Τάσος Ρωσόπουλος: «Μια προσωπική επιστροφή στον λυρισμό, στη μελωδία, στο συναίσθημα και στην απλότητα»

Ο αναγνωρισμένος συνθέτης της λόγιας μουσικής Τάσος Ρωσόπουλος επιστρέφει στην Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, στο ΚΠΙΣΝ, με την πρώτη παρουσίαση του νέου κύκλου τραγουδιών του «Τραγούδια για μια επιστροφή», το Σάββατο 31 Οκτωβρίου 2026, στις 20.30, στο πλαίσιο των Ημερών Σύγχρονης Μουσικής. Γραμμένο για φωνή, κιθάρα, βιολοντσέλο και ηλεκτρονικά μέσα, το έργο συνθέτει μια ενιαία μουσική αφήγηση γύρω από τον νόστο, τη μνήμη, τη φθορά και την επιθυμία της επιστροφής — μιας επιστροφής που σταδιακά υπερβαίνει τον γεωγραφικό προορισμό και μετατρέπεται σε μετατρέπεται σε υπαρξιακή αναζήτηση.

Ερμηνεύει ο διεθνώς αναγνωρισμένος βαρύτονος Τάσης Χριστογιαννόπουλος, με την Κορίνα Βουγιούκα στην κιθάρα και τον Αλέξανδρο Μποτίνη στο βιολοντσέλο, ενώ ο συνθέτης αναλαμβάνει τα samples και τον προγραμματισμό. Ο λόγος του κύκλου αντλεί υλικό από ποιήματα, μεταφράσεις, λέξεις και φράσεις ποιητών διαφορετικών εποχών, από τον Όμηρο και τον Βίλχελμ Μύλλερ έως τον Ανδρέα Εμπειρίκο και σύγχρονους Έλληνες δημιουργούς.

Ο Τάσος Ρωσόπουλος, γενικός διευθυντής Ραδιοφωνίας και Μουσικών Συνόλων της ΕΡΤ, έχει συνθέσει και ενορχηστρώσει έργα για ορχήστρες, όπερα, μουσική δωματίου, θέατρο και κινηματογράφο, ενώ έχει διατελέσει επιμελητής στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα της Εθνικής Λυρικής Σκηνής «Masterclasses & Residencies συνθετών».

Ο Τάσος Ρωσόπουλος μιλάει για τα «Τραγούδια για μια επιστροφή» στην Εναλλακτική Σκηνή της ΕΛΣ

Λίγο πριν από την πρώτη παρουσίαση του έργου, μιλά στην Athens Voice για την επιστροφή στον λυρισμό και τη μελωδία, τη σχέση της μουσικής με την ποίηση, τη μνήμη και τον χρόνο, αλλά και για την ανάγκη να ξαναμάθουμε να ακούμε.

Ο τίτλος του έργου σας είναι «Τραγούδια για μια επιστροφή». Τι σημαίνει για εσάς αυτή η επιστροφή; Είναι ένας τόπος, ένας άνθρωπος ή κάτι που αναζητούμε μέσα μας;

Μια επιστροφή ξεκινά πρωτίστως με μια απόφαση. Μια απόφαση που μας παρακινεί ο νόστος, η προσμονή, η επιθυμία, η λύπη, ο φόβος, η αναβολή. Όπου κι αν θέλουμε να επιστρέψουμε, σε έναν τόпо, έναν άνθρωπο ή ό,τι άλλο αναζητάμε όπως επισημαίνετε, χρειαζόμαστε την νίκη του πρώτου βήματος, της αρχής. Πέρα από τους συμβολισμούς των λέξεων, αυτός ο κύκλος τραγουδιών συμβολίζει και μια προσωπική επιστροφή στον λυρισμό, στη μελωδία, στο συναίσθημα και στην απλότητα. Μια επιστροφή θέτοντας ένα ερώτημα του πως όλα αυτά μπορούν να ηχούν σημερινά.

Στον νέο σας κύκλο τραγουδιών συναντάμε ποιητές από διαφορετικές εποχές και παραδόσεις, από τον Όμηρο και τον Βίλχελμ Μύλλερ μέχρι σύγχρονους Έλληνες δημιουργούς. Πώς επιλέξατε τα κείμενα και πώς συνδέθηκαν μεταξύ τους;

Τα τελευταία χρόνια προσπαθώ να απαντήσω στο ερώτημα: γιατί να μελοποιηθεί ένα ποίημα; Τι μπορεί να προσθέσει ένας συνθέτης στη σκέψη, στη δομή και στο έργο ενός ποιητή, τη στιγμή που ο ίδιος ο ποιητής ελέγχει ήδη απόλυτα τα νοήματά του, τον ρυθμό του και τη μελωδία των λέξεων του; Και τελικά η μουσική περιορίζεται από τον λόγο ή αλλιώς ο λόγος γίνεται πιο κατανοητός μέσα από μια μελωδία και ηχοχρώματα;

Η απάντηση που έχω βρει —και με ικανοποιεί πλέον— είναι ότι ο ποιητής δεν χρειάζεται σε τίποτα τη μελοποίηση. Συνεπώς, ο συνθέτης λειτουργεί εντελώς υποκειμενικά, παρακινούμενος αποκλειστικά από τη μεγάλη του αγάπη για τα κείμενα αυτά, τις όμορφες λέξεις και από τίποτα παραπάνω. Η μελοποίηση είναι μια εντελώς υποκειμενική ανάγνωση. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, επέλεξα κείμενα ποιητών που, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, συνδέονται με την έννοια της επιστροφής. Ενοποιούνται από την ενιαία μουσική γλώσσα που χρησιμοποιώ σε όλο τον κύκλο αλλά και από την βαθειά και λυρική ερμηνεία του Τάσης Χριστογιαννόπουλου.

Η μνήμη, ο χρόνος και η φθορά φαίνεται να βρίσκονται στον πυρήνα του έργου. Πώς προέκυψε η ανάγκη να ασχοληθείτε με αυτά τα θέματα μέσα από τη μουσική;

Αν το καλοσκεφτεί κανείς, η μνήμη, ο χρόνος και η φθορά είναι μερικά από τα καλύτερα εργαλεία για έναν συνθέτη. Ο συνθέτης κατά κύριο λόγο καταπιάνεται με τον χρόνο, προσπαθώντας να τον καταγράψει ή να τον διαστείλει, να τον εξηγήσει και τέλος να παραδεχτεί πως δεν τον ορίζει. Επεξεργάζεται την  ηχητική και την συλλογική μνήμη καθώς και όσα ο ήχος του μεταφέρει από το παρελθόν και φυσικά κατά την δημιουργία, την ανάπτυξη της ιδέας και του υλικού του έρχεται αντιμέτωπός με την φθορά και με την αποδόμηση. Έτσι το θέμα είναι κατά βάση απόλυτα μουσικό. Πέρα από την τεχνική εξήγηση, οι λέξεις που αναφέρατε και αποτελούν τον πυρήνα του έργου, δημιουργούν ένα απόλυτο και αμετάκλητο κύκλο της ζωής και της ανθρώπινης ύπαρξης που όσο το αντιλαμβανόμαστε ως κύκλο μα δημιουργείται και το ερώτημα για τον σκοπό της υπάρξεώς μας. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο το έργο τελειώνει με το ποίημα του Ανδρέα Εμπειρίκου «Τριαντάφυλλα στο παράθυρο» όπου ο ποιητή αναζητά τον «σκοπό της ζωής μας».

Το έργο συνδυάζει φωνή, κιθάρα, βιολοντσέλο και ηλεκτρονικά μέσα. Πώς λειτουργούν τα ηλεκτρονικά στοιχεία στη σύνθεση και τι προσθέτουν στον ήχο και στην ατμόσφαιρά της;

Για τα «Τραγούδια για μια επιστροφή» χρησιμοποίησα μια πολύ ζεστή ανδρική φωνή, η οποία στην περίπτωση του Τάση πέρα από την ξεχωριστή χροιά, διαθέτει έντονη δραματουργία και θεατρικότητα, καθώς και ένα μικρό οργανικό σύνολο που αναδεικνύει την αίσθηση μιας εξομολόγησης. Οι ηλεκτρονικοί ήχοι λειτουργούν ως διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στον κόσμο της μνήμης και τον κόσμο του παρόντος. Προηγούνται του έργου ως ένα ηχοτοπίο που θα καλωσορίσει τους ακροατές και θα θέσει το θέμα μαζί με τα λόγια του Ομήρου.

Η νοσταλγία συχνά μας κάνει να βλέπουμε το παρελθόν διαφορετικά από ό,τι ήταν στην πραγματικότητα. Πιστεύετε ότι μπορούμε να επιστρέψουμε σε όσα έχουμε αφήσει πίσω ή ότι η μνήμη αλλάζει αναπόφευκτα την εικόνα τους;

Η νοσταλγία και τα συναισθήματά μας, λειτουργούν συνεχώς ως  πρίσμα  διάθλασης της πραγματικότητας. Προσπαθώντας διαρκώς να τα εξηγήσουμε και να τα ακολουθήσουμε, απομακρυνόμαστε από οποιαδήποτε εξήγηση της πραγματικότητας την οποία και τελικά δεν μπορούμε να περιγράψουμε όσο και αν ήμασταν βέβαιοι γι’αυτό. Σε κάθε μας βήμα, τόσο η μνήμη όσο και οι νέες εμπειρίες προσθέτουν, σαν σε ένα παλίμψηστο, προσθέτοντας ένα νέο επίπεδο διάθλασης που δεν σταματά ποτέ. Το ερώτημα είναι πως αντιδρούμε όταν έρθουμε αντιμέτωποι με αυτό που ορίσουμε ως πραγματικότητα;

Σήμερα η μουσική ακούγεται συχνά αποσπασματικά. Εσείς επιλέγετε να αφηγηθείτε μια ιστορία μέσα από έναν ενιαίο κύκλο τραγουδιών. Πόσο σημαντικό είναι για εσάς να ακούγεται το έργο ως σύνολο;

Πιστεύω πολύ στην αφήγηση, αλλά πολύ περισσότερο πιστεύω στην ακρόαση, στη διαδικασία όπου σταματάμε τον χρόνο, σταματάμε την καθημερινότητά μας, δεν μας οδηγεί η πρόφαση της χρητικότητας και εμπιστευόμαστε μια αίσθησή μας, την ακοή μας, σε κάτι που μας προκαλεί το ενδιαφέρον και μας παροτρύνει σε μια ανακάλυψη. Αυτό είναι μια σαφής θέση και δήλωση απέναντι στις συνήθειες ταχύτητας και βιαστικής ζωής που έχουμε αποκτήσει, ένας τρόπος διαφορετικός που μας βοηθάει να συγκεντρώσουμε την προσοχή μας σε ό,τι μας την προκαλεί.

Τι θα θέλατε να πάρει μαζί του ο ακροατής φεύγοντας από την πρώτη παρουσίαση των «Τραγουδιών για μια επιστροφή»; Υπάρχει κάποιο συναίσθημα ή κάποια σκέψη που θα θέλατε να του μείνει;

Θα ήθελα σίγουρα να πάρει μαζί του ο ακροατής από τη συναυλία όμορφες λέξεις και όμορφες λόγο όπως επίσης και να νιώσει πως σε κάποια σημεία προσπαθούσε να ακολουθήσει μια μελωδία.

Info 

Τραγούδια για μια επιστροφή
Σάββατο 31 Οκτωβρίου 2026
Ώρα έναρξης: 20.30
Μουσική: Τάσος Ρωσόπουλος
Ερμηνεύουν: Τάσης Χριστογιαννόπουλος (φωνή), Κορίνα Βουγιούκα (κιθάρα), Αλέξανδρος Μποτίνης (βιολοντσέλο), Τάσος Ρωσόπουλος (samples, προγραμματισμός)Εναλλακτική Σκηνή Εθνικής Λυρικής Σκηνής – ΚΠΙΣΝ
Εισιτήρια και πακέτο εισιτηρίων 5+ εκδηλώσεων προπωλούνται από τα Ταμεία της ΕΛΣ (2130885700) και την ticketservices.gr
Περισσότερες πληροφορίες: www.nationalopera.gr