The Stahl House: Το σπίτι–σύμβολο του Λος Άντζελες που άλλαξε την αρχιτεκτονική βγαίνει προς πώληση
Σκαρφαλωμένο ψηλά στο Λος Άντζελες βρίσκεται το Stahl House. Η διάσημη κατοικία με τα τεράστια γυάλινα παράθυρα και τον θαρραλέο πρόβολο, παρακολουθεί και απαθανατίζει για περισσότερο από μισό αιώνα σαν κινηματογραφική κάμερα εποχές, μόδες και ανθρώπους. Με την ολοκλήρωσή της το 1960, η κατοικία έγινε παγκοσμίως γνωστή σαν έμβλημα της μοντέρνας αρχιτεκτονικής των μέσων του 20ου αιώνα, ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα του γκλάμουρ του Λος Άντζελες, το οποίο θα επηρέαζε για πολλές δεκαετίες αργότερα τη σχεδιαστική κληρονομιά της πόλης των Αγγέλων.
Πρόσφατα, το θαυμαστό αυτό memorabilia το οποίο ανήκει στο πρόγραμμα ορόσημο Case Study που είχε ξεκινήσει στις ΗΠΑ το 1945, βγήκε προς πώληση. Για πρώτη φορά στην 65χρονη ιστορία του, έχοντας παραμείνει μέχρι σήμερα στα χέρια της οικογένειας που το έχτισε.
Το σπίτι παραδόθηκε στους ιδιοκτήτες του το 1960 σε μια εποχή που τα προάστια είχαν αρχίσει να επεκτείνονται ραγδαία. Μοντέρνες κατοικίες με ανοιχτούς χώρους και μεγάλες τζαμαρίες αναδύονταν μέσα από το άψογα κουρεμένο γκαζόν ενώ παράλληλα το αυτοκίνητο αποκτούσε πρωταγωνιστικό ρόλο στην καθημερινή ζωή των Αμερικανών, μαζί και το δικό του στέγαστρο εξωτερικά του σπιτιού.
Είναι η εποχή που γυρίζονται το «Πρόγευμα στο Τίφανις» και το «Γουέστ Σάιντ Στόρι», ενώ η τηλεόραση φέρνει τη δική της επανάσταση στο χώρο της ψυχαγωγίας. Είναι η εποχή που τα κορίτσια εκτός από τις πένσιλ φούστες αρχίζουν να φορούν και μίνι, να συχνάζουν στην Σάνσετ Στριπ όπου χτυπά η καρδιά της νυχτερινής ζωής της πόλης, και να διασκεδάζουν σε κλαμπ και μπαρ ακούγοντας Ροκ εντ Ρολ και Τζαζ. Είναι η εποχή όπου το «Αμερικάνικο όνειρο» αποτελεί ένα σενάριο ζωής στο οποίο όλοι επιθυμούν να πρωταγωνιστήσουν.
Η ιστορία του διάσημου σπιτιού με την πανοραμική θέα ξεκίνησε το Μάιο του 1954 όταν o Μπακ και η Καρλότα Σταλ χωρίς ιδιαίτερη σκέψη αγόρασαν ένα οικόπεδο στην αναξιοποίητη τότε γειτονιά του Λος Άντζελες στο Hollywood Hills, πληρώνοντας μόλις 13,500 δολάρια. Ο ΜπακΣταλ o οποίος εργαζόταν σαν γραφίστας είχε μια ιδέα στο μυαλό του σχετικά με το τι ήθελε, γι’ αυτό και μέχρι το 1956 είχε σχεδιάσει την κατοικία στην οποία ονειρευόταν να ζήσει.
Εκείνος μάλιστα πρότεινε στη συνέχεια το πρότζεκτ στο περιοδικό Arts & Architecture το οποίο από το 1945 ήταν εμπνευστής και υποστηρικτής του πρωτοποριακού προγράμματος Case Study. Στη συνέχεια με τις ευλογίες εκείνου το προγράμματος, η οικογένεια Σταλ έλαβε επιχορήγηση, προσέλαβε τον Πιέρ Κάνιγκ και ξεκίνησαν να ανοίγουν τα θεμέλια. Η κατασκευή του σπιτιού άρχισε τον Μάιο του 1959 και τελείωσε ακριβώς έναν χρόνο αργότερα. Mε την ολοκλήρωσή του το Stahl House έλαβε το όνομα Case Study House No22 έχοντας κοστίσει η ανέγερσή του το ποσό των 37,500 δολαρίων (περίπου 420,000 δολάρια σήμερα).
Από την έμπνευση και το θάρρος του χθες, στην κληρονομιά του αύριο
Μπορεί ο ΜπακΣταλ να ήξερε πώς ήθελε να είναι το σπίτι του, ο Πιέρ Κάνιγκ όμως ήταν αυτός που έδωσε την τελική μορφή αλλά και την απάντηση σε όσους αρχιτέκτονες φοβόντουσαν τους Λόφους παραδίδοντας στο τέλος μια κατοικία που θα γινόταν ορόσημο για την πόλη. Την σχεδίασε σε σχήμα «L» τοποθετώντας την να «αγκαλιάζει» την εξωτερική πισίνα ενώ η στέγη προεκτάθηκε με έναν τολμηρό πρόβολο δίνοντάς στην κατοικία την αίσθηση της αιώρησης προσφέροντας ταυτόχρονη δροσιά στους εσωτερικούς χώρους.
Ακολουθώντας τις αρχές της Mid-Century Modern αρχιτεκτονικής, την κατασκεύασε από χάλυβα και γυαλί με επίπεδη στέγη και υπόστεγο αυτοκινήτου ενώ δημιούργησε τεράστια ανοίγματα (floor-to-ceiling γυάλινα παράθυρα) προσφέροντας απεριόριστη θέα στην πόλη και παράλληλα σύνδεση του εσωτερικού με τον εξωτερικό χώρο.
Στο εσωτερικό, ο Πιέρ Κάνιγκ σχεδίασε ανοιχτούς χώρους (οpen plan) με ελάχιστους εσωτερικούς τοίχους και ένα ελεύθερο τζάκι επενδυμένο με πέτρα, ανάμεσα στο καθιστικό και την τραπεζαρία. Το σπίτι των 214 τετραγωνικών με τα μόλις 2 υπνοδωμάτια έμεινε ανέγγιχτο στο πέρασμα των χρόνων με ελάχιστες παρεμβάσεις από την οικογένεια Σταλ. Μόνο τα πατώματα από σκυρόδεμα έδωσαν κάποια στιγμή τη θέση τους σε υλικά και πατώματα φιλικά προς τα παιδιά όταν η οικογένεια άρχισε να μεγαλώνει, ενώ αντικαταστάθηκαν και τα αυθεντικά τζάμια –τα οποία στα τέλη του ’50 όταν τοποθετήθηκαν ήταν τα μεγαλύτερα που υπήρχαν στην αγορά- με τζάμια ασφαλείας.
Σήμερα, σε μια γειτονιά όπου η μέση τιμή πώλησης για ένα σπίτι είναι τα 3.1 εκατομμύρια δολάρια, μπορεί να φαντάζει εντυπωσιακό το ποσό των 20 εκατομμυρίων δολαρίων που ζητούν τα δυο παιδιά του Μπακ και της Καρλότα. Πιθανόν όμως να μην αποτελεί τόσο μεγάλη έκπληξη για τους λάτρεις και υποστηρικτές της Mid-Century Modern αρχιτεκτονικής, για ιδρύματα ή για τους συλλέκτες του design οι οποίοι το γνωρίζουν σαν το θρυλικό Case Study House #22.
«Δεν πρόκειται απλά για μια πώληση αλλά για την εύρεση του επόμενου φύλακα που θα τιμήσει την ιστορία του σπιτιού θα σεβαστεί την αρχιτεκτονική καθαρότητα και θα εξασφαλίσει την προστασία του για τις επόμενες γενιές» αναφέρεται στην περιγραφή του ακινήτου. Αξίζει πάντως να σημειωθεί ότι η αρχική τιμή πώλησης με την οποία βγήκε στην αγορά η κατοικία πριν από μερικούς μήνες ήταν 25 εκατομμύρια δολάρια ενώ σήμερα εμφανίζεται μειωμένη κατά 5 εκατομμύρια.
Ανεξάρτητα πάντως από τη «μικρή» πτώση στην τιμή πώλησης, η πολιτιστική αξία του σπιτιού, έχει αναγνωριστεί εδώ και πολύ καιρό. Από το 1999 η πόλη του Λος Άντζελες το έχει ανακηρύξει ιστορικό- πολιτιστικό αξιοθέατο, ενώ το 2013 συμπεριλήφθηκε στον Εθνικό κατάλογο ιστορικών μνημείων των ΗΠΑ, στις ιδιοκτησίες που είναι σημαντικό να προστατευθούν. Όλα αυτά τα χρόνια έχει χρησιμοποιηθεί σε τηλεοπτικές, κινηματογραφικές παραγωγές, φωτογραφήσεις μόδας, διαφημιστικά και μουσικά βίντεο. Από το 2008 είναι μάλιστα επισκέψιμο –με εισιτήριο-για το κοινό καθώς πραγματοποιούνται ξεναγήσεις.
Αν και η κατοικία έγινε διάσημο σύμβολο του Λος Άντζελες «κανένας διάσημος δεν έμεινε ποτέ σε αυτήν» έλεγε συχνά ο ιδιοκτήτης της, Μπακ Σταλ. Το εντυπωσιακό σπίτι θα έμενε για πάντα στην ιστορία αμέσως με το που ολοκληρώθηκε. Το 1960 οι φωτογραφίες που τράβηξε σε αυτό ο αρχιτεκτονικός φωτογράφος Τζούλιους Σούλμαν και στη συνέχεια δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό Time θα γίνονταν σύμβολο του California Modernism και του αμερικανικού μεταπολεμικού τρόπου ζωής.
Σε μια από αυτές, την πιο εμβληματική του, απεικονίζεται ο ογκώδης πρόβολος να προεξέχει έξω από τους Λόφους του Χόλιγουντ ενώ μέσα από τη λαμπερή τζαμαρία, δυο γυναίκες ντυμένες με τα φορέματά τους συνομιλούν καθισμένες στο καθιστικό. Σαν να επιπλέουν χαλαρωμένες στον ορίζοντα πάνω από τους αστραφτερούς δρόμους του Λος Άντζελες. Εκείνη η ασπρόμαυρη εικόνα λοιπόν, θα καταχωριζόταν ως η εξιδανικευμένη εκδοχή του Λος Άντζελες. Μια κάψουλα-σύνοψη που θα ταξίδευε στο χρόνο κλείνοντας μέσα της κάτι από τη χρυσή εποχή του Χόλιγουντ και γενικότερα από μια εποχή στην οποία κυριαρχούσε η ελπίδα, η αισιοδοξία και η καινοτομία.
Η κατοικία όπως είπαμε είναι γνωστή και σαν Case Study House # 22. Το Case Study House program (1945-1966), υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα πειράματα στη μοντέρνα αρχιτεκτονική στις ΗΠΑ. Το πρόγραμμα τότε είχε οργανωθεί από το περιοδικό Arts & Architecture. Στόχος ήταν να βρεθεί μια γρήγορη και οικονομική λύση στη μεταπολεμική κρίση στέγασης που ακολούθησε τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο, δημιουργώντας προσιτές κατοικίες για τη μεσαία τάξη οι οποίες όμως ταυτόχρονα θα ανταποκρίνονταν στον μοντέρνο τρόπο ζωής.
Χρησιμοποιώντας καινούργιες τεχνολογίες και νέα υλικά (όπως χάλυβα και γυαλί) μπορεί το φιλόδοξο πρότζεκτ να μην έλυσε πλήρως το στεγαστικό πρόβλημα, επηρέασε όμως τη μοντέρνα κατοικία καθιερώνοντας μια νέα αισθητική (Mid-Century Modern). Αρχιτέκτονες όπως οι Ρίτσαρντ Τζόζεφ Νόιτρα, Τσαρλς και Ρέι Ιμς, Κρεγκ Έλγουντ, Έρο Σάρινεν κ.α. προσφέροντας την προοδευτική σχεδιαστική τους ματιά, παρέδωσαν καινοτόμες κατοικίες σε συνηθισμένες οικογένειες εν μέσω εκείνης της μεταπολεμικής ανάγκης στέγασης. Στο σύνολο κατασκευάστηκαν τότε 25 κατοικίες κυρίως στο Λος Άντζελες στην Καλιφόρνια. Παρατηρώντας το σήμερα, εκείνο το πείραμα κατοικίας μέσα από την απλότητα και τη διαφάνειά του έγινε σύμβολο, εκφράζοντας τη μοντέρνα ζωή της τότε εποχής.
Ένα μικρό μήνυμα μεγάλης σημασίας
Στην ιστοσελίδα του The Stahl house, τα παιδιά του Μπάκ και της Καρλότα έχουν γράψει ένα συγκινητικό αποχαιρετιστήριο μήνυμα σχετικά με την απόφαση πώλησης της θρυλικής κατοικίας, το παρελθόν αλλά και το μέλλον που ελπίζουν να έχει το σπίτι που έζησαν και μεγάλωσαν.
Ένα προσωπικό μήνυμα από την οικογένεια Σταλ
Mετά από 65 χρόνια, η οικογένειά μας πήρε την ειλικρινή και πολύ δύσκολη απόφαση να βάλει πωλητήριο στο The Stahl House. Αυτό το σπίτι υπήρξε για δεκαετίες το κέντρο της ζωής μας, καθώς όμως μεγαλώσαμε έχει γίνει ολοένα και πιο απαιτητική η φροντίδα του με την προσοχή και την ενέργεια που του αξίζει.
Ήρθε η ώρα να αναγνωρίσουμε τον επόμενο διαχειριστή του Case Study House #22 –κάποιον που δεν θα εκτιμήσει απλά την αρχιτεκτονική του σπουδαιότητα αλλά επιπλέον θα καταλάβει τη θέση που έχει στο πολιτιστικό τοπίο του Λος Άντζελες και πέρα από αυτό.
Είναι εντελώς σημαντικό για εμάς ο καινούργιος ιδιοκτήτης να τιμήσει την κληρονομιά των γονιών μας, Μπακ και Καρλότα, να σεβαστεί το όραμα του Πιέρ Κάνιγκ και να δεσμευτεί για την προστασία του σπιτιού σήμερα αλλά και στο μακρινό μέλλον.
Τα τελευταία 17 χρόνια, το άνοιγμα του σπιτιού για ξεναγήσεις υπήρξε μια από τις μεγαλύτερες χαρές μας. Το να υποδεχόμαστε επισκέπτες από όλο τον κόσμο, να μοιραζόμαστε ιστορίες και να βλέπουμε τους ανθρώπους να βιώνουν τη μαγεία αυτού του σπιτιού για πρώτη φορά, ήταν πραγματικά πολύ σημαντικό.
Εκείνες οι ξεναγήσεις υποστήριξαν την τρέχουσα συντήρηση και αποκατάσταση της ιδιοκτησίας, αλλά πολύ περισσότερο από αυτό, μας επέτρεψαν να διατηρήσουμε το πνεύμα των γονιών μας ζωντανό στο μέρος που έχτισαν μαζί.
Ευχαριστούμε όλους όσους πέρασαν αυτές τις πόρτες, θαύμασαν τη θέα και βοήθησαν στο να διατηρηθεί και να ευδοκιμήσει η κληρονομιά του Τhe Stahl House. Ο ενθουσιασμός και η αγάπη που δείξατε γι’ αυτό το σπίτι σημαίνει για εμάς πολλά περισσότερα από όσα μπορούμε να εκφράσουμε.
Για αυτούς που επιθυμούν να επισκεφθούν το The Stahl House, παρακαλούμε να ξέρετε ότι το πρόγραμμα των ξεναγήσεων θα συνεχιστεί προς το παρόν χωρίς καμία αλλαγή ενώ θα φροντίσουμε να υπάρξει ειδοποίηση πριν γίνουν οποιεσδήποτε αλλαγές.
Χωρίς αυστηρό πρόγραμμα αλλά με διάθεση για εξερεύνηση, μέσα από βόλτες και γεύσεις, αποκαλύπτεται η αυθεντική ψυχή ενός τόπου που αντιστέκεται στον χρόνο
17°
