TheARtro: Το καινοτόμο σύστημα επαυξημένης πραγματικότητας για πρώτη φορά στο ελληνικό θέατρο

Ένα σωσίβιο, λουλούδια που κρέμονται, πολύχρωμα κιμονό στο πάτωμα, αυτά συνθέτουν το σκηνικό του καινοτόμου πρωτοποριακού έργου «Μικρή Ασία» του Ανδρέα Φλουράκη, σε σκηνοθεσία Ρουμπίνης Μοσχοχωρίτη, στο Αμφιθέατρο. Οι τρεις ηθοποιοί καταλαμβάνουν τη σκηνή, ο μουσικός με την ηλεκτρική του κιθάρα εκτός «πλαισίου» παίρνει θέση, δίνετε μια αστραπιαία κίνηση στον αέρα και η παράσταση ξεκινά. Φορώντας τα ειδικά γυαλιά ΑR, είναι σαν η θεατρική σκηνή να μεταφέρεται αυτόματα στο εσωτερικό των γυαλιών σου, όλα παίρνουν χρώμα και διαστάσεις. Οι κεφαλότιτλοι ακολουθούν τους ηθοποιούς στο χώρο στον οποίο κινούνται, δίνουν πληροφορίες για τους ήχους που αποτελούν μέρος της παράστασης, όπως της φωτιάς που καίει και των σταγόνων της βροχής, με οπτικά εφέ που ζωντανεύουν ψηφιακά ενώ η ζωντανή παράσταση εκτυλίσσεται κανονικά για το σύνολο του κοινού. H Highway Productions, μέλος του Πολιτιστικού Οργανισμού «Λυκόφως» του Γιώργου Λυκιαρδόπουλου, το Εθνικό Κέντρο Έρευνας & Τεχνολογικής Ανάπτυξης – Ινστιτούτο Τεχνολογιών Πληροφορικής & Επικοινωνιών, η Comitech Α.Ε., το ΔΗ.ΚΕ.ΠΕ.ΘΕ. Ιωαννίνων παρουσίασαν στις 30 Νοεμβρίου, 1 και 2 Δεκεμβρίου σε  παγκόσμια πρώτη το «TheARtro» ή αλλιώς το μέλλον της θεατρικής εμπειρίας με τη χρήση της πρωτοποριακής τεχνολογίας επαυξημένης πραγματικότητας.

Το TheARtro είναι ένα καινοτόμο σύστημα επαυξημένης πραγματικότητας για τη δημιουργία και παρουσίαση παραστάσεων, με βασικό στόχο την ενίσχυση της προσβασιμότητας και της εμπειρίας του θεατή. Μέσω της χρήσης ειδικών γυαλιών AR, καμερών βάθους και ενός πρωτοποριακού λογισμικού που αναπτύχθηκε μέσω ενδελεχούς έρευνας και δοκιμών, το σύστημα TheARtro επιτρέπει στους θεατρικούς δημιουργούς να παρουσιάσουν ένα νέο είδος παραστάσεων, «επαυξημένων» με ψηφιακές πληροφορίες  όπως υπέρτιτλους, στατικά και κινούμενα εφέ, πληροφορίες κειμένου αλλά και επιπλέον ειδικούς φωτισμούς. Οι πληροφορίες δηλαδή είναι εμφανείς μόνο στους θεατές που επιλέγουν να φορούν τα ειδικά γυαλιά.

«Το 2015 συζητούσαμε για τα γυαλιά επαυξημένης πραγματικότητας αλλά στο εξωτερικό, ενώ από το 2017 ασχολούμαστε με το πρόγραμμα που αναπτύχθηκε με την υποστήριξη της Ενιαίας Δράσης Κρατικών Ενισχύσεων ΕΤΑΚ, μέσω του Προγράμματος Ερευνώ – Δημιουργώ – Καινοτομώ που βασικό στόχο έχει τη σύνδεση της έρευνας και της καινοτομίας με την επιχειρηματικότητα, την παραγωγικότητα και την εξωστρέφεια των ελληνικών, κυρίως μικρομεσαίων, επιχειρήσεων στις διεθνείς αγορές και την υλοποίηση του. Ξεκίνησε από μια ιδέα, βλέπαμε υπότιτλους σε παραστάσεις στο εξωτερικό και αναρωτιόμασταν, πώς θα γίνει να μπορείς να δεις τους υπότιτλους από κοντά και να ξεχωρίζεις ποιος τους λέει, έπειτα κάναμε πολλά πειράματα πάνω σε αυτή την ιδέα και φτάσαμε στο σήμερα. Τα γυαλιά AR κάνουν πραγματική χαρτογράφηση στο χώρο.

Αντιμετωπίσαμε πολλούς περιορισμούς μιας και όταν οι ηθοποιοί πλησίαζαν πολύ κοντά οι κάμερες τους μπέρδευαν. Οπότε η έκταση εντός της οποίας κινούνταν είχε καθοριστεί με ειδικά σημεία ώστε να μην πλησιάζουν πολύ κοντά ο ένας τον άλλο, ακριβώς για να παραμείνουν σωστοί οι υπέρτιτλοι πάνω από το κεφάλι των ηθοποιών κάθε φορά που μιλούν. Φυσικά έχει προγραμματιστεί και μια ανθρώπινη παρέμβαση οπότε μπερδευτούν. Επίσης, το σύστημα δεν μπορούσε να πιάσει πάνω από 3 ηθοποιούς, οπότε ήταν περιορισμένος και ο αριθμός των ατόμων στη σκηνή. Υποκριτικά έπρεπε όταν η παράσταση ετοιμαστεί, να την βιντεοσκοπήσουμε και να την δουν οι ηθοποιοί στη Θεσσαλονίκη και πάνω στον χρόνους που έλεγαν τις ατάκες τους να δημιουργηθούν οι κεφαλότιτλοι. Στην συνέχεια έπρεπε να ακολουθήσουν μια παρτιτούρα αρκετά δύσκολη. Σκηνοθετώντας έπρεπε να λάβω αρκετά πράγματα όπως το να μην κινούνται οι ηθοποιοί όταν λένε την ατάκα τους- που έπρεπε να είναι σχετικά μικρή-, το τι είδους παρκέ θα έχουμε, τι είναι κρεμασμένο και που, που θα τοποθετηθούν οι κάμερες, όλα αυτά μετρούσαν και ήταν απαραίτητος ο απόλυτος συντονισμός. Τους έφτασα και στα άκρα τους κάποια στιγμή και αυτό φαίνεται και στην παράσταση.

Πρόκειται βέβαια για ένα λογισμικό που βρίσκεται ακόμα υπό έρευνα, πειραματιζόμαστε και εξελισσόμαστε, μελλοντικά θα είναι και πιο ελαφριά τα γυαλιά για τους θεατές. Το σημαντικότερο για όλους είναι ότι χάρη στη δυνατότητα των γυαλιών μπορεί ένας κωφός να παρακολουθήσει την παράσταση λαμβάνοντας "ηχητικές" πληροφορίες μέσω πλαισίων κειμένου που εμφανίζονται σε καίρια σημεία της δράσης, ένας θεατής από άλλη χώρα να παρακολουθεί την ίδια παράσταση, την ίδια στιγμή, ενώ στα γυαλιά άλλου οι τίτλοι να εμφανίζονται στη δική του γλώσσα» λέει η Ρουμπίνη Μοσχοχωρίτη, σκηνοθέτις της παράστασης.

O Λάζαρος Βαρτάνης, o Γιάννης Μαστρογιάννης και η Ελένη Στεργίου, ηθοποιοί της παράστασης συμφώνησαν ότι υποκριτικά «χάνεις κάτι από την φυσικότητα σου στην παράσταση γιατί έχεις να σκεφτείς φώτα, ρυθμούς, ένα σύνολο συγκεκριμένων λεπτομερειών αλλά αυτό που γίνεται εδώ έχει πιο σύνθετο νόημα».

«Το ταξίδι δεν τελειώνει ποτέ» επαναλαμβάνεται λίγο πριν το τέλος. Στη «Μικρή Ασία», το παράξενο ταξίδι του Τοκέι Μαρού δεν μετατράπηκε με τη χρήση της επαυξημένης πραγματικότητας απλώς σε μια ιστορία ιαπωνικής ομορφιάς, σε ένα συμβολικό ταξίδι που προσέφερε θεραπεία στις ψυχές των ανθρώπων που βιώσαν το ξεριζωμό και την απώλεια αλλά σε μια νέα αρχή για το ελληνικό θέατρο.