Διαβάσαμε το «Συζητήσεις με φίλους» της Σάλλυ Ρούνεϊ

Εντυπωσιακό ντεμπούτο. Το πρώτο μυθιστόρημα της Ιρλανδέζας Σάλλυ Ρούνεϊ είναι αστείο και ευφυές όχι μόνο επειδή είναι το πρώτο χτύπημα και πίσω από το «πρωτοεμφανιζόμενη» ίσως και τα στάνταρ να χαμηλώνουν από την ευγένεια του «καλωσορίσματος». Καθόλου έτσι. Οι «Συζητήσεις με φίλους» είναι ένα υπέροχο μυθιστόρημα, που επίσης δεν έχει καθόλου ανάγκη από συγκρίσεις τύπου «Η Σάλιντζερ της γενιάς του σνάπτσατ», «Μια μεταφορά του “Καλημέρα Θλίψη” στο Δουβλίνο» ή «Μας κάνει να νομίζουμε πως έχει ξαναγεννηθεί ο Τρούμαν Καπότε». Και το φορτίο των συγκρίσεων είναι βαρύ για να το επωμιστεί μια πρωτοεμφανιζόμενη, αλλά και το μυθιστόρημα υπερστέκεται και χωρίς «θαυμασμούς». Η Ρούνεϊ έχει μια στόφα μοναδική. Και δίπλα στο αστείο αντιπαραβάλλει τη μελαγχολία, δίπλα στο ευφυές προτάσσει το πληκτικό που ως «ύφος» γραψίματος - σαν να απαντάς σε ένα μέιλ εννοώντας άλλα από αυτά που γράφεις είτε γιατί είσαι ευγενικός, δειλός, αφελής, βαρεμένος (διαλέγετε κατά βούληση αν σας έχει συμβεί)- ενώ άλλα θα ήθελες να πεις στ’ αλήθεια. Κι εδώ βρίσκεται το τάλαντο και κάνει παιχνίδι η ψυχή της συγγραφέως. Όλα βράζουν κι ας κυλούν αργά. Η δράση είναι υποτυπωδώς απλή αλλά και την ίδια στιγμή ανατρεπτική και ορμητική.

Η Φράνσις είναι είκοσι ενός ετών και σπουδάζει, παλιά τα είχε με την Μπόμπι, τώρα είναι απλώς φίλες. Μαζί σαν ποιήτριες και περφόρμερ αγωνίζονται κάτι να καταφέρουν σε μπαρ και βιβλιοπωλεία. Γνωρίζουν τη δημοσιογράφο κριτικό τέχνης Μελίσσα και τον ηθοποιό άντρα της Νικ και σταδιακά εμπλέκονται στον κόσμο τους: όμορφα σπίτια, ξέφρενα πάρτι, διακοπές στη Γαλλία, διασκεδαστικά φλερτ που θα εξελιχθούν σε οδυνηρές «οικειότητες». Ο δρόμος για την ενηλικίωση είναι στρωμένος όπως κι ο δρόμος για την Κόλαση με καλές προθέσεις, σεξ, πολλά μέιλ -άλλωστε μεγάλο κομμάτι της δράσης διεξάγεται επιστολικά, διασκεδαστικές βεβαιότητες περί σεξουαλικότητας ή καπιταλισμού, μέχρι όλα να κονιορτοποιηθούν από την ίδια τη ζωή. Λεσβίες μυούνται στο σεξ αγόρι-κορίτσι, αριστερές πρωθιέρες των genre studies ανακαλύπτουν πως μέσα τους μπορεί και να υπάρχουν ως και δεξιόστροφες (;) συντηρητικές ψυχοδομές.

Οι «Συζητήσεις με φίλους», ειδικά στο τέλος, καταφέρνουν να πουν ξεκάθαρα πως οι επιθυμίες μας, σωματικές και ψυχικές, είναι και προϊόν των βασάνων αλλά και του μυαλού μας. Βιώνουμε χωρίς να καταλαβαίνουμε. Αλλά και μπορούμε να καταλάβουμε χωρίς απαραίτητα να πρέπει να το βιώσουμε. Ευμενώς ή δυσμενώς: ποιος ορίζει το σωστό ή το λάθος; Αιχμηρές γωνίες, ρεαλισμός, ευθύβολο ύφος, καυστικό ως προς την «αθωότητα» της νιότης, συλλαμβάνει το μεγάλο μπέρδεμα του να είσαι νέος στην Ευρώπη του σήμερα. Ξέχασα, κάποιοι παραλλήλισαν τη Ρούνεϊ ακόμα και με τη Σύλβια Πλαθ (σπόιλερ: δεν υπάρχει αυτοκτονία, μην ανησυχείτε). Υπάρχει διαύγεια, λουστράρισμα λέξεων, πειστική παρουσίαση της ψυχολογίας των ηρώων, υπάρχει ευφράδεια και αυτεπίγνωση, προβληματικοί γονείς, προβληματικότερα παιδιά.

Μεταξύ μας, αυτό κάνει η Ρούνεϊ. Αναρωτιέται! Ποιος είναι καλά; Πώς μπορείς να ορίσεις τι είσαι, ακόμα κι αν νομίζεις πως το διάλεξες; Πόσο μπορεί η παρατεταμένη «παιδικότητα» να οδηγήσει αντί για μια «συνειδητή» ενηλικίωση στο απόλυτο κομφούζιο; Σεξ, αγάπη, συντροφικότητα, αφραγκιές, όνειρα, η ηρωίδα Μπόμπι κλείνει τα μάτια της. Γύρω της άνθρωποι και πράγματα κινούνται, παίρνοντας θέσεις σε σκοτεινές ιεραρχίες, συμμετέχοντας σε συστήματα για τα οποία δεν γνωρίζει τίποτα κι ούτε μπορεί να μάθει. Περίπλοκα δίκτυα από αντικείμενα και αντιλήψεις. Και δεν γίνεται πάντα να υιοθετείς τσιτάτα, βιβλία συμπεριφοράς ή μανιφέστα που έγραψαν άλλοι. Η ζωή ξέρει, όπως θα έλεγε κι ο Ρένος Χαραλαμπίδης στα «Φτηνά τσιγάρα». Κι ευτυχώς η Μπόμπι αρχίζει σιγά σιγά να εμπιστεύεται την... Μπόμπι. Όπου την πάνε και η καρδιά και οι αισθήσεις. Η μετάφραση της Μαρίας Φακίνου είναι πεντάστερη.