«Η αισθηματική αγωγή» του Γκυστάβ Φλομπέρ

Η «Aισθηματική Αγωγή» του Γκυστάβ Φλομπέρ, ένα από τα πιο εμβληματικά μυθιστορήματα του 19ου αιώνα, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο σε καινούργια μετάφραση της Αριστέας Κομνηνέλλη. Πρόκειται για ένα έργο που υμνήθηκε από σύγχρονους του Φλομπέρ, όπως η Ζορζ Σαντ και ο Εμίλ Ζολά, αλλά που δεν άρεσε καθόλου στον Χένρι Τζέιμς, ο οποίος το θεώρησε χλομό αντίγραφο της «Κυρίας Μποβαρύ» λέγοντας πως η ανάγνωσή του «μοιάζει σαν να κοιτάς ένα σωρό στάχτη.» Η ιστορία επικεντρώνεται στην αισθηματική ζωή ενός νεαρού άνδρα, του Φρεντερίκ, κατά την εποχή των εξεγέρσεων του 1848, ο οποίος ερωτεύεται μια μεγαλύτερή του πατρεμένη γυναίκα. Ωστόσο, η εμβέλεια του μυθιστορήματος εκτείνεται πολύ περισσότερο από το χρονικό ενός αβέβαιου έρωτα: το βιβλίο είναι μια λεπτομερής περιγραφή της παρισινής ζωής την εποχή των λαϊκών επαναστάσεων και του κόσμου της μεσαίας τάξης που μόλις είχε διαμορφωθεί – έναν αιώνα σχεδόν μετά τη επανάσταση του 1789. Ο Φλομπέρ θέλησε να φιλοτεχνήσει το πορτρέτο της νεολαίας και του εαυτού του το 1848, όταν ο ίδιος ήταν 27 ετών. Ξεκίνησε να γράφει την «Αισθηματική αγωγή» το 1862 και την ολοκλήρωσε το 1869: ήταν το τελευταίο του μυθιστόρημα.

Οι ήρωες του Φλομπέρ εμφορούνται από το κίνητρο του κέρδους: το χρήμα παίζει κεντρικό ρόλο και σ’ αυτό το μυθιστόρημα. Επίσης, είναι συνήθως ασταθείς, απρόβλεπτοι και αναξιόπιστοι: τους χαρακτηρίζει ο υλισμός και η ενστικτώδης λατρεία της εξουσίας, μια μορφή κυνισμού. Ένα άλλο στοιχείο που συναντάμε στην «Αισθηματική αγωγή» είναι η αντίθεση Παρισιού-επαρχίας με τις ταξικές διαφορές των δύο αυτών χώρων και την προσπάθεια της κοινωνικής ανόδου. Είναι τέτοιο το κοινωνιολογικό του ενδιαφέρον που ο διάσημος Γάλλος κοινωνιολόγος Πιερ Μπουρντιέ το μελέτησε ως επιστημονικό ντοκουμέντο, ενώ ο Ούγγρος φιλόσοφος και κριτικός της λογοτεχνίας Γκεόργκι Λούκατς το θεώρησε αριστούργημα στον χειρισμό του χρόνου. Πιο πρόσφατα, ο Αμερικανός κριτικός της λογοτεχνίας Τζέιμς Γουντ αφιέρωσε δύο κεφάλαια του βιβλίου του «Πώς λειτουργεί η μυθοπλασία» στον Φλομπέρ λέγοντας πως «η σύγχρονη λογοτεχνία ξεκινά από αυτόν: «υπάρχει εποχή "πριν από τον Φλομπέρ" και εποχή "μετά τον Φλομπέρ". […] Ο Φλομπέρ καθιέρωσε, καλώς ή κακώς, αυτό που οι περισσότεροι αναγνώστες θεωρούν σύγχρονη ρεαλιστική αφήγηση, και η επιρροή του είναι υπερβολικά οικεία για να γίνεται ορατή.»

Η έκδοση του Μεταιχμίου είναι η τέταρτη ελληνική μετάφραση του μυθιστορήματος. Έχουν προηγηθεί η έκδοση του 1971 (μτφ. Παναγιώτης Μουλλάς), του 1994 (μτφ. Δημήτρης Ρήσος) και του 2006 (μτφ. Νάντια Σαραντοπούλου).