Livraria Lello: Η ιστορία του βιβλιοπωλείου και τα 100 απαγορευμένα βιβλία της Ντούα Λίπα

Στις 27 Ιουνίου, 2026, μέσα σε ένα από τα πιο ιστορικά βιβλιοπωλεία της Ευρώπης και ένα από τα ομορφότερα βιβλιοπωλεία στον κόσμο, άνοιξε τις πόρτες του ένα διαφορετικό είδος βιβλιοθήκης.

Livraria Lello: Η ιστορία του βιβλιοπωλείου

Το βιβλιοπωλείο Lello, γνωστό και ως Livraria Lello, αποτελεί ένα ιστορικό και αρχιτεκτονικό ορόσημο στο Πόρτο της Πορτογαλίας. Ιδρύθηκε το 1869 από τον Γάλλο εκδότη Ernesto Chardron με την επωνυμία Livraria Internacional de Ernesto Chardron, με κίνητρο την προώθηση της λογοτεχνικής κουλτούρας και την παροχή πρόσβασης σε ένα ευρύ φάσμα βιβλίων, με ιδιαίτερη έμφαση στην πορτογαλική λογοτεχνία και ντόπιους συγγραφείς.

Το 1894 εξαγοράστηκε από τους αδελφούς José και António Lello, οι οποίοι ενίσχυσαν τον ρόλο του βιβλιοπωλείου ως ζωτικού πολιτιστικού κέντρου στο Πόρτο, αλληλεπιδρώντας με την τοπική κοινότητα μέσω λογοτεχνικών εκδηλώσεων.

Φημισμένο για τον ιδιαίτερο συνδυασμό νεογοτθικού και αρ νουβό σχεδιασμού, σχεδιασμένο από τον μηχανικό Francisco Xavier Esteves, το βιβλιοπωλείο εντυπωσιάζει με τα περίτεχνα ξυλόγλυπτά του, τη μεγάλη σκάλα και την υπέροχη βιτρό οροφή του. Λειτουργώντας τόσο ως πολιτιστικός κόμβος όσο και ως λογοτεχνικός προορισμός, συμβάλλει σημαντικά στην τοπική οικονομία του Πόρτο, προσελκύοντας παράλληλα επισκέπτες από όλο τον κόσμο.

Για να το επισκεφτείτε πρέπει να επισκεφτείτε στην ιστοσελίδα του βιβλιοπωλείου, να αγοράσετε ένα εισιτήριο εισόδου αξίας €15,95, και να επιλέξετε τη συγκεκριμένη ώρα που θα εισέλθετε.

The Manifesto Library και η Λέσχη Βιβλίου Service95 της Ντούα Λίπα

Λίγοι άνθρωποι από αυτούς που περίμεναν στην ουρά έξω από το βιβλιοπωλείο γνώριζαν για τη Manifesto Library της Ντούα Λίπα, καθότι δεν υπάρχουν πινακίδες που να υποδεικνύουν την ύπαρξή της. Αλλά αν ρωτήσετε ένα μέλος του προσωπικού, θα σας οδηγήσουν στο υπόγειο του νέου πολιτιστικού χώρου της Livraria Lello, σχεδιασμένο από τον βραβευμένο με Pritzker Πορτογάλο αρχιτέκτονα Álvaro Siza Vieira. Ο εκθεσιακός χώρος είναι επίσης προσβάσιμος σε αναπηρικά αμαξίδια μέσω ανελκυστήρα.

Τι είναι όμως;

Η Manifesto Library είναι μια μόνιμη συλλογή 100 βιβλίων που στεγάζεται στην Livraria Lello, και είναι ουσιαστικά μία συνεργασία μεταξύ του Service95, της Λέσχης Βιβλίου που δημιούργησε η Ντούα Λίπα τον Νοέμβρη του 2021, και του Livraria Lello, και αποτελεί την πρώτη φυσική έκφραση του οράματος της ιδρύτριας. Το όραμά της ήταν η Λέσχη Βιβλίου Service95 να γίνει ένα σπίτι για συγγραφείς και αναγνώστες, όπου κι αν βρίσκονται και όποιες κι αν είναι οι συνθήκες τους.

Η επιμελημένη αυτή συλλογή αποτελείται από 100 βιβλία που έχουν απαγορευτεί ή κατασταλεί σε διάφορες χρονικές στιγμές και σε διάφορα μέρη του κόσμου, και χωρίζονται σε τέσσερεις ενότητες ή θεματολογίες: εξουσία, έλεγχος, φωνή και μνήμη (power, control, voice, memory).

Η ενότητα «Εξουσία» εξετάζει ποιος ασκεί επιρροή, ποιος την αμφισβητεί και ποιος ορίζει τις αφηγήσεις που κληρονομούμε. Περιλαμβάνει το «The Second Sex» της Simone de Beauvoir, το «Felon» του Reginald Dwayne Betts, το «Free» της Lea Ypi, το «One Day, Everyone Will Have Always Been Against This» του Omar El Akkad και το «1984» του George Orwell.

Η ενότητα «Έλεγχος» χαρτογραφεί τους μηχανισμούς μέσω των οποίων περιορίζεται η ελευθερία της σκέψης: επιτήρηση, προπαγάνδα, ιδεολογία και τα πιο ήσυχα όργανα θεσμικής πίεσης. Εκεί θα βρείτε: το «The Handmaid’s Tale» της Margaret Atwood, το «The Trial» του Franz Kafka, το «The Memory Police» της Yoko Ogawa και το «Ai Weiwei on Censorship» της καλλιτέχνιδας και ακτιβίστριας, της οποίας η έκθεση A4 παρουσιάζεται αυτή τη στιγμή στη Livraria Lello.

Η ενότητα «Φωνή» ενισχύει οπτικές που έχουν συστηματικά αποκλειστεί ή παραβλεφθεί, και περιλαμβάνει τα βιβλία «The Color Purple» της Alice Walker, «The Satanic Verses» του Salman Rushdie, «On Earth We’re Briefly Gorgeous» του Ocean Vuong και «My Pen Is The Wing Of A Bird: New Fiction by Afghan Women».

Η ενότητα «Μνήμη» εξετάζει τη σχέση μεταξύ ιστορίας και διαγραφής. Αυτά τα βιβλία διατηρούν προσωπικές και συλλογικές μαρτυρίες απέναντι στη σκόπιμη λήθη, ιδιαίτερα εν καιρώ πολέμου, δικτατορίας, εξορίας και αδικίας. Μεταξύ αυτών είναι τα βιβλία «Pachinko» της Min Jin Lee, «Patriot» του Alexei Navalny, «The Unbearable Lightness of Being» του Milan Kundera και «The Books of Jacob» της Olga Tokarczuk.

Η συλλογή αυτή βρίσκεται σε έναν χώρο ο οποίος επιμελήθηκε με την ίδια προσοχή και τον ίδιο σεβασμό στη λεπτομέρεια και στο τι αντιπροσωπεύει. Λιγότερα από δώδεκα άτομα επιτρέπεται να βρίσκονται στον χώρο οποιαδήποτε στιγμή, γεγονός που συμβάλλει στην ήσυχη, στοχαστική ατμόσφαιρα της Βιβλιοθήκης Μανιφέστο. Επίσης, τον χώρο χαρακτηρίζει η απλότητα και η καθαρότητα χρωμάτων, σχεδιασμού και φωτισμού. Ίσως όμως το πιο εντυπωσιακό χαρακτηριστικό της είναι το «βυθισμένο» δάπεδο του δωματίου ― τρία επίπεδα από δρύινες σανίδες που φαίνεται να τοποθετούν τους ίδιους τους επισκέπτες σε ράφια, υποδηλώνοντας ότι όλοι κινδυνεύουμε κάποια στιγμή να λογοκριθούμε.

Το μήνυμα της Ντούα Λίπα, το οποίο μπορείτε να δείτε καθώς μπαίνετε στον χώρο, είναι: «Αυτή η βιβλιοθήκη είναι ένα ιερό για βιβλία που έχουν εξαφανιστεί, για συγγραφείς των οποίων το θάρρος αποκαλύπτει δομές εξουσίας και ελέγχου, και για αναγνώστες που αρνούνται να δεχτούν ότι δεν τους επιτρέπεται να διαβάσουν ένα βιβλίο. Σας προσκαλούμε να την επισκεφθείτε και να αποφασίσετε μόνοι σας τι ανήκει σε αυτά τα ράφια. Γιατί μερικές φορές το πιο ανατρεπτικό πράγμα που μπορείτε να κάνετε είναι να διαβάσετε ένα βιβλίο και μετά να μιλήσετε γι' αυτό».

*Με στοιχεία από Service95