«Ο Θεός μετά τον Αϊνστάιν»: Μια ελπιδοφόρα αφήγηση για το σύμπαν μετά τον Αϊνστάιν

Όλοι γνωρίζουμε την περίφημη φράση του Αϊνστάιν «Ο Θεός δεν παίζει ζάρια». Τι εννοούσε, ωστόσο, με αυτή του την ατάκα ο μεγάλος εκείνος φυσικός επιστήμων; Ότι ο Θεός δεν παίζει ζάρια αλλά μπορεί να τον συναντήσουμε σε κάποιο καζίνο σκυμμένο πάνω από μια ρουλέτα; Ή ότι προτιμάει το μπλακ τζακ σε κάποια πιο πριβέ αίθουσα; Ή, αν βρίσκεται στο Μπαλί, ότι αρέσκεται να βάζει στοιχήματα στις κοκορομαχίες; Δεν αποκλείεται βέβαια να συχνάζει στις ιπποδρομίες του Άσκοτ – εκεί όπου οι αριστοκράτες της υψηλής κοινωνίας δοκιμάζουν τα καινούργια καπέλα τους.

«Ο Θεός δεν παίζει ζάρια». Με αυτή του τη φράση ο Αϊνστάιν ήθελε να μας βεβαιώσει ότι οι νόμοι του σύμπαντος είναι έτσι φτιαγμένοι που δεν πρόκειται να αλλάξουν με μια ζαριά που θα ρίξει κάποιος βαριεστημένος Δημιουργός. Οι νόμοι του σύμπαντος παγιώθηκαν τη στιγμή της Μεγάλης Έκρηξης και έκτοτε παραμένουν ψυχροί και αναλλοίωτοι – όπως το πρόσωπο ενός παίκτη πόκερ. Ο χρόνος, στενά υφασμένος με τον χώρο, είναι ουσιαστικά ακίνητος, δεν υπάρχει εξέλιξη στο σύμπαν, κι αν υπάρχει αυτή δεν έχει να κάνει με ντόρτια και εξάρες.

Ο καθηγητής John F. Haught, έχει άλλη άποψη. Στο βιβλίο του αυτό, με τον έξυπνο τίτλο «Ο Θεός μετά τον Αϊνστάιν», επιχειρεί μια διαφορετική κοσμοθεώρηση για το μεγάλο βιβλίο του σύμπαντος. Αφού μας μιλήσει για τις δύο σχολές σκέψης που ουσιαστικά δεν έχουν αλλάξει από την εποχή των αρχαίων Ελλήνων: τη σχολή του προσωκρατικού Δημόκριτου με την ατομική του θεωρία στην οποία στηρίχτηκε στη συνέχεια η υλιστική θεώρηση του κόσμου, και τη σχολή του Πλάτωνα με τα αιώνια πρότυπα όπου εδράζεται η ιδεολογική αντίληψη του κόσμου, ο John F. Haught μας προτρέπει να δούμε την ιστορία του σύμπαντος σαν μια αφήγηση εν εξελίξει.

Μπορεί να υπήρξε ένα ατέλειωτο, ψυχρό και αδιάφορο χρονικό διάστημα έως την άφιξη της ζωής στον πλανήτη Γη, μπορεί ο άνθρωπος να εμφανίστηκε ουσιαστικά το τελευταίο δευτερόλεπτο στην κοσμολογία του σύμπαντος, αυτό όμως, κατά τον καθηγητή, δεν σημαίνει ότι φτάσαμε ως εδώ χάρη σε μια σειρά από ευτυχή γεγονότα (που εξηγούνται με την τύχη και την αναγκαιότητα, σύμφωνα με το βιβλίο του Ζακ Μονό που έχουμε διαβάσει όλοι), αλλά διότι υπάρχει μια αφήγηση στο μυθιστόρημα του σύμπαντος, μια αφήγηση ενός ευφάνταστου Δημιουργού, μια πλοκή στην οποία κανείς δεν γνωρίζει το τέλος. Οι σελίδες γράφονται καθώς η ιστορία προχωράει, ο Δημιουργός δεν έχει στήσει στον τοίχο του συγγραφικού του εργαστηρίου κάποιο σχεδιάγραμμα με τα κεντρικά πρόσωπα του έργου, οι ήρωες είναι αυτοί που εξελίσσουν την ιστορία, κι όλα αυτά φτιάχνουν ένα βιβλίο με διαρκείς ανατροπές και εκπλήξεις που κρατούν το ενδιαφέρον του αναγνώστη.

Έτσι μου κράτησε και μένα το ενδιαφέρον αυτό το βιβλίο, επειδή μοιάζει με την αφήγηση του μυστηρίου ενός φόνου σε κλειστό δωμάτιο, ένα δωμάτιο όπου δεν παίζονται ζάρια ή άλλα τυχερά παίγνια, ένα δωμάτιο όπου ο αναγνώστης απολαμβάνει τη σκέψη του συγγραφέα.