Μη σπουδάζετε πια! Πώς να μαθαίνει κανείς στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης

Ένα βιβλίο με τίτλο «Μη σπουδάζετε πια. Πώς να μαθαίνει κανείς στην εποχή της ΤΝ» («Ne faites plus d’études. Apprendre autrement à l’ère de l’IA») των Laurent Alexandre και  Olivier Babeau υποστηρίζει ότι το «παλιό συμβόλαιο» σπουδάζω-παίρνω πτυχίο-εργάζομαι δεν ισχύει πλέον εξαιτίας της τεχνητής νοημοσύνης και άλλων κοινωνικών παραγόντων που σχετίζονται με την οργάνωση και την εξέλιξη των ΑΕΙ. Η «γενική» νοημοσύνη γίνεται φτηνή και διαθέσιμη σε όλους, άρα η αξία μετατοπίζεται από τη συσσώρευση γνώσεων στο πώς να μαθαίνουμε διαρκώς και στο τι μπορούμε να κάνουμε με τα εργαλεία της τεχνητής νοημοσύνης. Το βιβλίο δεν προσπαθεί να απομακρύνει το κοινό από τη γνώση –κάθε άλλο–, αλλά να ενθαρρύνει τον επανασχεδιασμό της εκπαίδευσης και της πιστοποίησης δεξιοτήτων.

Οι συγγραφείς ισχυρίζονται ότι έχει έρθει το τέλος της «λατρείας του διπλώματος»: τα τυπικά πτυχία χάνουν αξία ως αποδείξεις ικανότητας· η αγορά στρέφεται στην πρακτική απόδειξη των δεξιοτήτων –portfolios, projects, στοχευμένα micro-credentials– και απαιτεί μάθηση διαρκείας: το ζητούμενο είναι συνεχής, προσωποποιημένη μάθηση, όχι σπουδές «μια φορά για πάντα». Οι σπουδές «μια φορά για πάντα» είναι θλιβερά ξεπερασμένες: άνθρωποι που πήραν ένα πτυχίο το 1980 θεωρούν ότι γνωρίζουν το πεδίο τους, ενώ στην πραγματικότητα είναι πλέον εντελώς αδαείς. Ταυτοχρόνως, απαιτείται αλφαβητισμός ΤΝ: κάθε επάγγελμα χρειάζεται ικανότητα συνεργασίας με μοντέλα ΤΝ (σχεδιασμός ροών, έλεγχοι-κριτική σκέψη, αξιοπιστία πηγών) και όχι μόνο «prompting». Η μεταρρύθμιση των θεσμών κρίνεται απαραίτητη: ο Laurent Alexandre και ο Olivier Babeau πιστεύουν ότι το μέλλον καλεί σε αποδέσμευση της πιστοποίησης γνώσεων από τους παραδοσιακούς κύκλους σπουδών και περισσότερα σχήματα μάθησης στον χώρο της εργασίας, για updating της γνώσης κάθε μέρα. Αν το σύστημα δεν αλλάξει, θα βαθύνουν οι ανισότητες ανάμεσα σε όσους συνεκπαιδεύονται με την ΤΝ και σε όσους μένουν εκτός: οι δύο συγγραφείς κάνουν λόγο για «ψηφιακό δαρβινισμό», για την επιβίωση του πιο ενημερωμένου και του πιο ικανού στη σοφή χρήση της ΤΝ.

Οι «σπουδές όπως τις ξέρουμε» γίνονται αντιπαραγωγικές, ιδιαίτερα στα πανεπιστήμια «του σωρού» που έχουν ξεφυτρώσει σε μερικές χώρες τις τελευταίες τρεις ή τέσσερις δεκαετίες. Σήμερα πολλές σχολές είναι λέσχες συζητήσεων ξεπερασμένων θεμάτων: δεν καλλιεργούν κριτική σκέψη, συνδυαστική δημιουργικότητα, ικανότητα επίλυσης προβλημάτων, ιδιότητες δηλαδή που πρέπει έτσι κι αλλιώς να καλλιεργούνται ήδη από την πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια. Το βιβλίο προτείνει μεταρρύθμιση του σχολείου, αλλαγή μαθημάτων και ύλης, αλλαγή μεθόδου διδασκαλίας και μαθητικής ζωής. Τα παιδιά πρέπει να μάθουν «πώς να μαθαίνουν», όχι να συσσωρεύουν πληροφορίες στο κεφάλι τους με τις οποίες έχουν αποσπάσει καλό βαθμό. Εξάλλου, η αγορά εργασίας ζητεί άτομα που να βρίσκουν λύσεις, όχι άτομα που έχουν αποκτήσει «ιδεολογία» ή θεωρίες σε ένα πεδίο.

* Ο Laurent Alexandre είναι γιατρός (χειρουργός-ουρολόγος) αλλά και απόφοιτος της Σχολής Πολιτικών Επιστημών και της Σχολής Διοίκησης, επιχειρηματίας της υγείας και της τεχνολογίας. Συχνά εμφανίζεται στα ΜΜΕ με προκλητικές θέσεις για το μέλλον της εκπαίδευσης και της εργασίας. Ο Olivier Babeau είναι καθηγητής Διοίκησης και Επιστημών της Οργάνωσης στο Πανεπιστήμιο του Μπορντό, πρόεδρος και ιδρυτής του think tank Institut Sapiens.