Η έκθεση «Photographs» του Γιώργου Λάνθιμου στη Στέγη χωρίζεται σε 4 ενότητες χωρίς όμως να προτείνει μια διαδρομή, αφήνοντας τον επισκέπτη να επιλέξει την πορεία του
Η πρώτη συνεργασία του Γιώργου Λάνθιμου με τη Στέγη Ιδρύματος Ωνάση είναι μια μεγάλη φωτογραφική έκθεση, η πιο μεγάλη του μέχρι τώρα αλλά και η πρώτη του στην Ελλάδα, με τίτλο «Photographs». Την επιμέλεια έχει αναλάβει ο Michael Mack, χρόνια συνεργάτης του κινηματογραφιστή, ενώ τον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό της επιμελήθηκε ο Λουκάς Μπάκας. Η έκθεση χωρίζεται σε 4 μέρη, με το τελευταίο να βρίσκεται σε ένα διαφορετικό κλίμα από τα υπόλοιπα, καθώς δεν αφορά τις ταινίες του αλλά τις μοναχικές του βόλτες στην Ελλάδα, σε ανύποπτο χρόνο και την καταγραφή στιγμών που είναι σε όλους μας οικείες. Αυτή η θεματική ενότητα, που παρουσιάζεται στο κοινό για πρώτη φορά, αποτελεί και την αρχή ενός νέου ξεκινήματος για εκείνον.
Η έκθεση «Photographs» του Γιώργου Λάνθιμου στη Στέγη
Ο Γιώργος Λάνθιμος ξεκίνησε να τραβάει φωτογραφίες για πρακτικούς λόγους στα γυρίσματα των ταινιών. Και κάπως έτσι, καθώς τις έβλεπε στη συνέχεια, άρχισε να του μπαίνει στο μυαλό αυτό το νέο πρότζεκτ, της στατικής φωτογραφίας. Άλλωστε στη σχολή κινηματογράφου είχε έρθει αναγκαστικά σε επαφή με τη φωτογραφία, το δομικό στοιχείο του σινεμά. Δεν ήξερε όμως από την αρχή ότι θα τον ενδιάφερε τόσο η φωτογραφία. Καθώς ερχόταν όλο και περισσότερο σε επαφή μαζί της, άρχισε να κατανοεί πως του έδινε μια διαφορετική διέξοδο κατά τη διάρκεια της δημιουργίας των ταινιών του. Άλλωστε η φωτογραφία του δίνει μια άλλη ελευθερία, εντελώς διαφορετική από τις νόρμες του κινηματογράφου. Μπορεί να γίνει έκθεση, βιβλίο, να μπει σε διάλογο με διαφορετικές φωτογραφίες κάθε φορά δίνοντας άλλους δρόμους ερμηνείας... Και κάπως έτσι η φωτογραφική του μηχανή έγινε σχεδόν μέρος της καθημερινότητάς του.
Τι βλέπουμε στην έκθεση; Στα τρία πρώτα μέρη της έκθεσης, περιμετρικά του χώρου στο -1 της Στέγης, θα βρούμε διαφορετικού μεγέθους φωτογραφίες, στην πλειοψηφία τους ασπρόμαυρες, μέσα από τα γυρίσματα των τριών τελευταίων ταινιών του, σε τοποθεσίες όπως η Νέα Ορλεάνη και η Ατλάντα, αλλά και σε στούντιο στη Βουδαπέστη, όπου στήθηκαν ολόκληρες πόλεις ως κινηματογραφικά σκηνικά.
Η αρχή έγινε στο «Poor things», από το οποίο θα δούμε πολλές και μεγάλου φορμάτ λήψεις. Δεν βλέπουμε σκηνές από αυτές τις ταινίες, αλλά λεπτομέρειες που ίσως κανείς δεν θα πρόσεχε, φωτίζοντας με έναν διαφορετικό τρόπο τα παρασκήνια μιας ταινίας. Υπάρχουν αρκετά πρόσωπα από το καστ, αλλά και κτίρια και στοιχεία που μιλούν στον καθένα διαφορετικά και είναι ανοιχτά σε διάφορες αναγνώσεις. Και αυτό είναι το ενδιαφέρον άλλωστε: να προ-σ-καλέσει τον θεατή να σταθεί για λίγο μπροστά από ένα έργο και να «συνομιλήσει» μαζί του. Να αφιερώσει λίγο χρόνο να παρατηρήσει.
Το τέταρτο μέρος της έκθεσης είναι σε άλλο κλίμα. Μάλιστα βρίσκεται σε έναν χώρο που περιβάλλεται από τους υπόλοιπους και πρέπει να βρεις τη δίοδο. Ειδικά αν έχει κόσμο, θα δυσκολευτείς στην αρχή να περάσεις μέσα, καθώς είναι σχετικά στενά. Σίγουρα θα μιλήσει στον κάθε θεατή με εντελώς διαφορετικό τρόπο, αλλά το σίγουρο είναι ότι... μυρίζει Ελλάδα μέσα από λεπτομέρειες και στοιχεία που όλοι λίγο-πολύ έχουμε ζήσει σε διακοπές στο χωριό ή σε μοναχικές βόλτες στην πόλη. Οι φωτογραφίες αυτές ξεκίνησαν όταν αποφάσισε να επιστρέψει στην Ελλάδα έπειτα από μεγάλο χρονικό διάστημα. Και άρχισε να κάνει μοναχικές βόλτες καταγράφοντας με τη φωτογραφική του μηχανή στιγμές.
Και εδώ στέκεται σε λεπτομέρειες που συχνά βλέπουμε αλλά ποτέ δεν κοιτάμε. Και αυτό νομίζω ότι είναι και το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της ματιάς του στα πράγματα. Όπως ανέφερε ο Γιώργος Λάνθιμος, όλη η σειρά αυτή είναι σε ασπρόμαυρο διότι δεν ήθελε το χρώμα να αποσπάσει το βλέμμα από το θέμα. Από την άλλη βέβαια, το ασπρόμαυρο αποπνέει και μια νοσταλγικότητα για στοιχεία και στιγμές που φαίνεται να χάνονται ή να μην απολαμβάνουμε συχνά, όπως η ηρεμία μπροστά σε ένα θαλασσινό τοπίο ή η χαλαρότητα ενός κοριτσιού που κάθεται ή κοιμάται σε μια αιώρα...
Αυτό που πρέπει να τονιστεί εδώ -όπως άλλωστε το υπογράμμισε και ο Michael Mack- είναι ότι οι φωτογραφίες είναι όλες τραβηγμένες με αναλογικό τρόπο: η φωτογραφία στην πιο αγνή μορφή της, αλλά και ενδεχομένως και ένα στοιχείο της δύναμης αυτού του μέσου, σε μια εποχή που πραγματικά κατακλυζόμαστε από φωτογραφίες τραβηγμένες με κινητά αλλά και γρήγορα βίντεο που έχουν αντικαταστήσει τη στατικότητα της φωτογραφίας.
INFO Γιώργος Λάνθιμος, Photographs, Στέγη Ιδρύματος Ωνάση 7 Μαρτίου έως 17 Μαΐου
Με αφορμή την πρώτη της έκθεση στην Ελλάδα με τίτλο «Από τις σκοποβολές στην ελευθερία» στο ΜΟΜus – Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Άλεξ Μυλωνά, θυμόμαστε στιγμές από τη συναρπαστική ζωή της
17°
