Ιωάννα Ευθυμίου: Από τον καμβά στη διεθνή σκηνή του πολιτισμού

Στον σύγχρονο πολιτιστικό χάρτη, η Ελληνίδα εικαστικός Ιωάννα Ευθυμίου αφήνει το δικό της αποτύπωμα μέσα από διεθνή events όπως το Mythos Gala & Awards, με πυξίδα τη μνήμη της Μαρίας Κάλλας και με εξωστρέφεια για την προβολή της χώρας στο εξωτερικό. Με αφετηρία την Αθήνα και μετέπειτα στάσεις σε Νέα Υόρκη, Λονδίνο και Μονακό, μοιράζεται μαζί μας τη διαδρομή και τα σχέδιά της.

Ιωάννα Ευθυμίου: Από τον καμβά στη διεθνή σκηνή του πολιτισμού

― Πώς ξεκίνησε το εικαστικό σας ταξίδι;

Είχα κλίση προς τα καλλιτεχνικά από πολύ μικρή ηλικία. Μου άρεσε πολύ το θέατρο και η μουσική, αλλά η ζωγραφική ήταν αυτό στο οποίο είχα ιδιαίτερη έφεση. Από μικρή ζωγράφιζα και έλαβα ιδιαίτερη παρότρυνση τόσο από την οικογένειά μου όσο και από φίλους για να δώσω εξετάσεις στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών. Τελικά πέρασα με την πρώτη και είχα δάσκαλο τον Δημήτρη Μυταρά. Κατά τη διάρκεια των σπουδών μου, βρέθηκα στη Νέα Υόρκη για ένα summer session. Έπειτα στάθηκα ξανά τυχερή, καθώς διεκδίκησα και έλαβα υποτροφία από το Ίδρυμα Κρατικών Υποτροφιών για master, γεγονός που μου έδωσε την ευκαιρία να συνεχίσω τις σπουδές μου στο Λονδίνο.

― Η επιλογή του Λονδίνου πώς προέκυψε;

Ήθελα να κάνω ένα μεταπτυχιακό στο Royal College of Art. Μέσω του Λονδίνου, βρέθηκα στη Νέα Υόρκη για επιπλέον σπουδές, στο The Brant Foundation - Art Study Center.

― Σας επηρέασε η αμερικανική κουλτούρα;

Φυσικά! Στην Αμερική επηρεάστηκα πολύ από την Pop Art. Άρχισα να παντρεύω την κλασική τέχνη με την pop κουλτούρα στα έργα μου, και θεωρώ ότι αυτό άρεσε πολύ. Η Νέα Υόρκη με την Pop Art της και το Λονδίνο με όλο αυτό που γινόταν γύρω από τη βασίλισσα Ελισάβετ λειτούργησαν ως σημείο αναφοράς για μένα.

― Και προέκυψε η αφιερωματική σας έκθεση για τη βασίλισσα Ελισάβετ…

Η συνάντησή μου με τη βασιλική οικογένεια της Μεγάλης Βρετανίας για την έκθεση που έκανα γι’ αυτούς ήταν από τις πιο σημαντικές στιγμές της καριέρας μου. Η έκθεση, που έγινε το 2010, απέκτησε διεθνή εμβέλεια. Ο λόγος που τράβηξε τόσο την προσοχή ήταν ότι έως τότε κανείς δεν είχε παρουσιάσει μια έκθεση αφιερωμένη στη ζωή της βασίλισσας Ελισάβετ ξεκινώντας από την παιδική της ηλικία. Στην έκθεσή μου, η αναδρομή ξεκινούσε από τα δύο της μόλις χρόνια κι έφτανε μέχρι την ηλικία που είχε εκείνη την εποχή. Η μία έκθεση παρουσιάστηκε στο Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού και η άλλη στο Royal Festival Hall. Επίτιμη προσκεκλημένη ήταν η μητέρα της Νταϊάνα, Λαίδη Σπένσερ, με τον σύζυγό της. Περιλάμβανε 12 πορτρέτα, τα οποία εντάχθηκαν στη συλλογή της βασιλικής οικογένειας. Μεταξύ αυτών και το πορτρέτο του βασιλιά Φιλίππου, το οποίο είχα την τιμή να παραδώσω προσωπικά. Για να πραγματοποιηθεί αυτή η έκθεση δόθηκε άδεια από τη βασίλισσα Ελισάβετ, μια έγκριση που χρειαστήκαμε δύο χρόνια για να την πάρουμε.

― Τι αναμνήσεις έχετε από τη Νέα Υόρκη;

Στη Νέα Υόρκη έκανα κάτι τελείως διαφορετικό. Εκτός από τις σπουδές μου, η έκθεση «Breakfast at Tiffany’s» ήταν επηρεασμένη από την Pop Art κουλτούρα της Αμερικής. Οι πίνακες της βασίλισσας δεν ήταν τα κλασικά πορτρέτα. Είχαν μια σύγχρονη ματιά, καυστικό χιούμορ και αυτή την ποπ αισθητική που ήταν δύσκολο να γίνει αποδεκτή από τη βασιλική οικογένεια, ωστόσο τελικά έγινε.

― Ποιος ήταν επόμενος σταθμός σας;

Ήταν το Μονακό, το 2011. Πήρα μέρος στην Art Monaco, έπειτα από πρόσκληση μιας γκαλερί, με ένα πορτρέτο της πριγκίπισσας Γκρέις. Στο συγκεκριμένο έργο διατήρησα την ίδια αισθητική της Pop Art, συνδυάζοντας την κλασική τέχνη και προσθέτοντας diamond dust.

― Υπήρξε κάποιος καλλιτέχνης που θα λέγατε ότι σας επηρέασε στην ανάπτυξη αυτής της τεχνικής;

Επηρεάστηκα από τον Ράσελ Γιανγκ, έναν καλλιτέχνη ιδιαίτερα γνωστό στη Νέα Υόρκη. Η τεχνική του με επηρέασε τόσο, που την υιοθέτησα σε ορισμένα έργα μου, όπως το πορτρέτο της πριγκίπισσας Γκρέις. Το συγκεκριμένο έργο τράβηξε τα βλέμματα του κοινού στο Μονακό και αποτέλεσε κεντρικό σημείο της φωτογράφισης. Αυτή η προβολή αποτέλεσε και την έναρξη των γεγονότων που ακολούθησαν, τις εκδηλώσεις με τις οποίες ασχολήθηκα στη συνέχεια. Ποτέ πριν δεν είχα βρεθεί στο Μονακό.

― Ποιοι άνθρωποι ήρθαν σε επαφή μαζί σας μέσω αυτής της έκθεσης και πώς συνέβαλε στη μετέπειτα επαγγελματική σας πορεία;

Μέσω της συγκεκριμένης έκθεσης γνώρισα τον πρίγκιπα Αλβέρτο – η έκθεση ήταν υπό την αιγίδα του. Στην πρώτη μας συνάντηση, που μου μίλησε στα ελληνικά, ήταν πολύ φιλικός. Από έκει κι έπειτα ξεκίνησε όλη η σύνδεσή μου με το Μονακό. Η μία έκθεση διαδεχόταν την άλλη, φτάνοντας, το 2015, να κάνω μια ατομική έκθεση με θέμα τη ζωή της πριγκίπισσας Γκρέις. Πραγματοποιήθηκε στον χώρο που ήταν το παλιό γραφείο του Ωνάση. Τότε μου ζητήθηκε να κάνω κάποια πορτρέτα της Μαρίας Κάλλας μαζί με τον Ωνάση. Μέχρι τότε δεν γνώριζα ότι το Μονακό ήταν αγαπημένο μέρος διακοπών της Κάλλας και ότι διατηρούσε ισχυρούς δεσμούς φιλίας με την Γκρέις Κέλι. Το σκάφος «Χριστίνα» ήταν εκείνο που ταξίδεψε από το Μονακό στον Πειραιά, και σ’ εκείνο το ταξίδι βρίσκονταν ο πρίγκιπας Αλβέρτος με την Γκρέις – εκείνη, φυσικά, τότε ήταν μωρό.

― Το υλικό που συγκεντρώθηκε αξιοποιήθηκε με κάποιον τρόπο για να αναδειχθεί η Μαρία Κάλλας;

Ναι. Διοργανώθηκε μια πολύ σημαντική εκδήλωση για τα 100 χρόνια Κάλλας στο Μονακό. Αυτό ήταν το μεγαλύτερο event που έχω οργανώσει μέχρι σήμερα. Σ’ αυτή την εκδήλωση έγινε και η παρουσίαση του υλικού που συγκέντρωσα. Η έκθεση του 2015 έγινε σημείο συνάντησης για πολλούς Έλληνες που ζουν στο Μονακό. Ήταν η στιγμή που μου προτάθηκε να οργανώσω το πρώτο γκαλά, όπως εκείνο που είχε γίνει το 1960 στο Μονακό προς τιμήν της Κάλλας. Το 1960 το γκαλά ξεκίνησε στο Hôtel de Paris Monte Carlo και το 1962 συνεχίστηκε στην Opéra de Monte Carlo (Salle Garnier) από τον πρίγκιπα Ρενιέ και την πριγκίπισσα Γκρέις. Παρόντες ήταν, μεταξύ άλλων, ο Αριστοτέλης Ωνάσης, καθώς και το σύνολο σχεδόν της υψηλής κοινωνίας της εποχής. Η παρότρυνση των Ελλήνων του Μονακό ήταν να ξαναρίξω «φως» στις μέρες αίγλης εκείνης της εποχής, αυτός άλλωστε είναι και ο δικός μου στόχος.

― Το 2021 πραγματοποιήσατε και το γκαλά υπό την αιγίδα του πρίγκιπα Αλβέρτου Β´.

Ήταν το πρώτο μεγάλο γεγονός μετά την περίοδο του κορωνοϊού, με υψηλή προσέλευση. Στην εκδήλωση παρουσιάστηκε έκθεση του Νίκου Χαραλαμπόπουλου, με προσωπικά αντικείμενα της Κάλλας αλλά και αντικείμενα που τη συνέδεαν με την Γκρέις Κέλι, όπως γράμματα, δώρα που είχαν ανταλλάξει αλλά και τη μονεγάσκικη ταυτότητα της Κάλλας. Επίσης προβλήθηκε βίντεο που παρουσίαζε το ταξίδι της Κάλλας στο Μονακό και τη σχέση της με την Κέλι. Η διοργάνωση αυτή λειτούργησε ως σημαντική προβολή για την τέχνη και τον πολιτισμό μας και ενίσχυσε τη σύνδεση της Ελλάδας με την κουλτούρα του Μονακό. Βραβεύτηκαν Έλληνες καλλιτέχνες, μετέπειτα δόθηκαν πολλά βραβεία και σε ξένους. Τα πρώτα βραβεία δόθηκαν στους Έλενα Κελεσίδη, Δημήτρη Πλατανιά, Μυρτώ Παπαθανασίου, Βασιλική Καραγιάννη, Χριστίνα Πουλίτση – σπουδαία ονόματα της ελληνικής όπερας. Στόχος μου ήταν να αναδειχθούν και να γίνουν γνωστοί σε διεθνές επίπεδο οι άνθρωποι και τα γεγονότα που σχετίζονται με τη Μαρία Κάλλας. Το γκαλά πολύ γρήγορα απέκτησε παγκόσμια εμβέλεια, χωρίς να χρειαστεί να το προσπαθήσω υπερβολικά. Στα επόμενα βραβεύτηκαν προσωπικότητες όπως η Νάνα Μούσχουρη και η Μόνικα Μπελούτσι, ενώ τιμήθηκε και η ταινία «Maria» και ο σκηνοθέτης Πάμπλο Λαραΐν.

― Ποιες άλλες πρωτοβουλίες έχετε πάρει και τι σχεδιάζετε να κάνετε στην Ελλάδα και στο εξωτερικό;

Στη Θεσσαλονίκη έχει πραγματοποιηθεί ένα edition, με την τοποθέτηση ενός optical pop αγάλματος του Βραζιλιάνου καλλιτέχνη Μάρκο Μαρίν, στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης, που θα κοσμεί για πάντα το φουαγέ. Με αυτή την πρωτοβουλία διοργανώθηκε και μια εκδήλωση «αδελφοποίησης» μεταξύ Ελλάδας και Μονακό. Κάθε χρόνο προσθέτουμε κάτι καινούργιο. Aυτός είναι και ο στόχος μας. Σήμερα στο board της εκδήλωσης είναι η ambassador Θεοδώρα Μιχαλολιάκου – μια νέα παρουσία, με φρέσκες ιδέες. Ο σκοπός είναι να βραβευτούν και τα νέα παιδιά στην όπερα, στην κλασική μουσική. Στις 29 Απριλίου 2026, ετοιμάζεται το επόμενο edition στο Salle Empire Hôtel de Paris στο Μόντε Κάρλο. Εκεί αναμένονται πολλές εκπλήξεις.