Οι woke και άλλες περιπέτειες της αμερικανικής τηλεόρασης

«Ω ρε φίλε, θα γίνω πατέρας!». Αυτά τα λόγια αναφωνεί περιχαρής η πρωταγωνίστρια της δημοφιλούς τηλεοπτικής σειράς "The Last of Us", όταν η σύντροφός της της ανακοινώνει πως είναι έγκυος από τον πρώην σύντροφό της. Η σειρά-φαινόμενο του HBO, βασισμένη στο ομότιτλο πολυβραβευμένο video game, που διαδραματίζεται σε έναν μετα-αποκαλυπτικό κόσμο, όπου ένας μύκητας μετατρέπει τους ανθρώπους σε ζόμπι, προβάλλει αυτόν τον καιρό τη δεύτερη σεζόν της. Τα ρεκόρ έσπασαν το ένα μετά το άλλο. Το τρέιλερ για την 2η σεζόν συγκέντρωσε συνολικά 158 εκατομμύρια προβολές μέσα σε μόλις τρεις ημέρες, ενώ μόνο στην Αμερική, την πρεμιέρα του 1ου επεισοδίου παρακολούθησαν 5,3 εκατομμύρια Αμερικανοί. Η χαρά ωστόσο, δεν φαίνεται να κράτησε πολύ.

Η δεύτερη σεζόν με σημεία πλοκής αλλά και ατάκες όπως η παραπάνω, καθιστά σαφές πως η ιστορία δεν έρχεται να σερβιριστεί μόνη της στο φιλοθεάμον κοινό, αλλά συνοδεύεται από ουκ ολίγα μηνύματα συγκεκριμένης πολιτικής κατεύθυνσης. Πιο συγκεκριμένα, το φύλο βρίσκεται για άλλη μια φορά στο μάτι του κυκλώνα: γυναίκες που με κάποιον μαγικό τρόπο έχουν ίδια μυϊκή δύναμη με άντρες με τριπλάσιο όγκο από αυτές και τελικά τους σπάνε στο ξύλο, γυναίκες που φέρονται και αντιδρούν σαν άνδρες τίγκα στην τεστοστερόνη και γενικώς οι έμφυλες σχέσεις στο συγκεκριμένο σύμπαν μόνο παραδοσιακές δεν χαρακτηρίζονται. Η παραπάνω ατάκα μάλιστα, σχετικά με την πατρότητα, όπως ακούστηκε σε προσφατο επεισόδιο, χωρίς να αποτελεί μέρος των αυθεντικών διαλόγων του παιχνιδιού, ξεσήκωσε αντιδράσεις αλλά και χλεύη: τι στο καλό μπορεί να σημαίνει «θα γίνω πατέρας» από μία γυναίκα; Νοηματικά, τίποτε απολύτως. Ακούγεται ωστόσο τόσο επαναστατικό, τόσο κόντρα στα άτιμα «στερεότυπα» και τις «κοινωνικές κατασκευές», όπως θεωρείται από ορισμένους το παραδοσιακό ζευγάρι «πατέρας – μητέρα». Η πρωταγωνίστρια της σειράς εξάλλου, Μπέλα Ράμσεϊ, δηλώνει non-binary και έχει ουκ ολίγες φορές εκφράσει την εναντίωσή της απέναντι στον έμφυλο δυϊσμό.

Εάν η συγκεκριμένη σειρά του HBO έχει δημιουργήσει κόντρες και διαφωνίες στο πεδίο μάχης του φύλου, η επερχόμενη σειρά που ετοιμάζεται πυρετωδώς και είναι βασισμένη στα βιβλία της J.K. Rowling με πρωταγωνιστή τον Harry Potter, έχει ήδη καταφέρει να δημιουργήσει ζητήματα στο πεδίο μάχης της φυλής. Βασικός χαρακτήρας της σειράς, τον οποίο στις δημοφιλείς ταινίες της Warner Bros. υποδύθηκε ο Alan Rickman, έχει ανακοινωθεί επίσημα πως θα τον ερμηνεύσει ο - με πολλές αξιώσεις - μαύρος Βρετανός ηθοποιός Paapa Essiedu. Μούδιασμα στην κοινότητα των φανς. Αντικατάσταση εθνοτικής καταγωγής, η οποία μέχρι στιγμής φαίνεται να γίνεται χωρίς την έγκριση της συγγραφέως και φήμες λένε ότι η ίδια πρακτική θα περιλαμβάνει και άλλους βασικούς χαρακτήρες της σειράς. Υπάρχει επίσης έντονη φημολογία ότι η ίδια η J.K. Rowling ετοιμάζεται να κινηθεί νομικά, σε μία προσπάθεια να ανακτήσει πλήρως τα πνευματικά δικαιώματα του έργου της, «προστατεύοντάς» το στη συνέχεια από τέτοιες καλλιτεχνικές ή άλλες αυθαιρεσίες. Οι εξελίξεις και οι φημολογίες γύρω από τη σειρά έρχονται σε συνδυασμό με τις γνωστές στάσεις και απόψεις της Rowling για τη γυναικεία φύση και τα τρανς άτομα, οι οποίες έχουν γίνει στόχος επιθέσεων από ακτιβιστές, δικαιωματιστικές ομάδες και υπέρμαχους του ριζοσπαστκού φεμινισμού. Το προϊόν-φαινόμενο "Harry Potter" παύει έτσι να είναι αμιγώς ψυχαγωγικό/καλλιτεχνικό και εξελίσσεται σε εν μέρει πολιτικό.

Πόσο θα αντέξουν τηλεοπτικά δίκτυα-κολοσσοί όπως το HBO τις αντιδράσεις και την γκρίνια, έως την στιγμή που αυτά θα αρχίσουν να φαίνονται και στο ταμείο; Εάν κρίνουμε από την ιδεολογική στροφή που έχει πάρει σημαντικό μέρος της αμερικανικής κοινωνίας μετά την εκλογή Τραμπ, είναι πολύ πιθανό μερίδα θεατών να γυρίσει οριστικά την πλάτη σε προϊόντα που θεωρεί πως φέρουν λαθραία στα σπλάχνα τους «ατζέντες» και άλλες πολιτικές σκοπιμότητες. Τα μεγάλα τηλεοπτικά δίκτυα έχουν άλλωστε αρκετά πρακτικά προβλήματα να αντιμετωπίσουν, προτού καταπιαστούν με τους διαφόρων ειδών ακτιβισμούς: τα τελευταία χρόνια το κόστος και ο χρόνος παραγωγής των μεγάλων σειρών έχουν φτάσει σε δυσθεώρητα ύψη, η δημιουργία τους έχει γίνει υπόθεση δυσκίνητη, σύνθετη και χρονοβόρα. Αποτέλεσμα είναι το κοινό να περιμένει για μία νέα σεζόν έως και 2μιση χρόνια, ενώ ο αριθμός των επεισοδίων ολοένα και μειώνεται από δέκα σε οκτώ, κάποιες φορές ακόμη και σε έξι ανά σεζόν. Πάνε οι άλλοτε παγιωμένες φόρμουλες δημιουργίας μυθοπλασίας, με 24 επεισόδια ανά σεζόν και σταθερή γραμμική προβολή από τον Οκτώβριο έως το Μάϊο.

Δεν βοηθάει και η πρακτική του streaming και των ατελείωτων μαραθωνίων με απανωτά επεισόδια, πρακτικές που έχουν κυριαρχήσει ως μέθοδοι ψυχαγωγίας. Η ουσία τελικά είναι μάλλον η επιτακτική ανάγκη για τις μεγάλες εταιρείες παραγωγής να επιστρέψουν στα βασικά, εάν θέλουν το κοινό τους να παραμείνει πιστό: καλές ιστορίες με τις οποίες ταυτίζεται και συγκινείται ο καθένας, ανθρώπινοι, ρεαλιστικοί χαρακτήρες, φυσιολογικός κύκλος παραγωγής που δεν προκαλεί κόπωση και εκνευρισμό κάνοντας του θεατές να χάνουν το ενδιαφέρον τους. Ειδάλλως, μπορούν απλώς να συνεχίσουν στο ίδιο μοτίβο που δε φαίνεται να λειτουργεί πλέον εμπορικά κι έτσι να έχουμε κι άλλους γυναικείους χαρακτήρες που θα δηλώνουν ότι θα γίνουν… πατέρες, θείοι, ή γαμπροί.