Θανάσης Ζερίτης: «Το θέατρο οφείλει να συνομιλεί πάντα με την εποχή του»

Κάποιος από τους ενοίκους της πολυκατοικίας ρίχνει τα σκουπίδια του από το παράθυρο στον δρόμο, ρυπαίνοντας την είσοδο. Μια εκ των ιδιοκτητών επισκέπτεται τον διαχειριστή ώστε να συγκαλέσει μια άτυπη συνέλευση για να βρεθεί ο «ένοχος». Τέσσερις άνθρωποι συναντιούνται στον ίδιο χώρο, προσπαθώντας να επιλύσουν το ζήτημα. Στη συζήτηση που ακολουθεί -ενώ ένα κέικ ψήνεται στον φούρνο- αποκαλύπτονται διάφορες αλήθειες που ο καθένας θέλει να κρύψει ή δυσκολεύεται να ομολογήσει. Οι κατηγορίες αυτόματα πέφτουν πάνω στον ξένο ένοικο της πολυκατοικίας, έναν πατέρα που τρέχει από το πρωί μέχρι το βράδυ για να μη λείψει τίποτα στο παιδί του.

Αυτό είναι το «Κέικ» του Βαγγέλη Χατζηγιαννίδη, που σκηνοθετεί ο Θανάσης Ζερίτης, μια ιστορία απλή, καθημερινή και ανθρώπινη. Ζητήσαμε από τον σκηνοθέτη να μας μιλήσει για το έργο, για το πόσο επίκαιρο είναι, πόσο δύσκολο είναι να παραδεχτεί κάποιος την αλήθεια, καθώς και για τα άλλα πρότζεκτ με τα οποία ασχολείται αυτό το διάστημα - που δεν είναι λίγα.

Ο Θανάσης Ζερίτης μιλάει για το «Κέικ» στο Θέατρο Εμπορικόν

Στο «Κέικ» τέσσερις διαφορετικοί χαρακτήρες, που δεν είναι φίλοι, συναντιούνται με αφορμή ένα ζήτημα της πολυκατοικίας. Όλοι κάτι κρύβουν, που άθελά τους αποκαλύπτεται. Πόσο διαφέρει η εικόνα μας προς τα έξω από τον πραγματικό μας χαρακτήρα;
Μεγάλη κουβέντα. Όλοι μας, λίγο ή πολύ, υπηρετούμε ρόλους στην καθημερινότητά μας ανάλογα με τη συνθήκη στην οποία βρισκόμαστε. Ο πραγματικός μας χαρακτήρας νομίζω ότι αποτελεί μια σύνθεση αυτών των ρόλων. Μια σύνθεση επιλογών, ασυνείδητων και συνειδητών.

Πόσο δύσκολο είναι να παραδεχτεί κάποιος την αλήθεια ή την «ενοχή» του και να ζητήσει συγγνώμη από τους άλλους;
Πολύ. Έχουν χυθεί τόνοι μελάνης για τον εγωισμό.

Ο διαχειριστής φαίνεται να κρατά ίσες αποστάσεις από όλους. Πώς κρίνετε τη στάση του σε μια κοινωνία που ο ένας κατηγορεί τον άλλο; 
Ο Χατζηγιαννίδης βάζει στο κείμενο του πιο ακραίου χαρακτήρα μια φράση που με βρίσκει σύμφωνο: «Το να κρατάς ίσες αποστάσεις πολλές φορές δείχνει μεροληψία». Ωστόσο, τα πράγματα δεν είναι μαύρο-άσπρο. Κι αυτό βρίσκω τρομερά ενδιαφέρον στο έργο. Δεν πιστεύω ούτε ότι πρέπει συνεχώς να ψάχνουμε τον ένοχο και να τον κατηγορούμε, ούτε όμως και να αποφεύγουμε τις συγκρούσεις. Μέσα από μια ωραία και υγιή σύγκρουση πολλές φορές προκύπτει η ισορροπία.

Γιατί ανεβάζετε τώρα αυτό το κείμενο; Έχει γραφτεί το 2013 αλλά θίγει ζητήματα που είναι πάντοτε επίκαιρα σε μια πολυκατοικία και σε μια κοινωνία.
Το Κέικ δυστυχώς δεν έχει λήξει ακόμα. Παραμένει επίκαιρο όσο δεν κάνουμε βήματα προς την αποδοχή καθετί ξένου.

Οι υποψίες πέφτουν στον μετανάστη εξ αρχής. Παρόλο που έχουν αλλάξει πολύ τα πράγματα σε σχέση με τους μετανάστες στη χώρα μας, πόσο αναμενόμενη είναι η αντίδραση των υπόλοιπων ενοίκων;
Δυστυχώς πολύ. Είναι αλήθεια ότι μεγάλη μερίδα της ελληνικής κοινωνίας αντιμετωπίζει με μεγαλύτερη ενσυναίσθηση τους μετανάστες και τους πρόσφυγες που φτάνουν στη χώρα μας, αλλά φτάνει να ρίξει κανείς μια ματιά στα σχόλια στα social media για να καταλάβει πόσο δρόμο έχουμε ακόμα... 

Πόσες αλήθειες και ψέματα μπορεί να κρύβει ένας φαινομενικά «αθώος» αλλά και… γλυκός τίτλος όπως το «Κέικ»; Όλοι κάτι κρύβουν ή κάποιον προστατεύουν. Η αλήθεια σώζει ή πονάει;
Θεωρώ ότι η αλήθεια, όσο σκληρή κι αν είναι, πάντα μας λυτρώνει.

Πριν λίγες μέρες, έκανε πρεμιέρα η «αθανασία», η νέα σας συνεργασία με τη Νεφέλη Μαϊστράλη που διαδέχεται τις «Σπυριδούλες» στο θέατρο Κατερίνα Βασιλάκου. Είναι σε άλλο κλίμα και μπλέκει ζητήματα θρησκείας και θρησκοληψίας με τα social media και τη δύναμή τους.
Η «αθανασία» μιλάει για την εκμετάλλευση της πίστης. Μιλά για την ανάγκη του ανθρώπου να πιστεύει σε κάτι και πόσο εύκολα μπορεί να χειραγωγηθεί όταν η πίστη του εργαλειοποιείται. Είναι ένα τρομερά επίκαιρο θέμα, που ακουμπάει και στην πολιτική πραγματικότητα, στους μεσσίες που καταδυναστεύουν τον πλανήτη, τα fake news, την προπαγάνδα και την τεράστια δύναμη των social media.

Παράλληλα με την «αθανασία» σκηνοθετείτε και το «Πόσα τσιγάρα έχω καπνίσει από τότε που έφυγες» στο ΘτΝΚ, ένας μονόλογος για το ghosting, που γράφει και ερμηνεύει η Μαργαρίτα Παπαγιάννη. Πώς ήταν αυτή η συνεργασία;
Το Θέατρο του Νέου Κόσμου είναι για μένα κάτι σαν το πατρικό! Είναι πολύ ωραία και οικεία να επιστρέφω εκεί. Και με τα «Τσιγάρα» θέλαμε να φτιάξουμε μια παράσταση που θυμίζει επίσκεψη. Να πας στη φίλη σου τη Μαργαρίτα που είναι εκεί και περιμένει, να τα πείτε, να τραγουδήσετε και να ξορκίσετε τον πόνο που προκαλεί ο έρωτας όταν τελειώνει.

Έχουμε και το «Ήλιος με δόντια» στο Μπέλλος, που συνεχίζεται από πέρυσι, ένα έργο για τη διαφορετικότητα. 
Ο «Ήλιος με δόντια» είναι μια παράσταση βασισμένη στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Μακριδάκη, σε διασκευή της Μαϊστράλη με τον Παναγιώτη Εξαρχέα και τον Γιάννη Λεάκο. Αυτή η παράσταση ευτύχησε από όλες τις απόψεις. Ήρθε την καλύτερη στιγμή, με τις ιδανικότερες συνθήκες και τους καταλληλότερους ανθρώπους πάνω στη σκηνή και για αυτό συνεχίζει να συγκινεί και να παίζεται.

Η ομάδα 4Frontal δημιουργήθηκε το 2009. Ποιος είναι ο απολογισμός σας 15+ χρόνια μετά;
Για την ακρίβεια, η ομάδα δημιουργήθηκε το 2009 αλλά εμείς ενταχθήκαμε σε αυτήν το 2011. Ωστόσο, και πάλι τα χρόνια είναι πολλά και φυσικά έχουν αλλάξει πολλά και στην ομάδα και σε εμάς. Αυτό που με κάνει ακόμα περήφανο είναι ότι, σε πείσμα των καιρών, συνεχίζει να υπάρχει.

Είστε νέος σκηνοθέτης με πολλές παραστάσεις στο ενεργητικό σας κάθε χρονιά. Πώς οργανώνετε τον χρόνο σας, ειδικά όταν συμπίπτουν οι πρόβες και είναι και σε κοντινές ημερομηνίες οι πρεμιέρες;
Ευχαριστώ πολύ για το «νέος», έτσι αισθάνομαι (γέλια). Προσπαθώ πολύ να οργανώσω τα πράγματα από την αρχή αλλά επειδή το θέατρο είναι ομαδικό σπόρ πρέπει να συνδυαστούν τα προγράμματα πολλών ανθρώπων και κάπου εκεί χάνεται το παιχνίδι. Του χρόνου ελπίζω να τα πάω καλύτερα.

Σκηνοθέτης ή ηθοποιός; Σας βλέπουμε κυρίως ως σκηνοθέτη στις παραστάσεις αλλά ενίοτε παίζετε κιόλας. 
Η σεζόν που διανύουμε είναι η πρώτη που με βρίσκει εκτός σκηνής, και ομολογώ ότι μου έλειψε σε έναν βαθμό. Ωστόσο, δεν μπορούμε να τα έχουμε όλα. Έχω επιλέξει να επικεντρωθώ στη σκηνοθεσία και αν προκύπτει κάτι που θέλω πολύ να κάνω, το κάνω. Για αυτό σε λίγο καιρό μπαίνω σε πρόβες για τον «Μακμπέθ» που ετοιμάζει ο Παναγιώτης Εξαρχέας.

Προτιμάτε καινούργια κείμενα, ειδικά σε συνεργασία με τη Νεφέλη Μαϊστράλη. Θεωρείτε ότι έχει αλλάξει το τοπίο στο θέατρο τα τελευταία χρόνια και τα νέα κείμενα είναι πιο κοντά στα θέματα που απασχολούν τους ανθρώπους σήμερα;
Το θέατρο οφείλει να συνομιλεί πάντα με την εποχή του, είναι άλλωστε θνησιγενής τέχνη. Ιστορικά όλα τα έργα που θεωρούμε σήμερα κλασσικά και διαχρονικά γράφτηκαν κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες για να εξετάσουν θέματα που απασχολούσαν την κοινωνία τη στιγμή που γράφτηκαν. Η αλλαγή αυτή είναι αναπόφευκτη. Φυσικά μπορείς να ανεβάσεις Αριστοφάνη για να μιλήσεις για την πολιτική κρίση της χώρας, αλλά προσωπικά βρίσκω περισσότερο ενδιαφέρον να ανεβάσω ένα έργο που μιλάει τη γλώσσα μου και εξετάζει στην ευθεία αυτά που με απασχολούν. Παρότι το ενδιαφέρον του κοινού προσέφερε την ευκαιρία να αναδειχθούν νέοι δραματουργοί τα τελευταία χρόνια, θεωρώ ότι χρειάζεται η αρωγή της πολιτείας για να δοθούν κίνητρα στους συγγραφείς και να μπορέσουμε να μιλήσουμε για άνθιση της νεοελληνικής δραματουργίας.