Z’ επιστολή του Πλάτωνα: Είδαμε την παρουσίαση του Αλέξανδρου Μιστριώτη στον χώρο του H_ug στα Πετράλωνα
Στόχος μας είναι να περάσουμε όλοι καλά και να πάρουμε και κάτι "για το σπίτι", κάτι που να μας εμπνέει. Το θέμα μάς βοηθάει. Όλοι ξέρουμε ποιός είναι ο Πλάτωνας και έχουμε την αίσθηση ότι ξέρουμε κάπως και τι είπε. Αν όχι εμείς, ξέρουν τουλάχιστον κάποιοι ειδικοί, που τα έχουν ψάξει αυτά. Το συναρπαστικό είναι πως τελικά ο Πλάτωνας ειδικά μας είναι άγνωστος. Ενώ έγραψε τόσα κείμενα που μας έχουν παραδοθεί όλα(!), ξέρουμε ελάχιστα για αυτόν. Και έχουμε λόγους να πιστεύουμε πως αυτό έχει γίνει επίτηδες, από τον ίδιο. Βρισκόμαστε λοιπόν σε ένα κυνήγι, ενός ανθρώπου που έζησε 2500 χρόνια πριν, ο οποίος με κάποιον παράξενο τρόπο και μίλησε πολύ και έμεινε σιωπηλός στη σκιά.
Έτσι προλογίζει ο Αλέξανδρος Μιστριώτης τις βραδιές όπου παρουσίασε την περίφημη 7η επιστολή του Πλάτωνα, ένα εκτενές αυτοβιογραφικό κείμενο του φιλόσοφου που από πολλούς θεωρείται γνήσιο. Τώρα, το «παρουσίασε» είναι ηθελημένα αόριστο γιατί αυτό που παρακολουθήσαμε ήταν μια πολυεπίπεδη ακροβασία ανάμεσα στη «διάλεξη» (τύπου Ted Talks) και την «επιτέλεση»/ performance.
Στον συμπαθέστατο χώρο του H_ug στα Πετράλωνα, επί σκηνής για μιάμιση ώρα, ήμασταν μάρτυρες ενός μοναχικού ομιλητή με μειλίχια αλλά στοχευμένη απεύθυνση. Όσα λέει, αφορούν την ιστορία των ιδεών αλλά και ανεκδοτολογία, ηθικές έννοιες αλλά και βιωματικές παρεμβάσεις που τεκμηριώνουν την προσωπική διαπλοκή του με τα θέματα που διαχειρίζεται: την απόλαυση, την έμπνευση, την εξουσία, την σχέση του ζωντανού λόγου με την ‘απουσία΄ της γραφής…
Ενδεικτικά, μαθαίνουμε ότι για είκοσι χρόνια μετά τους Διαλόγους, ο Πλάτωνας αποσύρεται από το γράψιμο για να αφιερωθεί στις σχέσεις διδαχής που είχε αναπτύξει με τους μαθητές του στην Ακαδημία. Εδώ, η γνώση δεν μπορεί να είναι παρά συμμετοχική, προϊόν μακράς συζήτησης και κοινής ζωής. Μαζί, και μια υπενθύμιση του γνωστού χωρίου από τον Φαίδρο όπου το γραπτό κείμενο έχει το μειονέκτημα ότι λέει μόνιμα το ίδιο πράγμα όποιον κι αν έχει απέναντί του, αν δε αυτός το αμφισβητήσει ή προσβάλει, τότε χρειάζεται την βοήθεια του ‘πατέρα’ του, δηλ. του συγγραφέα, για να αμυνθεί.
Άλλη ενδιαφέρουσα μνεία ήταν η ιδιοποίηση του Πλάτωνα κατά την Αναγέννηση μέσα από την ίδρυση της Πλατωνικής Ακαδημίας της Φλωρεντίας, στο β' μισό του 15ου αιώνα. Δεν ήταν ένα θεσμοθετημένο ίδρυμα αλλά ένας κύκλος λογίων στην αυλή των Μεδίκων που είδαν στον Πλάτωνα έναν μοχλό για να εξυπηρετήσουν τις πολιτικές τους βλέψεις. Η ηγεμονική σύμπραξη φιλοσοφίας και πολιτικής ανανεώνεται εδώ σε μια καινούργια, μάλλον λιγότερο φερέλπιδα εκδοχή.
Στο πλάι της σκηνής, ένα μικρό τραπεζάκι με σημειώσεις σε μικρά τετράγωνα χαρτάκια όπου ο ομιλητής κάθε τόσο καταφεύγει για να ρυθμίσει την ροή της αφήγησης του. Χωρίς να είναι εξώφθαλμο, πολλές από τις αποφάσεις για το τι θ’ ακολουθήσει, δείχνουν να παίρνονται επί τόπου. Κάποια στιγμή, για παράδειγμα, στην ροή εντάσσεται ένα προσωπικό μοίρασμα για την αίσθηση ότι ένα βότσαλο εμπεριέχει την απειρία, όχι εκτεινόμενη προς τα πάνω και έξω, αλλά προς τα μέσα.
Τέτοιες, απρόβλεπτες, αλλά πάντα σχετικές, αλλαγές στην θερμοκρασία, εντείνουν την αβεβαιότητα για το ποιοι ακριβώς είναι οι κανόνες αυτού που παρακολουθούμε, γεγονός που με τη σειρά του εντείνει την προσοχή του ακροατηρίου. Σαν ένα μενού όπου δεν είσαι σίγουρος για το ποιο είναι το κυρίως πιάτο. Ή, λίγο. σαν να παρακολουθείς κάποιον να προσπαθεί κρατήσει ένα μπαλόνι στον αέρα χωρίς να χρησιμοποιήσει τα χέρια του.
Μια ακόμα ανεκδοτολογική νοστιμιά: στην κλασσική Αθήνα τα περισσότερα κύρια ονόματα ήταν σύνθετα ή/και πολυσύλλαβα: Αριστοτέλης, Θουκυδίδης, Ευριπίδης. Το Πλάτων, (née Αριστοκλής) ήταν παρατσούκλι όπως τα δικά μας Σάκης, Ντίνος, Λάκης.
Σε κάθε περίπτωση, είμαστε μάρτυρες μιας διαδρομής του Μιστριώτη, σε εξέλιξη εδώ και χρόνια, να φτάσει σε μια προσωπική μέθοδο διαλεκτικής για την γνώση και την επιθυμία, σκηνοθετώντας το υλικό του με περίσκεψη και προσωπικό διακύβευμα. Πράγμα που είναι, νομίζω, ο πλησιέστερος ορισμός της τέχνης που μπορούμε να δώσουμε.
Ή, με τα λόγια του ιδίου: Γιατί γίνονται όλα αυτά; Και τι σημαίνουν; Προσπαθώ να απαντήσω χωρίς ευφυΐα. Η απάντηση μου θα κρατήσει το ερώτημα όρθιο. Δεν θα το αφανίσει. Δεν μπορεί. Η απάντηση μου απλώς θα του δώσει ζωή. Το ξέρω και το επιθυμώ.
Ο σκηνοθέτης Θοδωρής Αμπαζής και η νεοσύστατη ομάδα Φάος τιμούν τον μεγάλο ποιητή της πεζογραφίας και αναδεικνύουν τον γλωσσικό πλούτο της ελληνικής γλώσσας
