C_Music now στο Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου 2026: Η Λενιώ Λιάτσου μιλά για τη φιλοσοφία του.

Η σύγχρονη μουσική παραμένει για πολλούς ένα αχαρτογράφητο πεδίο. Συχνά αντιμετωπίζεται είτε ως μια δύσκολη και ελιτίστικη μορφή τέχνης είτε, στον αντίποδα, ως κάτι απομακρυσμένο από την καθημερινή εμπειρία. Ο νέος κύκλος C_Music now του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου 2026 φιλοδοξεί να επανατοποθετήσει τη σύγχρονη μουσική στο παρόν, ως μια ζωντανή καλλιτεχνική πρακτική που συνομιλεί με την εποχή της.

Το C_Music now του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου στην Πειραιώς 260 και όχι μόνο

Τι εννοούμε με τον όρο C_Music now

«Ο όρος σύγχρονη μουσική επιδέχεται πολλαπλές αναγνώσεις. Η σύγχρονη μουσική που μας ενδιαφέρει στο φεστιβάλ δεν είναι όλη η μουσική που γράφεται σήμερα ή έχει γραφτεί τις τελευταίες δεκαετίες, αλλά εστιάζουμε στη ζωντανή, στην απρόβλεπτη, στη βαθιά συνδεδεμένη με το τώρα μουσική. Οι μουσικές αυτές προσφέρουν μια βιωματική εμπειρία. Και επειδή είναι βιωματικές, δεν απαιτείται εκ των προτέρων γνώση. Eίναι οι μουσικές που είναι απενοχοποιημένες από ακαδημαϊκές βεβαιότητες». Η επισήμανση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, αν αναλογιστεί κανείς την ιστορία της σύγχρονης μουσικής μετά τη δεκαετία του 1960. «Ο χώρος αυτός έχει χαρακτηριστεί από ελιτισμό. Για πολλές δεκαετίες απευθυνόταν σ’ ένα πολύ κλειστό κύκλωμα ειδικών».

Ωστόσο, αυτή η συνθήκη έχει αλλάξει σημαντικά τις τελευταίες δύο δεκαετίες. «Οι συνθέτες δεν αντιμετωπίζουν πλέον τη μουσική αποκλειστικά ως ήχο αλλά ως ένα ευρύτερο υβριδικό πεδίο στο οποίο μπορούν να συνυπάρχουν η θεατρική χειρονομία, η σκηνική παρουσία, η δραματουργία, ο φωτισμός. Έχουμε απομακρυνθεί από την κυριαρχία της παρτιτούρας».

Γι’ αυτό και στο C_Music now αποφεύγεται συνειδητά ο όρος «συναυλία». Μιλάμε πλέον για «μουσική παράσταση». Η μετατόπιση αυτή δεν είναι απλώς ορολογική, αλλά αντανακλά μια διαφορετική κατανόηση της μουσικής πράξης, η οποία δεν περιορίζεται στον ήχο, αλλά επεκτείνεται στη νοηματοδότηση, την αναπαράσταση και τη λειτουργία της ως πολιτισμικού γεγονός. Η μετατόπιση αυτή επηρεάζει και τον τρόπο με τον οποίο συμμετέχει το κοινό.
Ο θεατής ως ενεργό μέρος του έργου

Στον πυρήνα του C_Music now βρίσκεται η ιδέα της ενεργητικής συμμετοχής. «Οι παραστάσεις προκαλούν τον θεατή να συμμετέχει ενεργά. Όχι μόνο με μια πρακτική έννοια, αλλά κυρίως ως μετατόπιση της στάσης του. Γίνονται μάρτυρες ενός συμβάντος το οποίο λαμβάνει χώρα εκείνη τη στιγμή, είναι εύθραυστο, ριψοκίνδυνο, βαθιά παρόν. Είναι μια ολιστική εμπειρία».
Παράλληλα, αλλάζει και η σχέση ανάμεσα στους συνθέτες και τους μουσικούς. «Πλέον γίνεται μια πολύ στενή συνεργασία, μια συνδημιουργία. Πολλά έργα γράφονται πάνω σε συγκεκριμένους μουσικούς και σύνολα. Ο συνθέτης δεν παραδίδει απλώς μια παρτιτούρα. Το έργο διαμορφώνεται μαζί με τους μουσικούς-περφόρμερ».

Η τεχνολογία και ο νέος ρόλος του συνθέτη

Η τεχνολογία αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο πολλών έργων του κύκλου, χωρίς όμως να υποκαθιστά τη ζωντανή ανθρώπινη παρουσία. Η χρήση της τεχνολογίας είναι σε πολύ υψηλό και δεξιοτεχνικό επίπεδο, αλλά τουλάχιστον στο φετινό πρόγραμμα δεν υπάρχει χρήση ΑΙ. Ωστόσο, ακόμη κι όταν υπάρχει αυτοσχεδιαστικό στοιχείο, τίποτα δεν αφήνεται στην τύχη. Πίσω από κάθε έργο υπάρχει βαθύς σχεδιασμός και προετοιμασία.
Η παρουσία της τεχνολογίας έχει μεταβάλει και τη θέση του ίδιου του συνθέτη. «Οι συνθέτες βρίσκονται σε πολλές περιπτώσεις πάνω στη σκηνή. Πολλές φορές χειρίζονται οι ίδιοι τα ηλεκτρονικά μέσα ή συμμετέχουν ως μουσικοί. Από τη στιγμή που έχει αποδυναμωθεί η κυριαρχία της παρτιτούρας, είναι μια φυσική συνέχεια να γίνονται μέρος του ίδιου του performance».

Γιατί στην Πειραιώς 260;

Η επιλογή της Πειραιώς 260 υπήρξε συνειδητή. «Από τη στιγμή που είναι ένα πεδίο που θέλουμε να επαναπροσδιορίσουμε και που διασταυρώνεται με τις άλλες τέχνες, θα έπρεπε και ο φυσικός του χώρος να είναι εκεί όπου συνυπάρχει με τις άλλες τέχνες, άρα στην Πειραιώς. Με αυτή την κίνηση, δεν απευθυνόμαστε μόνο στους μυημένους της μουσικής, αλλά επιδιώκουμε μια ουσιαστική διεύρυνση του κοινού μας, ανοίγοντας διάλογο με το συνολικό κοινό του Φεστιβάλ που διαχρονικά στηρίζει και αναζητά το νέο και το πειραματικό στο θέατρο και τον χορό».

Ωστόσο, υπάρχουν και τρεις παραστάσεις που ξεφεύγουν από τα όρια, που συνομιλούν με άλλους χώρους: το «1961» του Κορνήλιου Σελαμσή, σε σκηνοθεσία Χάρη Φραγκούλη, στο αρχαίο Θέατρο της Μικρής Επιδαύρου αλλά και οι δυο μεταμεσονύχτιες παραστάσεις στο Στάδιο της Αρχαίας Επιδαύρου. «Ναι, το “1961” συμμετέχει στο El Systema for Performing Arts, τη νέα σύμπραξη Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου, Εθνικού Θεάτρου και Διεθνούς Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας, και είναι η πρώτη φορά που δίνεται σε ένα μουσικό γεγονός η δυνατότητα να ταξιδέψει εν δυνάμει στο εξωτερικό».

Το όραμα του Μιχαήλ Μαρμαρινού

Η Λενιώ Λιάτσου συνδέει άμεσα το C_Music now με τη συνολική καλλιτεχνική κατεύθυνση του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου. «Χαίρομαι πολύ που είμαι στην καλλιτεχνική ομάδα του Μιχαήλ Μαρμαρινού. Όλα αυτά που είπαμε για το C-Μusic now, σχετικά με τους στόχους και την ταυτότητά του, συνάδουν με το όραμα του Μαρμαρινού για όλο το φεστιβάλ. Δεν νομίζω ότι θα μπορούσαμε να κάνουμε C-Music now χωρίς να υπάρχει μια συνολική αναθεώρηση της εμπειρίας του ίδιου του φεστιβάλ».

Οι παραστάσεις του C_Music now

Η αρχή έγινε με το εμβληματικό «Einstein on the beach» και ακολούθησαν τα «Τempi» του Ορέστη Καραμανλή, μια συλλογική ηχητική πράξη –που ενέπλεξε 57 ανθρώπους επί σκηνής–, όπου η τεχνολογία συναντά τον ανθρώπινο χτύπο, μετατρέποντας τη συμμετοχή του κοινού σε μια ζωντανή μαρτυρία μνήμης.
Οι επόμενες δύο παραστάσεις σχολιάζουν τον ψηφιακό κόσμο, η καθεμιά με τον δικό της μοναδικό τρόπο. Το «Hide to Show», η σύμπραξη του Μάικλ Μπέιλ με το Nadar Ensemble, μιλάει για τα όρια μεταξύ του φυσικού σώματος και του ψηφιακού του ειδώλου και πραγματεύεται την ψηφιακή μοναξιά με μια ισχυρή δόση χιούμορ. Πρόκειται για ένα σχολαστικό θέατρο ψευδαισθήσεων (20 & 21 Ιουνίου).

Ακολουθεί η Φράουκε Άλμπερτ, η Γερμανίδα υψίφωνος με την παράσταση «Voice Lab - Post Internet Dance Edition» στήνει ένα ολόκληρο εργαστήρι πολυφωνίας πάνω στην τρέλα της ψηφιακής αυτοπροβολής στην εποχή μας. «Είναι για μένα η επιτομή της περφόρμερ. Διαθέτει μια άμεση, σχεδόν ακατέργαστη σκηνική δύναμη, που, σε συνδυασμό με την ακραία φωνητική της δεξιοτεχνία, μετατρέπει τη φωνή σε ένα ανάγλυφο εικαστικό εργαλείο, το οποίο ισορροπεί ανάμεσα στο high-art και το απόλυτο trash» (24 Ιουνίου).

Στην καρδιά του προγράμματος του C_Music now τοποθετείται το «Re-inventing the wheel», μια ιδιαίτερη lecture - performance. O Manos Tsangaris είναι από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του μουσικού θεάτρου σήμερα και πρόεδρος της Ακαδημίας των Τεχνών του Βερολίνου. Μένει στο εξωτερικό, δεν μιλάει καν ελληνικά. Είναι στοχαστής της σύγχρονης μουσικής σύνθεσης, με τη δουλειά του να έχει φιλοσοφικό και καλλιτεχνικό υπόβαθρο, το οποίο όμως συνδυάζει με ένα ισχυρό ανατρεπτικό χιούμορ σε έναν σπάνιο συνδυασμό. «Δεν θα πω πολλά για τη διάλεξη αυτή, καθώς έχω εντολή από τον ίδιο να μην αποκαλύψω λεπτομέρειες, αλλά θα μοιραστεί μαζί μας κάποια πράγματα ως προς την προσέγγισή του στο μουσικό θέατρο. Θα πω ότι πέρα από συνθέτης μουσικού θεάτρου, είναι επίσης συγγραφέας, ποιητής, περφόρμερ και εικαστικός, με έργα που εκτίθενται σε μουσεία» (28 Ιουνίου).

Την ίδια ημέρα θα πραγματοποιηθεί το αφιέρωμα στον Γιώργο Απέργη. Το γαλλικό σύνολο Quatuor Diotima τιμά τον συνθέτη παρουσιάζοντας για πρώτη φορά στην Ελλάδα τα προσφάτως γραμμένα κουαρτέτα του, ενώ η βραδιά πλαισιώνεται από έργα του μαθητή του Νικόλα Τζώρτζη αλλά και του ανυπέρβλητου Γκιόργκι Λιγκέτι. Τα έργα του Απέργη –επειδή είναι κατ’ εξοχήν συνθέτης μουσικού θεάτρου– συμπεριλαμβάνουν και εξω-μουσικά στοιχεία, δηλαδή οι μουσικοί θα ξεφεύγουν κάποιες στιγμές από τα όρια της παραδοσιακής ερμηνείας. Ωστόσο θα λέγαμε ότι αυτή η παράσταση –μαζί με την επόμενη– είναι οι μόνες που θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε πιο κοντά στη συναυλία. Όλες οι υπόλοιπες είναι πιο υβριδικές φόρμες (28 Ιουνίου).

Το Galan Trio θα παρουσιάσει τα «Raw Portraits», μια αποτύπωση της ποικιλίας του σύγχρονου ελληνικού ρεπερτορίου στο πρώτο τέταρτο του 21ου αιώνα. Τέσσερα έργα μελών της Ένωσης Ελλήνων Μουσουργών και δύο αναθέσεις σε νέους συνθέτες –τη Φανή Κοτσώνη και τον Δημήτρη Μουσούρη– μας παρουσιάζουν τι συμβαίνει αυτή τη στιγμή στη σύγχρονη ελληνική μουσική (5 Ιουλίου).

Το τελευταίο έργο της σειράς είναι η παράσταση «Lee Miller in Hitler’s Bathtub», μια τραγική καντάτα, σύμπραξη της Need Company με τον Γιαν Λάουερς και τον συνθέτη Μάαρτεν Σέχερς. Αφορμή της αφήγησης αποτελεί η εμβληματική φωτογραφία της Λι Μίλερ στην μπανιέρα του Χίτλερ, λίγες ώρες μετά την τελική του πτώση. Η σκηνή καταλαμβάνεται από ένα ακριβές αντίγραφο του λουτρού του Χίτλερ. «H παράσταση είναι ένας στοχασμός πάνω στο τραύμα –η Μίλερ είχε κακοποιηθεί σε πολύ μικρή ηλικία–, τη γυναικεία ταυτότητα και τα όρια της καλλιτεχνικής ηθικής. Η Μίλερ ήταν φωτογράφος πολέμου, μοντέλο, σύντροφος του Μαν Ρέι και ήταν κι η ίδια δημιουργός» (7 & 8 Ιουλίου).

Σε αυτά να συμπληρώσουμε μια τριπλή βιντεο-εγκατάσταση του Σεργκέι Κισματόφ, που βρίσκεται ήδη στην Πειραιώς και φέρει τον τίτλο «Video Ensembles». Ο καλλιτέχνης αυτός φτιάχνει «περίπλοκα μωσαϊκά, χρησιμοποιώντας θραύσματα ή αποσπάσματα από οπτικοακουστικά μέσα, που σχολιάζουν τη σύγχρονη πολιτική και κοινωνική πραγματικότητα. Το βασικότερο στοιχείο όλων αυτών είναι ότι χρησιμοποιεί ανεπεξέργαστους ήχους (π.χ. ομιλίες από πολιτικούς ηγέτες) και τους εντάσσει με τον δικό του τρόπο, δημιουργώντας άρτια οπτικο-ηχητικά έργα με ισχυρό συμβολισμό» (13 έως 30 Ιουνίου).