Social media και ανήλικοι: Το αθέατο πρόσωπο της βίας

Τα social media αποτελούν πλέον αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας των ανηλίκων, οι οποίοι έχουν πρόσβαση σε πλατφόρμες μέσω λογαριασμών τρίτων ή gaming chats ήδη από τις πρώτες σχολικές τάξεις. Για παιδιά και εφήβους, τα social media δεν είναι απλώς τρόπος επικοινωνίας αλλά χώρος όπου κοινωνικοποιούνται και δημιουργούν την αίσθηση του «ανήκειν». Ωστόσο, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης συνδέονται και με μια λιγότερο ορατή –παράλληλη– πραγματικότητα. Την αυξανόμενη επιθετικότητα στον ψηφιακό χώρο.

Όταν γίνεται λόγος για επιθετικότητα στα παιδιά, ο νους πηγαίνει συνήθως σε φωνές, συγκρούσεις στο σπίτι ή περιστατικά βίας στο σχολείο. Σήμερα όμως, σημαντικό μέρος αυτής της συμπεριφοράς εκδηλώνεται αποκλειστικά μέσω διαδικτύου. Ειρωνικά σχόλια, προσβολές, δημόσιος εξευτελισμός, διάδοση φημών, αποκλεισμός από ομάδες συνομιλιών, απειλές ή στοχοποίηση μέσω αναρτήσεων συνιστούν μορφές επιθετικής συμπεριφοράς που μπορεί να έχουν βαθύ ψυχικό αποτύπωμα.

Η οθόνη συχνά λειτουργεί ως «ασπίδα». Πίσω από αυτή, το παιδί ή ο έφηβος δεν βλέπει άμεσα την αντίδραση του άλλου προσώπου, τον πόνο, την αμηχανία ή τον φόβο που προκαλεί. Η φυσική απόσταση μειώνει την ενσυναίσθηση και αυξάνει την παρορμητικότητα. Συμπεριφορές που δύσκολα θα εκδηλώνονταν πρόσωπο με πρόσωπο, εμφανίζονται με μεγαλύτερη ευκολία στο διαδίκτυο.

Παράλληλα, οι ίδιες οι πλατφόρμες συχνά ενισχύουν την ένταση. Η συνεχής σύγκριση, η ανάγκη για likes και η επιβράβευση της πρόκλησης. Η έκθεση σε περιεχόμενο που προκαλεί θυμό ή χλευασμό, καθώς και η ταχύτητα με την οποία διαδίδεται ένα σχόλιο δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου η επιθετικότητα μπορεί να μετατραπεί σε «θέαμα» και αρένα. Για έναν έφηβο που αναζητά αποδοχή, η ειρωνεία, η πρόκληση ή η επιβολή μπορεί να εκληφθούν ως «παράσημα» κοινωνικής ισχύος.

Επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι όσο αυξάνεται ο χρόνος ενασχόλησης με τα social media, ενισχύεται και η πιθανότητα εμπλοκής ενός ατόμου σε περιστατικά διαδικτυακού εκφοβισμού, είτε ως δράστης είτε ως θύμα. Παράλληλα, η προβληματική χρήση συνδέεται με μεγαλύτερη παρορμητικότητα, δυσκολία αυτορρύθμισης και αυξημένο θυμό.

Ιδιαίτερα ευάλωτα μπορεί να είναι παιδιά και έφηβοι που δυσκολεύονται να διαχειριστούν τα συναισθήματά τους και την παρορμητικότητά τους, έχοντας ελάχιστη ανοχή στην ματαίωση. Για αυτά τα παιδιά, ο ψηφιακός κόσμος μπορεί να λειτουργήσει ως χώρος εκτόνωσης χωρίς κανένα όριο, αλλά και ως πεδίο αυξημένης έκθεσης σε συγκρούσεις.

Σχετικό Άρθρο

Κοινωνια Απαγόρευση social media στους ανηλίκους: Λύση ή επικίνδυνη απλούστευση;

Αναστασία Πανοπούλου 29.04.2026, 07:11

Αυτό δεν σημαίνει ότι τα social media «γεννούν» από μόνα τους την επιθετικότητα. Συχνά λειτουργούν ως μεγεθυντικός φακός υπαρχουσών δυσκολιών ή θυμού –που δεν εκφράζονται υγιώς– ανασφάλειας, χαμηλής αυτοεκτίμησης, ανάγκης για αποδοχή ή οικογενειακής έντασης. Η οθόνη δεν δημιουργεί πάντα το πρόβλημα, συχνά το αποκαλύπτει.

Το κρίσιμο ερώτημα, επομένως, δεν είναι αν τα παιδιά πρέπει απλώς να έχουν ή να μην έχουν πρόσβαση στα social media, αλλά με ποιον τρόπο τα χρησιμοποιούν. Όταν απουσιάζουν τα όρια, η επίβλεψη και ο διάλογος, τότε το παιδί και η οικογένεια μπορεί να βρεθούν σε αδιέξοδο χωρίς εύκολες εναλλακτικές. Αντίθετα, δημιουργείται ένα πανίσχυρο πλέγμα προστασίας, όταν οι γονείς δίνουν το «παρών», θέτουν ξεκάθαρους κανόνες και φροντίζουν για τη συστηματική εκπαίδευση του παιδιού στον ψηφιακό εγγραματισμό ή παρατηρούν αλλαγές στη διάθεση ή τη συμπεριφορά του ανήλικου.

Οι γονείς δηλαδή, δεν πρέπει να μετατραπούν σε «αστυνομία του κινητού», αλλά σε συνοδοιπόρους. Να γνωρίζουν ποιες εφαρμογές χρησιμοποιεί το παιδί, τι βιώνει κατά το διαδικτυακό του ταξίδι, αν υφίσταται ή εμφανίζει προσβλητικές και επιθετικές συμπεριφορές. Κυρίως, να μπορούν να συζητούν χωρίς πανικό και χωρίς απαξίωση, αποτελώντας οι ίδιοι πρότυπο ισορροπημένης χρήσης της τεχνολογίας.

Η αντιμετώπιση του προβλήματος δεν βρίσκεται στην καθολική απαγόρευση, αλλά στη σωστή καθοδήγηση και στα σαφή όρια που θέτουν, πρωταρχικά, οι γονείς.

Σχετικό Άρθρο

Τεχνολογια - Επιστημη ΕΕ: Καταπέλτης για τη Meta - Απέτυχε να κρατήσει τα παιδιά εκτός Facebook και Instagram

Newsroom 29.04.2026, 14:18

Το σχολείο επίσης δεν θα μπορούσε να μην έχει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση υπεύθυνων «ψηφιακών» μαθητών. Πώς; Μέσω προγραμμάτων πρόληψης σχολικού και διαδικτυακού εκφοβισμού, της ενίσχυσης των κοινωνικών, συναισθηματικών και βέβαια ψηφιακών δεξιοτήτων, σε συνεργασία, όταν χρειάζεται, με γονείς και ειδικούς ψυχικής υγείας.

Η επιθετικότητα στην παιδική ηλικία και στην εφηβεία δεν είναι καινούργιο φαινόμενο. Νέα είναι τα μέσα με τα οποία εκδηλώνεται. Και όταν ο θυμός βρίσκει πρόσβαση σε μια οθόνη που «δεν κοιμάται ποτέ» και μπορεί να χρησιμοποιηθεί με οποιονδήποτε τρόπο, ανά πάσα στιγμή, μπορεί να γίνει «αόρατος», μαζικός και ακαριαίος.