Μάντης καλών ή Μάντης κακών;

Πλάτωνος, Ίων. 530 d- 531b.

Ηράκλειτος: Ο άναξ, ού το μαντείόν εστι το εν Δελφοίς, ούτε λέγει ούτε κρύπτει αλλά σημαίνει.
Ο βασιλεύς (Απόλλων) στον οποίο ανήκει το μαντείο των Δελφών, ούτε λέγει ούτε κρύβει, αλλά σημαίνει.

Αίσωπος: Άνευ χαλκού Φοίβος ου μαντεύεται.
Χωρίς αμοιβή ο Φοίβος (Απόλλων) δεν προφητεύει.

...ἄξιόν γε ἀκοῦσαι, ὦ Σώκρατες, ὡς εὖ κεκόσμηκα τὸν Ὅμηρον· ὥστε οἶμαι ὑπὸ Ὁμηριδῶν ἄξιος εἶναι χρυσῷ στεφάνῳ στεφανωθῆναι.

Πλατωνικός διάλογος του Σωκράτη με τον ραψωδό Ίωνα τον Εφέσιο

Σωκράτης: Καλά τα λες, Ίωνα. Είναι φανερό ότι πρόθυμα θα μου παρουσιάσεις τις τεχνικές σου.
Ίων: Αξίζει να ακούσεις ώ Σωκράτη πόσο κοσμώ και πως παρουσιάζω τον Όμηρο για να καταλάβεις γιατί οι Ομηρίδες δίκαια θα με ανταμείψουν με χρυσό στεφάνι.
Σωκράτης: Θα σε ακούσω. Πες μου όμως τώρα αν μόνο στον Όμηρο είσαι ειδικός ή και στον Ησίοδο και στον Αρχίλοχο;¹
Ίων: Μόνο στον Όμηρο. Μου φαίνεται αυτό υπέρ αρκετό.
Σωκράτης: Ο Όμηρος και ο Ησίοδος νομίζεις ότι έχουν κοινά σημεία;
Ίων. Ναι υπάρχουν κοινά θέματα στους δύο αυτούς. Και μάλιστα πολλά.
Σωκράτης: Ποιος είναι περισσότερο σαφής. Ποιον θα ερμήνευες καλύτερα;
Ίων: Όταν αναφέρονται στα ίδια θέματα είναι ίδια η απόδοση τους. Σ' αυτά θα τους αντιμετώπιζα ισότιμα.
Σωκράτης: Για όσα όμως ώ Ίωνα δεν ταυτίζονται οι απόψεις τους; Για όσα δε λένε τα ίδια; Για την τέχνη της Μαντικής άλλα λέει ο ένας κι άλλα ο άλλος.
Ίων: Σωστά τα λες Σωκράτη.
Σωκράτης: Σε όσα συμφωνούν και σε όσα διαφωνούν για την τέχνη της Μαντικής τα αντιλαμβάνεσαι καλύτερα εσύ ή ένας καλός μάντης;
Ίων: Νομίζω ένας καλός μάντης.
Σωκράτης: Κι αν εσύ ήσουν μάντης και μπορούσες να ερμηνεύσεις αυτά στα οποία λένε τα ίδια πράγματα, θα μπορούσες να ερμηνεύσεις κι εκείνα, στα οποία λένε πράγματα διαφορετικά;
Ίων: Είναι φανερό.

Σχετικό Άρθρο

More in Culture Πλατωνικός διάλογος του Σωκράτη με τον ραψωδό Ίωνα τον Εφέσιο

Κωστής Καζαμιάκης 02.11.2025, 08:00

Σωκράτης: Εὖ λέγεις, ὦ Ἴων· δῆλον γὰρ ὅτι οὐ φθονήσεις μοι ἐπιδεῖξαι.
ΙΩΝ. Καὶ μὴν ἄξιόν γε ἀκοῦσαι, ὦ Σώκρατες, ὡς εὖ κεκόσμηκα τὸν Ὅμηρον· ὥστε οἶμαι ὑπὸ Ὁμηριδῶν ἄξιος εἶναι χρυσῷ στεφάνῳ στεφανωθῆναι.
ΣΩΚΡΑΤΗΣ. Καὶ μὴν ἐγὼ ἔτι ποιήσομαι σχολὴν ἀκροάσασθαί [531a] σου, νῦν δέ μοι τοσόνδε ἀπόκριναι· πότερον περὶ Ὁμήρου μόνον δεινὸς εἶ ἢ καὶ περὶ Ἡσιόδου καὶ Ἀρχιλόχου;
ΙΩΝ. Οὐδαμῶς, ἀλλὰ περὶ Ὁμήρου μόνον· ἱκανὸν γάρ μοι δοκεῖ εἶναι.
ΣΩΚΡΑΤΗΣ. Ἔστι δὲ περὶ ὅτου Ὅμηρός τε καὶ Ἡσίοδος ταὐτὰ λέγετον;
ΙΩΝ. Οἶμαι ἔγωγε καὶ πολλά.
ΣΩΚΡΑΤΗΣ. Πότερον οὖν περὶ τούτων κάλλιον ἂν ἐξηγήσαιο ἃ Ὅμηρος λέγει ἢ ἃ Ἡσίοδος;
ΙΩΝ. Ὁμοίως ἂν περί γε τούτων, ὦ [531b] Σώκρατες, περὶ ὧν ταὐτὰ λέγουσιν.
ΣΩΚΡΑΤΗΣ. Τί δὲ ὧν πέρι μὴ ταὐτὰ λέγουσιν; οἷον περὶ μαντικῆς λέγει τι Ὅμηρός τε καὶ Ἡσίοδος.
ΙΩΝ. Πάνυ γε.
ΣΩΚΡΑΤΗΣ. Τί οὖν; ὅσα τε ὁμοίως καὶ ὅσα διαφόρως περὶ μαντικῆς λέγετον τὼ ποιητὰ τούτω, πότερον σὺ κάλλιον ἂν ἐξηγήσαιο ἢ τῶν μάντεών τις τῶν ἀγαθῶν;
ΙΩΝ. Τῶν μάντεων.
ΣΩΚΡΑΤΗΣ. Εἰ δὲ σὺ ἦσθα μάντις, οὐκ, εἴπερ περὶ τῶν ὁμοίως λεγομένων οἷός τ᾽ ἦσθα ἐξηγήσασθαι, καὶ περὶ τῶν διαφόρως λεγομένων ἠπίστω ἂν ἐξηγεῖσθαι;
ΙΩΝ. Δῆλον ὅτι.

Σημειώσεις:

1. Αρχίλοχος. ~ 680 – 630 π.Χ. από την Πάρο. Λυρικός ποιητής της αρχαϊκής εποχής. Ήταν ο πρώτος που οι αρχαίοι Έλληνες τον θεωρούσαν ισάξιο του Ομήρου.

Ο διάλογος «Ίων» του Πλάτωνος είναι σύντομος και σχετικά απλός. Οι χαρακτήρες των ομιλητών, Σωκράτη και Ίωνα, απεικονίζονται και περιγράφονται πολύ ζωντανά.

Σχετικό Άρθρο

More in Culture Ο πλάτανος του Πλάτωνα στον Ιλισό

Κωστής Καζαμιάκης 23.09.2025, 08:00

Πλάτων. Αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος. Μαθητής του Σωκράτη και διδάσκαλος του Αριστοτέλους. 

Μερικοί μελετητές πιστεύουν ότι ο διάλογος «Ίων» γράφτηκε το 405 π.Χ. όταν ο Πλάτων ήταν 22 ετών και ο Σωκράτης 65. Αν αυτό ισχύει τότε έχουμε το νεανικότερο σωζόμενο έργο του Πλάτωνος. Αναφέρεται στην τέχνη των ραψωδών αλλά και στους ραψωδούς. Τον γαρ ραψωδόν ερμηνέα δει του ποιητού της διανοίας γίγνεσθαι τοις ακούουσι.530 c.

Ίων. Πολυβραβευμένος επαγγελματίας ραψωδός από την Έφεσο της Μικράς Ασίας. Διακρίθηκε στην παρουσίαση των ομηρικών επών.