O Παντελής Βούλγαρης σχολιάζει στιγμιότυπα της ταινίας του

Το «Τελευταίο σημείωμα», η νέα ταινία του Παντελή Βούλγαρη σε σενάριο δικό του και της Ιωάννας Καρυστιάνη που κυκλοφορεί στις 26/10, αφορά στα γεγονότα της Καισαριανής την Πρωτομαγιά του 1944. Τότε που οι Γερμανοί εκτέλεσαν 200 έλληνες αγωνιστές σε αντίποινα για το φόνο του Γερμανού Κρες, στρατιωτικού διοικητή Λακωνίας, και της τριμελής συνοδείας του (η εκτέλεση 50 Ελλήνων για κάθε ένα Γερμανό ήταν πρωτόγνωρα σκληρή και απάνθρωπη ακόμη και για μερίδα των ναζί) σε χαράδρα της περιοχής των Μολάων. Το φιλμ εστιάζει στις τελευταίες στιγμές του Ναπολέοντα Σουκατζίδη, διερμηνέα του Καρλ Φίσερ, διοικητή του στρατόπεδου συγκέντρωσης Χαϊδαρίου, που βρίσκεται στη λίστα των 200 μελλοθάνατων. Την ημέρα της εκτέλεσης βρίσκεται μπροστά στο μεγάλο δίλημμα όταν ο Φίσερ, που έτρεφε σεβασμό για τον έλληνα διερμηνέα, του δίνει τη δυνατότητα να εξαιρεθεί βάζοντας στη θέση του κάποιον άλλον…

Κάθε ταινία εποχής είναι ένα σημείωμα στο σήμερα.  Σημείωμα μνήμης, αισθημάτων, στοχασμού, προβληματισμού. Η ταινία δεν είναι ντοκιμαντέρ. Με σύμμαχο τη μυθοπλασία επιχειρεί να αναδείξει τη σημασία της Ιστορίας, να φέρει στο παρόν πρόσωπα, στιγμές και πράξεις που αξίζει να μη λησμονηθούν. Ο τίτλος του φιλμ αναφέρεται στο τελευταίο γράμμα που άφησε ο Σουκατζίδης στην αγαπημένη του Χαρά Λιουδάκη. Ο Παντελής Βούλγαρης επιστρέφει στο ιστορικό φιλμ εποχής μετά από τη «Μικρά Αγγλία», τις «Νύφες» και τα «Πέτρινα χρόνια»,  νιώθοντας την ανάγκη «να ενημερωθεί κυρίως η νέα γενιά αλλά και όσοι αγνοούν τα γεγονότα για τη σπάνια γενναιοψυχία και την αυτοθυσία του Σουκατζίδη». 

1. Αναμνηστική φωτογραφία με τους «αντάρτες» που έστησαν καρτέρι στον υποστράτηγο Κρεχ και τη συνοδεία του. Ικανοποιημένοι από την «επιχείρηση», οι αντιστασιακοί, η μακιγιέζ της ταινίας (Εύη Ζαφειροπούλου), η ενδυματολόγος (Γιούλα Ζωϊοπούλου) με τις δυο βοηθούς της και ο σκηνοθέτης.

2. Θάλαμος των ανδρών διά χειρός του σκηνογράφου μας Σπύρου Λάσκαρη. Αναγκαία βοήθεια στο σκηνοθέτη για την ατμόσφαιρα του χώρου.

3. Πάλι η βοήθεια του σκηνογράφου μας σε ένα από τα άπειρα σκίτσα του. Νύχτα, προβολείς, ο εφιάλτης των φυλακών Χαϊδαρίου. Στο «Τελευταίο σημείωμα» το Χαϊδάρι έγινε το Ιτζεδίν στα Χανιά, ένα ιστορικό κτίριο που πρέπει πάση θυσία να διασωθεί. 

4. Ο ούγγρος βασανιστής Κόβατς (Λουκάς Κυριαζής) τρομοκρατεί ένα 13χρονο αγόρι. Ο Μίλτος (Μανώλης Ψαρουδάκης) ήταν ο νεότερος κρατούμενος στις φυλακές.

5. Επισκεπτήριο της Χαράς (Μελία Κράιλινγκ) στον Ναπολέοντα (Ανδρέας Κωνσταντίνου). Ένας κατηφές, τρυφερή χειρονομία του Ναπολέοντα, που κατάφερε να της τον δωρίσει μέσα από τα σύρματα.

6. Χώρος εκτελέσεων. Λίγο πριν βγει ο ήλιος. Η τελευταία αναμέτρηση Ναπολέων Σουκατζίδη και Καρλ Φίσερ (Αντρέ Χένικε).

7. Σκίτσο του Σπύρου Λάσκαρη. Ο χώρος των εκτελέσεων. Για καιρό μελετούσα αυτό το σκίτσο πολύ πριν το δύσκολο γύρισμα. O «τοίχος» βρέθηκε στις Μουρνιές των Χανίων.