αυτό ακούγεται καλό. Θα ονομάσω έτσι το επόμενο βιβλίο μου.

K.A.: Ανυπομονούμε! Λοιπόν, πριν καθιερωθείτε ως συγγραφέας, εργαστήκατε ως ηθοποιός. Έχει επηρεάσει η υποκριτική τον τρόπο με τον οποίο δημιουργείτε τους χαρακτήρες σας; Σκέφτεστε ποτέ τις κινήσεις, τις σιωπές ή τη σωματική τους παρουσία όπως θα τις σκεφτόταν ένας ηθοποιός; Σκηνοθετείτε τα βιβλία σας;

R.S.: Δεν ξέρω πόσο σχετίζεται η υποκριτική με τη δουλειά μου. Υπάρχει ίσως κάτι σαν μια σωματική κατανόηση ή αναβίωση της κίνησης και των σκηνών, των εσωτερικών καθώς και των εξωτερικών κινήτρων ενός χαρακτήρα. Για να αισθανθεί κανείς κάτι τέτοιο, μια εκπαίδευση ηθοποιού ίσως να είναι πράγματι εξαιρετικά χρήσιμη. Αλλά στην πραγματικότητα νομίζω ότι σχεδόν όλες οι άλλες εμπειρίες της ζωής μου υπήρξαν πιο χρήσιμες στη ζωή μου από τα λίγα μου χρόνια στη σκηνή ή μπροστά στην κάμερα. Το γράψιμό μου σχετίζεται περισσότερο με τη μουσική. Ρυθμός, μελωδία, αρμονία. Και με την ήσυχη τρέλα που χρειάζεται για να χωρέσεις όλα αυτά σε λέξεις.

K.A.: Ήσυχη τρέλα, ναι… Επίσης, κάτι που σας γοητεύει πολύ είναι ασφαλώς το παρελθόν. Όλους μάς γοητεύει. Θα σας ενδιέφερε παρά ταύτα να γράψετε ένα μυθιστόρημα που να διαδραματίζεται στη σημερινή εποχή;

R.S.: Είμαι ένας άνθρωπος του σήμερα. Ζω στο παρόν και αφηγούμαι γι’ αυτό, ακόμη και αν οι ιστορίες μου διαδραματίζονται συχνά στο παρελθόν. Οι καλές ιστορίες έχουν πάντα κάτι διαχρονικό. Μπορούν να διαδραματίζονται πάντα και παντού. Κατά τη συγγραφή με ενδιαφέρει μόνο το εδώ και τώρα. Κάθε στιγμή εμπεριέχει πάντα το σύνολο όλων των στιγμών. Κάθε εικόνα είναι ένα παράθυρο στον κόσμο.

Κάθε στιγμή εμπεριέχει πάντα το σύνολο όλων των στιγμών.

K.A.: Πάρα πολύ όμορφο αυτό που είπατε. Για να κλείσουμε: τα βιβλία σας έχουν γνωρίσει μεγάλη διεθνή επιτυχία και έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες. Έχει επηρεάσει αυτή η αναγνώριση τον τρόπο με τον οποίο εργάζεστε ή τις προσδοκίες που έχετε από τον εαυτό σας; Σας απασχολεί ποτέ η σκέψη ότι οι αναγνώστες περιμένουν από εσάς ένα συγκεκριμένο είδος μυθιστορήματος;

R.S.: Θεωρώ υπέροχο το ότι τα βιβλία μου διαβάζονται σε όλο τον κόσμο, αλλά αυτό δεν έχει την παραμικρή επίδραση στη δουλειά μου. Αφηγούμαι ιστορίες και καταγράφω στιγμές. Μετράνε μόνο οι λέξεις και οι εικόνες, αυτό είναι όλο κι όλο. Εξ ου και δεν σκέφτομαι τίποτε πέρα από αυτό το πλαίσιο. Δεν έχει νόημα να κυνηγά κανείς τις προσδοκίες άλλων ανθρώπων. Το μοναδικό χρήσιμο κριτήριο βρίσκεται μέσα σου. Ο στόχος είναι ένας και μοναδικός: να δίνεις πάντα το καλύτερο δυνατό. Οτιδήποτε άλλο θα ήταν προδοσία.

K.A.: Σας ευχαριστώ θερμά!

* * *

  • Νά και το οπισθόφυλλο:

Βιέννη, 1966. Ο Ρόμπερτ Ζίμον βγάζει τα προς το ζην δουλεύοντας ευκαιριακά στην αγορά Καρμελίτερμαρκτ. Ο ίδιος είναι ικανοποιημένος με τη λιτή ζωή του, ωστόσο είκοσι χρόνια μετά το τέλος του πολέμου η πόλη ξαναγεννιέται από τις στάχτες της. Παντού ξεφυτρώνει κάτι νέο, και ο Ζίμον παρασύρεται από αυτή την αναγέννηση. Κάνει το άλμα και νοικιάζει μια μικρή ταβέρνα που τη μετατρέπει σε δικό του καφέ. Στην πραγματικότητα είναι λιγότερο ένα καφέ και περισσότερο ένας τόπος συνάντησης για τους ανθρώπους της γειτονιάς. Οι πελάτες συρρέουν φέρνοντας μαζί τους τις ιστορίες τους — ιστορίες νοσταλγίας, απώλειας και απρόσμενης ευτυχίας. Κάποιοι αναζητούν παρέα, άλλοι ψάχνουν τον έρωτα. Καθώς η πόλη γύρω τους ξυπνά, η ζωή του Ζίμον αλλάζει μαζί της. O Robert Seethaler εξιστορεί πώς αναδύεται ένας καινούργιος κόσμος που, όπως καθετί καινούργιο, φέρει ήδη εντός του το τέλος του.

  • Και ένα μικρό βιογραφικό του συγγραφέα:

Ο Ρόμπερτ Ζέεταλερ γεννήθηκε το 1966 στη Βιέννη. Είναι πολυβραβευμένος συγ­γραφέας και σεναριογράφος. Το μυθι­στόρημά του Μια ολόκληρη Ζωή γνώ­ρισε τεράστια επιτυχία καθώς υπερέ­βη σε πωλήσεις τα 1.000.000 αντίτυπα μόνο στη Γερμανία και μεταφράστη­κε σε περισσότερες από 40 γλώσσες. Ήταν στη βραχεία λίστα του βραβείου Man Booker International για το 2016. Το μυθιστόρημά του Το χωράφι τιμή­θηκε το 2018 με το βραβείο Rheingau Literatur. Το Καφέ χωρίς όνομα ήταν φιναλίστ για τα βραβεία Prix Femina και Prix Médicis étrangers, και παρέμει­νε 44 βδομάδες στις λίστες με τα ευ­πώλητα της Γερμανίας σημειώνοντας πωλήσεις πάνω από 500.000 αντίτυπα. Ζει και εργάζεται στη Βιέννη και στο Βερολίνο.

Βρείτε το στο βιβλιοπωλείο της γειτονιάς σας, ή όπου αλλού σάς αρέσει να προμηθεύεστε τα βιβλία σας.

* * *

Για τους νέους τίτλους που διαβάσαμε και σας προτείνουμε, γράφουμε κάθε Κυριακή εδώ, στο Βιβλίο της Εβδομάδας. Κάθε Δευτέρα και Τετάρτη, ανεβαίνει και από ένα σημείωμά μας για πράγματα που μάθαμε, που μας έκαναν εντύπωση, ή που μας προβλημάτισαν. Κάθε Τρίτη πρωί, μας ακούτε στο πόντκαστ για το βιβλίο και την τηλεόραση που κάνουμε με τη Σαπφώ Καρδιακού. Κάθε Παρασκευή, διαβάστε τη στήλη μας «Καλή Ερώτηση»: απαντάμε στα πάντα, με όσο περισσότερη αισιοδοξία και θετική ματιά μπορούμε. Κάθε Σάββατο, βυθιστείτε στο χορταστικό αλμανάκ μας στη Thess Voice. Μη διστάσετε να μας στείλετε μέιλ, αν θέλετε να μας πείτε ή να μας ρωτήσετε κάτι — οτιδήποτε. Σας ευχαριστούμε πολύ!