Chet Baker: Λίγο πριν από τα Χριστούγεννα, θα γινόταν 95 ετών

Αν και υπήρξαν πολύ μεγαλύτερα ονόματα της jazz, ένας Miles Davis ας πούμε ή ένας Louis Armstrong για παράδειγμα, οι φωτογράφοι ήθελαν πάντα να φωτογραφίσουν τον Chet Baker. Εκτός του ότι ήταν πολύ όμορφος –έτσι όπως έμοιαζε με τον James Dean– «είχε τον τρόπο να παίρνει πολύ φυσικές πόζες», όπως έχει γράψει ο φωτογράφος Lee Tanner στο άρθρο του «Chet Baker In Black and White». Οι περισσότεροι από τους βιογράφους πάλι, ασχολούνται περισσότερο με την εξάρτησή από τα ναρκωτικά και λιγότερο με τη μουσική του. Όμως ο Baker ήταν ένας από τους πιο σημαντικούς τρομπετίστες της jazz αλλά κι ένας σπουδαίος τραγουδιστής. Καθώς θα χρειαζόμουν περί τις 15.000 λέξεις για να σκιαγραφήσω ένα αρκετά πλήρες πορτρέτο του μουσικού που γεννήθηκε στην Οκλαχόμα, θα αρκεστώ εδώ σε μερικά στοιχεία από την πρώτη περιοδεία του στην Ευρώπη, που έφερε μεγάλες συνεργασίες –τότε αλλά και αργότερα– με ευρωπαίους μουσικούς, αλλά και το πρώτο πολύ μεγάλο γλίστρημά του στην κατάχρηση ουσιών.

Ο Chet Baker προσγειώνεται για πρώτη φορά στο Παρίσι στις 5 Σεπτεμβρίου του 1955. Είναι μόλις 26 ετών κι έτσι όπως είναι μεγαλωμένος στην αμερικάνικη επαρχία, δεν φαίνεται να συγκινείται ιδιαίτερα από την ιστορία και τον πολιτισμό που απλώνεται μπροστά του. Αντίθετα, ο πιανίστας του, ο Dick Twardzik φαίνεται να ενθουσιάζεται από τα πάντα, ιδιαίτερα όμως από την αρχιτεκτονική του Παρισιού. Αυτό το κοντράστ το σημειώνει η Liliane Rovére, τότε σύντροφος του Baker, η οποία είναι Γαλλίδα (σήμερα στα 91 της) και φτάνει στην Αμερική το 1954, λίγους μήνες πριν γνωρίσει τον Baker. O Twardzik ήταν πολωνικής καταγωγής και σπούδασε κλασικό πιάνο. Γι’ αυτό και το παίξιμό του ήταν τόσο ιδιαίτερο. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιοδείας, που θα κρατήσει μέχρι τον Απρίλιο του 1956, η Liliane χωρίζει από τον Chet και ο Dick πεθαίνει από υπερβολική δόση ηρωίνης μόλις στα 24 χρόνια του. Ο θάνατός του είναι η βασική αιτία που ο Chet θα βυθιστεί στα ναρκωτικά αμέσως μετά την επιστροφή του στην Αμερική.

Ένας Αμερικανός μουσικός δύσκολα θα μπορούσε να φανταστεί πόσο σημαντική ήταν η jazz για κάποιους από τους κύκλους του Παρισιού. Ο Sidney Bechet είχε μετακομίσει στο Παρίσι από τη Νέα Ορλεάνη το 1951 και είχε δημιουργήσει μια πολύ μεγάλη σχολή. Εκτός από τον ίδιο με το κλαρινέτο και το σαξόφωνό του, ανάμεσα στους μουσικούς που έκαναν σπουδαία δουλειά στην πόλη, ήταν οι πιανίστες Martial Solal και René Utreger και ο Βέλγος σαξοφωνίστας Bobby Jaspar. Όταν ο Chet Baker μπήκε για πρώτη φορά στο jazz club Caméléon, ο κόσμος τον υποδέχτηκε σαν ήρωα.

Οι κριτικές των συναυλιών εκείνης της εποχής –αυτή που ακολουθεί έρχεται από το Melody Maker– μιλούσαν για έναν τρομπετίστα που «στους δίσκους δίνει μια απόλυτα καθαρή εντύπωση της συναισθηματικής του κατάστασης, των τεχνικών δυνατοτήτων και του όμορφου ήχου του. Στη σκηνή όμως είναι που ξεδιπλώνει τις παραδεισένιες ποιότητες της τρομπέτας του. Έχει μεγάλη σχέση με το παίξιμο του Miles Davis αλλά δεν τον έχει αντιγράψει ούτε στο ελάχιστο και είναι πολύ όμορφο να τον ακούς να αναγγέλλει ο ίδιος τα τραγούδια του. Το κάνει με τον ίδιο τρόπο που τραγουδάει: ήσυχα, σχεδόν ντροπαλά». Όσο για τον τρόπο που τραγουδούσε, ένας από τους πολύ γνωστούς κριτικούς της εποχής, ο Peter Swiens είχε γράψει: «είναι αυτή η θρηνούσα μοναξιά του που δημιουργεί την πιο έντονη εντύπωση, η αίσθηση ότι ο Chet Baker είναι “χαμένος μέσα στο δάσος” για να αναφέρω έναν στίχο από το “Someone To Watch Over Me” του George και του Ira Gershwin».

Το μεγαλύτερο μέρος αυτού του διαστήματος, ο Chet Baker το πέρασε στη Γαλλία. Εκεί ηχογράφησε για τη δισκογραφική εταιρεία Barclay μερικά σπουδαία albums. Βρέθηκε όμως και στην Ελβετία, στη Γερμανία –όπου συνάντησε την Caterina Valente και ηχογράφησαν μαζί δύο κομμάτια–, στην Ολλανδία ακόμη και στη Βρετανία, όπου ήταν αδύνατον να εμφανιστεί εκείνη την εποχή Αμερικανός μουσικός χωρίς να υπάρχει σε αντιστοιχία Βρετανός που να παίζει με τους ίδιους οικονομικούς όρους στην Αμερική!

Οι επτά μήνες που πέρασε ο Chet στην Ευρώπη άλλαξαν πολλά μέσα του. Όμως και η ίδια η μουσική είχε αλλάξει πολύ στην Αμερική. Ήταν τόσο μεγάλη η κατάτμηση των ιδιωμάτων της jazz, που έπρεπε να κάνει μια σειρά από πολύ δύσκολες επιλογές…