Ένας κόσμος χωρίς τέλος: «Ένα βιβλίο χωρίς διοξείδιο του άνθρακα»

Ένα εικονογραφημένο βιβλίο, με τίτλο «Ένας κόσμος χωρίς τέλος», που έγινε μεγάλο μπεστ-σέλερ στη Γαλλία, κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Κριτική. Ο Jean-Marc Jancovici, ειδικός στα ζητήματα της ενέργειας και της κλιματικής αλλαγής, συζητά με τον πολυβραβευμένο κομίστα Christophe Blain που είναι γνωστός, μεταξύ άλλων, για το κόμικ «Quai d’Orsay» που μετέφερε στον κινηματογράφο ο Bertrand Tavernier. Οι δύο δημιουργοί συνομιλούν για την εξάρτηση του σύγχρονου ανθρώπου από τα ορυκτά καύσιμα, για τις βαθιές αλλαγές που επιφέρει η ανθρώπινη δραστηριότητα στο φυσικό περιβάλλον και ειδικότερα στο κλίμα, καθώς και για το τι συνεπάγεται αυτό για την κοινωνία στο σύνολό της. Υποδυόμενοι άλλοτε τον εαυτό τους και άλλοτε φανταστικούς ρόλους, οι δύο ήρωες ανασυνθέτουν με ευφάνταστο τρόπο τη μεγάλη περιπέτεια της ανθρωπότητας, μέσα από το πρίσμα της ενέργειας και του κλίματος. Στην πορεία της συναρπαστικής τους κουβέντας, ο Jancovici καταρρίπτει μύθους, στηλιτεύει την οικειοποίηση της οικολογίας από τις επιχειρήσεις, προτείνει λύσεις που θα μπορούσαν να διαμορφώσουν το ενεργειακό αύριο των κοινωνιών και το κλιματικό μέλλον του πλανήτη. Με γνώση και ειλικρίνεια, κέφι και χιούμορ, το απολαυστικό, ευφυές graphic novel των Jancovici και Blain μάς καλεί να αναστοχαστούμε για τα ενεργειακά και τα κλιματικά διακυβεύματα της εποχής μας, να «σηκώσουμε τα μανίκια» και να στρωθούμε στη δουλειά.

Σκεφτείτε το λίγο: η ενέργεια δεν είναι μόνο ο λογαριασμός του ρεύματος, που μας φαίνεται πάντοτε «φουσκωμένος»· είναι οι μηχανές που κινούν την παραγωγή και την οικονομία, οι πόλεις, οι μεταφορές, η εργασία, ο ελεύθερος χρόνος. Με άλλα λόγια, είναι ολόκληρος ο κόσμος στον οποίο ζούμε. Το σύστημα που φτιάξαμε τα τελευταία περίπου διακόσια χρόνια βασίζεται στην ενεργειακή αφθονία και στην απεριόριστη οικονομική μεγέθυνση. Ωστόσο, οι ορυκτοί ενεργειακοί πόροι όχι μόνο συνεχώς λιγοστεύουν αλλά και ρυπαίνουν.

Η κλιματική αλλαγή είναι απόρροια του οράματός μας για αέναο μετασχηματισμό του περιβάλλοντος με τη χρήση της ενέργειας, δηλαδή των μηχανών. Η συνεχής αύξηση του πλούτου φαντάζει αδιαπραγμάτευτη‧ όμως η ίδια η φύση μάς ζητά τώρα να βάλουμε φρένο στην κούρσα της μεγέθυνσης. Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας δεν είναι πανάκεια πάνε χέρι χέρι με τα ορυκτά καύσιμα. Και σίγουρα τα μεγάλα προβλήματα δεν λύνονται με μικρές κινήσεις, όπως τα ανακυκλώσιμα καλαμάκια. Μόνο αν υιοθετήσουμε βιώσιμες πρακτικές στην παραγωγή και στη χρήση της ενέργειας, στις μεταφορές, στη στέγαση, στη διατροφή και στην κατανάλωση, και αν παράλληλα χτίσουμε ισχυρά κοινωνικά δίκτυα, θα καταφέρουμε να φανούμε ανθεκτικοί απέναντι στις οικονομικές, οικολογικές και κοινωνικές προκλήσεις του μέλλοντος.

Το «Ένας κόσμος χωρίς τέλος» πούλησε πάνω από 800.000 αντίτυπα στη Γαλλία και απέσπασε άριστες κριτικές: η εφημερίδα Le Monde το χαρακτήρισε «βιβλίο χωρίς διοξείδιο του άνθρακα» που αφήνει μόνο θετικό αποτύπωμα στον κόσμο. Τη μετάφραση στα ελληνικά έκανε η Φωτεινή Βλαχοπούλου και την έκδοση επιμελήθηκε ο Γιάννης Ζηρίνης.