Σχόλιο για την κλιματική κρίση και την αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών, με αφορμή τις πλημμύρες στις πυρόπληκτες περιοχές της Βόρειας Εύβοιας.
Μπορεί κανείς να επιστρατεύσει όλα τα παλιά κλισέ του είδους. Να πει πως «η φύση έδειξε την εκδικητική μανία της» και πως οι περιοχές που δοκιμάστηκαν από αυτήν τη μανία «μετρούν τώρα τις πληγές τους». Έπειτα μπορεί να ελέγξει την προνοητικότητα και την ετοιμότητα του κράτους ή να μετρήσει την αβελτηρία του σε αποζημιώσεις - τόσα τότε στους πυροπαθείς, τόσα σήμερα στους πλημμυροπαθείς. Και, τέλος, μπορεί να πασπαλίσει την εικόνα με λίγο «ζωντανό». Πώς το είπε ο δήμαρχος Μαντουδίου - Λίμνης - Αγίας Άννας; «Από θαύμα δεν γλιτώσαμε θύματα». Και στο Καμάρι; «Θάλασσα, οικισμός και παραλία έγιναν ένα».
Εντάξει, η μοίρα των κλισέ είναι να επαναλαμβάνονται. Μόνο που αυτό συμβαίνει πια δεν είναι μια λούπα. Το περασμένο καλοκαίρι κάηκε όσο δάσος δεν είχε καεί τις τελευταίες πολλές δεκαετίες. Στο Πήλιο έπεσε σε 72 ώρες διπλάσια ποσότητα βροχής από την ετήσια ποσότητα της Αθήνας. Δεν είναι τα κλισέ που επαναλαμβάνονται αλλά τα νέα ρεκόρ που προστίθενται και ανανεώνουν τα παλαιότερα, είναι τα 700 χιλιοστά βροχής. Κι άλλη πυρκαγιά, κι άλλο, περισσότερο νερό. Στη βόρεια Εύβοια αποτυπώθηκε η μκρογραφία μιας κρίσης: Πρώτα καίγεσαι και μετά πνίγεσαι.
Δεν είναι τα κλισέ που δοκιμάζονται αλλά η ικανότητα της γλώσσας να περιγράφει την πραγματικότητα. Και η γλώσσα δεν περιγράφει την πραγματικότητα βαφτίζοντας την κακοκαιρία «Αθηνά», «Μπάλο», «Ελπίδα» ή «Ζέφυρο». Αν εντοπίζεται κάπου η ακρίβεια είναι σε αυτό το πέρασμα από την κλιματική «αλλαγή» στην κλιματική «κρίση». Καμία αλλαγή δεν είναι αέναη, κάποια στιγμή συντελείται. Κι αν έχει συντελεστεί πια και αυτή η αλλαγή, αυτό που βιώνουμε δεν μπορεί παρά να είναι μια κρίση - μια κρίση που στοιχειοθετείται από την ένταση των φαινομένων, από την έκτασή τους, από τα νέα ρεκόρ.
Πώς αντιμετωπίζεις αυτήν την κρίση; Με ευχολόγια πριν από την προαναγγελθείσα καταστροφή; Με αποζημιώσεις μετά; Εκπονώντας σχέδια ως Πολιτική Προστασία μόνο για να επαναλάβεις το κλισέ της «θωράκισης»; Ανοίγοντας τη συζήτηση για το ποιο είναι το σωστό; Σύμφωνα με τον πρόεδρο του ΟΑΣΠ Ευθύμιο Λέκκα, οι παρεμβάσεις στην Εύβοια, μετά τις πυρκαγιές του καλοκαιριού, ήταν «λάθος». Έλειψαν, είπε στην τηλεόραση του ΟΡΕΝ, οι στοχευμένες και καινοτόμες παρεμβάσεις για να προτιμηθεί μια ολιστική προσέγγιση που δεν απέδωσε.
Θα είναι έτσι. Ο καθηγητής ακούγεται πειστικός όταν λέει πως «είχαμε επισημάνει συγκεκριμένες λεκάνες στις οποίες έπρεπε να γίνει παρέμβαση, αλλά εμείς πήγαμε σε ολιστικές παρεμβάσεις που δεν βοηθούν αυτή τη στιγμή που τρέχουμε να προλάβουμε. Στην Κύπρο μέσα σε δυο μήνες σε μια αντίστοιχη περιοχή έγιναν στοχευμένα έργα. Στον ελληνικό χώρο αυτά τα έργα δεν έχουν γίνει». Η κλιματική κρίση όμως δεν είναι μόνο θέμα μικρο-διαχείρισης. Δεν αρκούν τα μπαλώματα και οι πατέντες τώρα που ηχεί ο συναγερμός. Στο - μάκρο πεδίο απαιτείται μια πλήρης περιβαλλοντική και ενεργειακή ατζέντα και το λάθος θα ήταν να πιστέψει κανείς πως πρέπει να έχει το αποτύπωμα άνθρακα της Αμερικής ή της Κίνας για να την εκπονήσει. Το λάθος θα ήταν να πιστέψει πως δεν τον αφορά επειδή δεν ρυπαίνει όσο οι άλλοι.
Ο συναγερμός όμως δεν ηχεί μόνο στην Ανταρκτική από τους πάγους που λιώνουν. Ήχησε και στην Εύβοια από τα κουκουνάρια που έσκασαν το καλοκαίρι και τα ποτάμια της βροχής που παρέσυραν τα πάντα το φθινόπωρο. Από τους ανθρώπους που είδαν τα σπίτια τους να πρώτα να καίγονται και μετά να πλημμυρίζουν. Και τους ίδιους να γλιτώνουν από «θαύμα».
17°
