Η Αγνή Μαριακάκη και το βιβλίο «Σου αξίζει να ευτυχήσεις»

O τίτλος του βιβλίου σας που μόλις κυκλοφόρησε είναι «Σου αξίζει να ευτυχήσεις». Γίνεται αυτό; Μπορείς να ευτυχήσεις όταν η ζωή μας γίνεται όλο και πιο περίπλοκη και επικίνδυνη;
Η λέξη ευτυχία είναι τεράστιο, ανομολόγητο, κρυφό ταμπού σήμερα. Μόνο κάτι αλαφροΐσκιωτοι ή κουζουλοί έχουν την άδεια να είναι ευτυχισμένοι. Δεν τολμάμε καν να βάλουμε τη λέξη στο λεξιλόγιό μας… και θεωρούμε την ευτυχία άπιαστη χίμαιρα, όνειρο θερινής νυκτός και φιλοσοφική έννοια!
Κι όμως, είμαστε φτιαγμένοι να ευτυχούμε. Ερχόμαστε στη ζωή με την ικανότητα της έξαρσης, της ανάτασης, της απογείωσης. Στα παιδικά μας χρόνια, μπορούσαμε να νιώθουμε πλήρεις με ένα σπασμένο κουτάλι, ένα πεταμένο κουτί, ένα κομμάτι πανί. Τότε, μια αγκαλιά ή ένα φιλί αρκούσε να μας χαρίσει παρηγοριά, πληρότητα και, ναι, ευτυχία. Μεγαλώνοντας, ξεχάσαμε ή αποβάλαμε αυτή την ικανότητα. Και πλέον, όχι μόνο κυριαρχεί στη ζωή μας η ανεπάρκεια, η ανησυχία, η έγνοια, αλλά ανάγουμε τη δυστυχία μας σε φιλοσοφία ζωής. Θεωρούμε ότι ο ψαγμένος, ο ευαίσθητος άνθρωπος δεν μπορεί παρά να νιώθει θλιμμένος και πτοημένος από τη ζωή του, ενώ μόνο ένας αναίσθητος θα νιώθει μια χαρά.

Το ερώτημα είναι πώς μπορείς να ευτυχείς όταν η καθημερινότητα είναι γεμάτη προβλήματα και αδιέξοδα;
Αντίθετα, αν στη ζωή σου έχεις βιώσει το λάθος, την αποτυχία, την απώλεια, την απόρριψη, τη ματαίωση, την αγωνία, τις φουρτούνες και τον φόβο… μόνο τότε μπορείς να ευτυχήσεις. Αλίμονο αν μπορείς να νιώθεις όμορφα μόνο όταν οι συνθήκες το ευνοούν. Τότε είσαι απλώς έρμαιο των εξωτερικών συνθηκών, αυτό που λέμε «καλαμιά στον κάμπο». Οι δυσκολίες είναι το μεγαλύτερο «μεταπτυχιακό» στην ικανότητά σου να ισορροπείς παρά τις καταστάσεις. Δηλαδή, τα δύσκολα βιώματα είτε θα σε διαλύσουν είτε θα σε αναγκάσουν να ανεβείς πίστα και να χτίσεις τη δύναμή σου, την αντοχή σου, το θάρρος σου. Η επιλογή είναι πάντα δική σου.

Ναι, αλλά πώς ακριβώς γίνεται οι δυσκολίες να οδηγούν στην ικανότητα να ευτυχείς;
Η νευροβιολογία, λοιπόν, αποδεικνύει ότι όλα τα δυσάρεστα συναισθήματα αποτελούν την πιο έξυπνη, ευέλικτη πυξίδα προς την κατάσταση της ευτυχίας – κι ας ακούγεται παράλογο αυτό. Δηλαδή, τα αρνητικά  συναισθήματα, όπως είναι ο πόνος που συνοδεύει μια απώλεια, μια αποτυχία, μια δυσκολία, την απόρριψη, επίσης ο θυμός και ο φόβος… ε λοιπόν, αυτά τα συναισθήματα σε υποχρεώνουν να αντιδράσεις, να προσαρμοστείς, να βρεις λύσεις, να εξελιχτείς, έστω κι άθελά σου. Επιπλέον, τα δύσκολα βιώματα σε υποχρεώνουν να δώσεις αξία σε ό,τι έχει αληθινό νόημα στη ζωή. Αρχίζεις δηλαδή να εκτιμάς αυτά που αλλιώτικα θα θεωρούσες αυτονόητα: την υγεία σου, τους αγαπημένους σου, τα απλά πράγματα της καθημερινότητας.

Ωστόσο, βλέπουμε πολλούς ανθρώπους να μην αντέχουν καθόλου τις δυσκολίες που περνούν και να υποκύπτουν στην κατάθλιψη, στις κρίσεις άγχους και πανικού. Γιατί συμβαίνει αυτό;
Πράγματι, και να ένα παράδειγμα: σύμφωνα με στοιχεία του Lancet, άνθρωποι με καταθλιπτικά συμπτώματα τριπλασιάστηκαν προ και μετά πανδημίας. Το θέμα είναι ότι η δυτική μας κουλτούρα θεωρεί ως κανονικό αυτό που στην πράξη είναι επιστημονική φαντασία, δηλαδή το να έχει κανείς βίο ανθόσπαρτο, ακύμαντο και ανέφελο. Οπότε οποιαδήποτε παρέκκλιση από αυτό που θεωρείται «κανονικό» προκαλεί άγχος, ανησυχία, φόβο. Μια επαναστατική στάση ζωής, κατά τη γνώμη μου, είναι το να κατανοείς ότι το κανονικό είναι το ακριβώς αντίθετο. Το κανονικό είναι το να περνάς από δύσκολα μονοπάτια, το να έχει φουρτούνες η ζωή σου. Το να περνάς ακύμαντα θα είναι πάντα η εξαίρεση, και δεν μπορείς να περιμένεις την εξαίρεση για να ευτυχήσεις.

Τότε τι μπορεί κανείς να κάνει για να βοηθήσει τον εαυτό του, ειδικά όταν περνά δύσκολα;
Να κατανοούμε ότι η ζωή είναι φτιαγμένη από μικρές στιγμές, κι αν μπορείς αυτές τις μικρές στιγμές να τις εκτιμάς και να τις απολαμβάνεις, έχεις κάνει το μεγαλύτερο βήμα. Επίσης, βοηθά το να κρατά κανείς «ψυχικό ημερολόγιο», δηλαδή το να θυμίζεις στον εαυτό σου πόσες πολλές φορές στο παρελθόν έχεις αποδείξει στον εαυτό σου ότι μπόρεσες να τα βγάλεις πέρα παλικαρίσια. Και, τέλος, πρέπει να προσέχεις με τι τρέφεις το μυαλό σου. Ας μην εκθέτεις τον εαυτό σου αδιάκριτα σε όλη αυτή την άκρατη κινδυνολογία, χωρίς να του θυμίζεις το δώρο της ζωής που συνεχίζεις να απολαμβάνεις. Πρακτικά βήματα για το πώς μπορείς να μετατρέψεις τις δυσκολίες σου σε εσωτερική ισορροπία θα βρεις στο βιβλίο μου «Σου αξίζει να ευτυχήσεις», που κυκλοφορεί από την Key Books.