Προς το τέλος της σεζόν: Τελευταία επιθυμία και Ταιριάζει το πένθος στην Ηλέκτρα;

Οι παραστάσεις που ανεβαίνουν ή συνεχίζουν μετά το Πάσχα δημιουργούν μια νέα μικρή θεατρική σεζόν, μέχρι να αρχίσουν οι φεστιβαλικές παραστάσεις. Ιδού κάποιες από αυτές που συνεχίζουν να παίζονται έως το τέλος του μήνα.

Κριτική για την παράσταση «Τελευταία επιθυμία» στο Τζάμια Κρύσταλλα

Κατεβαίνοντας από μια ετοιμόρροπη σκάλα στο τσιμεντένιο υπόγειο του χώρου Τζάμια Κρύσταλλα έχεις την εντύπωση ότι βρίσκεσαι σε έναν αλλότριο τόπο. Στη μια γωνιά του χώρου, μια γυναίκα (Βασιλική Σουρρή), σε ένα τραπεζάκι με μια λάμπα, καθαρίζει φρούτα. Στην άλλη μεριά, ένας άνδρας με φανελάκι (Αντώνης Αντωνόπουλος) κάθεται δίπλα σε ένα άλλο τραπεζάκι με πάνω του ένα τηλέφωνο. Μπροστά, δυο νεαροί άνδρες (Βασίλης Σαφός και Γρηγόρης Μπαλλάς) βρίσκονται νωχελικά ξαπλωμένοι κατά γης. Ίσα που αγγίζονται τα σώματά τους. Στο βάθος διακρίνεται ένα σκάμμα. Σιωπή.

Ξαφνικά, ένας άλλος νεαρός άνδρας (Τάσος Καραχάλιος) εισέρχεται στον χώρο, χτυπώντας με δύναμη πίσω του την πόρτα. Κρατάει μια μεγάλη ανθοδέσμη. Η απόλυτη σιωπή σπάει για μια μόνο στιγμή. Ο άνδρας κατευθύνεται προς τη γυναίκα. Αυτή σηκώνεται και σιωπηλά του αλείφει τα χέρια, σαν να τον εξαγνίζει. Αυτός παίρνει πάλι στα χέρια την ανθοδέσμη και κατευθύνεται στο βάθος, στο σκάμμα, και με ένα φτυάρι αρχίζει να σκάβει το χώμα με το οποίο αυτό είναι γεμάτο. Αυτή η σιωπηλή, επαναλαμβανόμενη κίνηση θα συνεχιστεί μέχρι το τέλος της παράστασης.

Στο μεταξύ, τα σώματα των δύο ανδρών κινούνται απαλά, τα χέρια αρχίζουν να αγγίζουν μόνο με τα ακροδάχτυλα τα πρόσωπα, τα σώματα, σαν ένα διστακτικό χάδι. Που σταδιακά θα εντείνεται. Ξαφνικά, το τηλέφωνο χτυπά, ο άνδρας με το φανελάκι το σηκώνει για να ακουστεί από την άλλη άκρη (από μια φωνή οφ, του Κώστα Τσιούκα) μια διήγηση: η επιστροφή σε έναν τόπο, η εμβόλιμη αφήγηση μιας παρελθούσας συνάντησης και η ανάμνηση για μια βόλτα δύο νεαρών, ενώ ταυτόχρονα ο αφηγητής αναφέρει ότι σε αυτή του την επίσκεψη στο χωριό συναντά έκπληκτος τον πατέρα του. Το τηλέφωνο κλείνει, αργότερα θα ξαναχτυπά, ώστε η φωνή θα ξαναπιάνει την αφήγηση προσθέτοντας νέα στοιχεία, αποκαλύπτοντας ότι ακόμη και η συνάντηση με τον πατέρα ήταν μια ζώσα φαντασίωση, αφού εκείνος ήταν ήδη νεκρός. Ωστόσο, φωτίζει ακόμη καλύτερα την ανάμνηση για όσα έκαναν, τότε, παλιά, οι δύο νέοι.

Στο μεταξύ, οι δύο άνδρες έρχονται σε στενότερη επαφή, τα σώματα σηκώνονται και, από κάποια στιγμή και μετά, ενώνονται σε ατέλειωτης διάρκειας φιλί.

Οι δύο συγγραφείς Αντώνης Αντωνόπουλος και Κέλλυ Παπαδοπούλου και ο σκηνοθέτης, με τη βοήθεια του επιβλητικού όσο και ευφυούς σκηνικού του Κωνσταντίνου Σκουρλέτη και τους εξαιρετικούς φωτισμούς του Τάσου Παλαιορούτα, δημιουργούν μια σκηνή όπου οι χρόνοι συνυπάρχουν, ακολουθώντας τον στίχο του Τ.Σ. Έλιοτ, που γράφει «ο τωρινός κι ο περασμένος χρόνος/είναι ίσως και οι δύο παρόντες στο μελλούμενο χρόνο», σε συνδυασμό με τη ρήση του Χάινερ Μίλλερ, όταν υποστηρίζει ότι «πρέπει να ξεθάβουμε τους νεκρούς ξανά και ξανά […] πρέπει να αποδεχθούμε την παρουσία των νεκρών ως συνομιλητών μας» (όλα αναφέρονται στο Δ.Τ. της παράστασης, δείχνοντας την προθετικότητα του έργου).

Έτσι, η φωνή από το τηλέφωνο διηγείται ελλειπτικά ένα απώτερο παρελθόν, οι δύο νέοι συμπληρώνουν στο εδώ και τώρα αυτό που έγινε ή δεν έγινε τότε, ενώ ο άνδρας στο βάθος ξεθάβει μανιωδώς τους νεκρούς, ανθρώπους, συναισθήματα, συναντήσεις που βιώθηκαν σε ένα παρελθόν και επαναβιώνονται στο τώρα.

Η σκηνοθεσία του Αντώνη Αντωνόπουλου δημιουργεί μια μυστικιστική αίσθηση, όπου όλα τα επιμέρους στοιχεία βρίσκονται σε πλήρη αρμονία, αλληλοσυμπληρωνόμενα. Εξαιρετική η χορογραφημένη κίνηση των δύο ανδρών, με τις ανεπαίσθητες χειρονομίες, έως ότου φθάσουν στο φιλί και στις δικές του εκδοχές, από το αμήχανο έως το παθιασμένο. Τα επιτυχημένα κοστούμια είναι της Ιωάννας Τσάμη, με ιδιαίτερη μνεία στην ποιότητα και τα χρώματα των πουκαμίσων των δύο ανδρών. Η μουσική του Γιώργου Ραμαντάνη υπήρξε εύγλωττος συνομιλητής απέναντι στην αγλωσσία των προσώπων.

Μια παράσταση ιδιαίτερης ευαισθησίας και αισθητικής αρτιότητας, με αισθαντική ερμηνεία όλων των «βουβών» ηθοποιών της.

Info: Τελευταία επιθυμία των Αντώνη Αντωνόπουλου - Κέλλυ Παπαδοπούλου, Σκηνοθεσία: Αντώνης Αντωνόπουλος. Χώρος: Τζάμια Κρύσταλλα

Κριτική για την παράσταση «Ταιριάζει το πένθος στην Ηλέκτρα;» στο Θέατρο Μεταξουργείο

Η Κατερίνα Μπιλάλη και ο Κωνσταντίνος Κυριακού επαναδιαπραγματεύονται την περίφημη τριλογία του νομπελίστα Ευγένιου Ο’Νηλ (1888-1953) Το πένθος ταιριάζει στην Ηλέκτρα, εμπνευσμένη από την αισχυλική Ορέστεια και μεταφερμένη στα μέσα του 19ου αιώνα περίπου στην Αμερική. Η διασκευή φέρνει τη διαμάχη Ηλέκτρας και Κλυταιμνήστρας (στο έργο του Ο’Νηλ: Λαβίνια και Κριστίν) σε μια σύγχρονη εποχή, όπου όλα εξαρτώνται από την τεχνολογία. Ούτε αρχαίοι θεοί, οι οποίοι αποφασίζουν τη μοίρα των θνητών ούτε ο κοινωνικός έλεγχος που ασκεί η κοινή -συντηρητική- γνώμη του αμερικανικού 19ου αιώνα.

Εδώ, όλα πλέον εξουσιάζονται και χειραγωγούνται από την τεχνολογία. Κριστίν και Λαβίνια μοιάζει να βρίσκονται σε τηλεοπτικό πλατώ, πρωταγωνίστριες σε ένα παιχνίδι αλληλοεξόντωσης, όπου ο παρακολουθών Μεγάλος Αδελφός δίνει τα ερεθίσματα επίθεσης, πόντους στη μία ή στην άλλη, με στόχο την τελική εξόντωση της μίας από τις δύο. Στο μεταξύ, όλα επιτρέπονται: ο φόνος του Έζρα Μάνον (Αγαμέμνων), του Άνταμ (Αίγισθος), ακόμη και η αυτοκτονία του ευαίσθητου και πάντα εξαρτώμενου από τη μητέρα του Όριν (Ορέστης).

Το γυμνό σκηνικό της Κατερίνας Τσακότα φέρνει ευθέως αντιμέτωπες σε έναν αγώνα λόγου τις δύο γυναίκες, με πανομοιότυπες γκλίτερ ολόσωμες φόρμες (κοστούμια της ίδιας), με μόνους συνομιλητές τις διαφορετικές εκφάνσεις της Τεχνητής Νοημοσύνης που εμφανίζεται στις δύο οθόνες του βάθους άλλοτε με τη μορφή του Τσάρλι Τσάπλιν, άλλοτε της σκερτσόζας Μέριλιν Μονρόε και άλλοτε με τη ρευστή εικόνα του Έλβις Πρίσλεϊ. ΤΝ που δίνει συμβουλές, δημιουργεί εμπόδια, επιβάλλει κυρώσεις ή δίνει προνόμια στις δύο συμμετέχουσες. Ορίζοντας, στην πραγματικότητα, το παιχνίδι τους. 

Τις δύο γυναίκες ερμηνεύουν αντίστοιχα η Κατερίνα Μπιλάλη, με ανέκφραστο πρόσωπο που επάνω του διαγράφεται ανά διαστήματα ένας ίχνος ικανοποίησης για τις νίκες της ως Λαβίνια-Ηλέκτρας, καθώς και ένα άκαμπτο, αποφασισμένο και σίγουρο για τις επιλογές του σώμα που είναι βέβαιο ότι δεν θα πενθήσει ποτέ και για τίποτα, και η Βάσω Γουλιελμάκη (Κριστίν-Κλυταιμνήστρα), ψυχρή αλλά και εύθραυστη, ωστόσο κάποιες φορές ιδιαίτερα δραματική στην εκφορά του λόγου, που εισάγει περιττό συναισθηματισμό σε ένα εκ προοιμίου, πέρα από συναισθηματισμούς, άγριο παιχνίδι επιβίωσης. Τους ρόλους του Αγαμέμνονα, του Αίγισθου και του Ορέστη αναλαμβάνει ο Κωνσταντίνος Κυριακού με μικρές παραλλαγές στην αμφίεση και στα λουριά που φέρει στο πρόσωπο, με εμφανώς ευτυχέστερες ερμηνευτικά στιγμές στον ευαίσθητο ρόλο του Όριν-Ορέστη.

Visual Artist, με καθοριστικό ρόλο στην παράσταση, είναι η Άννα-Μαρία Γαλάνη και των φωτισμών ο Λέων Εσκενάζη. Στις φωνές συνεργάστηκαν οι Ανδρέας Κωνσταντινίδης, Αλεξία Μουστάκα και Λευτέρης Παπακώστας, ο οποίος συνεργάστηκε και στη σκηνοθεσία. Η μετάφραση της διασκευής οφείλεται στους Κατερίνα Μπιλάλη και Κωνσταντίνο Κυριακού.

Μια πρωτότυπη παράσταση που εκμεταλλεύεται τη σύγχρονη τεχνολογία, υπολογιστική και άτεγκτη, στην οποία υποτάσσονται με ή χωρίς τη θέλησή τους οι επιλεγμένοι παίκτες, αυτοί που της έχουν παραχωρήσει εκ των προτέρων την ατομική τους βούληση, την ελευθερία της συνείδησής τους. Σε τι άραγε διαφέρουν οι σύγχρονοι άνθρωποι -μετά τόσους αγώνες για ατομική και συλλογική ελευθερία- από τους προγόνους τους, υποχείρια μιας αόρατης μοίρας που όριζαν κάποιοι θεοί; Είναι οι νέες τεχνολογίες η σύγχρονη θρησκεία-τιμωρός;

Info: «Ταιριάζει το πένθος στην Ηλέκτρα;» Διασκευή: Κατερίνα Μπιλάλη. Σκηνοθεσία: Κωνσταντίνος Κυριακού. Θεατρική Εταιρεία THEARTES – ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Ρούμελης. Θέατρο Μεταξουργείο