Ολική έκλειψη ηλίου στις 12 Αυγούστου: Η Ευρώπη ετοιμάζεται για σπάνιο θέαμα

Ένα εντυπωσιακό αστρονομικό φαινόμενο αναμένεται την Τετάρτη 12 Αυγούστου 2026, καθώς μια ολική έκλειψη ηλίου θα γίνει ορατή από περιοχές της Ευρώπης και του βόρειου ημισφαιρίου.

Πρόκειται για την πρώτη ολική έκλειψη ηλίου που θα περάσει από την ηπειρωτική Ευρώπη από το 1999.

Το γεγονός αναμένεται να προσελκύσει χιλιάδες φίλους της αστρονομίας και ταξιδιώτες στις περιοχές από τις οποίες θα περάσει η σκιά της Σελήνης.

Πώς δημιουργείται η ολική έκλειψη

Μια ηλιακή έκλειψη συμβαίνει όταν η Σελήνη παρεμβάλλεται ανάμεσα στη Γη και τον Ήλιο, με αποτέλεσμα η σκιά της να πέφτει σε τμήμα της γήινης επιφάνειας. Στην περίπτωση της ολικότητας, ο ηλιακός δίσκος καλύπτεται πλήρως. Το φως της ημέρας περιορίζεται απότομα, ο ουρανός αποκτά όψη λυκόφωτος και γύρω από τη σκοτεινή Σελήνη γίνεται ορατό το ηλιακό στέμμα.

Το φαινόμενο οφείλεται σε μια εντυπωσιακή σύμπτωση: ο Ήλιος έχει διάμετρο περίπου 400 φορές μεγαλύτερη από τη Σελήνη, αλλά βρίσκεται περίπου 400 φορές μακρύτερα από τη Γη. Έτσι, οι δύο δίσκοι εμφανίζονται από τη Γη με σχεδόν ίδιο φαινόμενο μέγεθος.

Το «μονοπάτι της ολικότητας»

Η σκιά της Σελήνης θα περάσει από τη βόρεια Ρωσία, τη Γροιλανδία και την Ισλανδία, θα κινηθεί πάνω από τον Ατλαντικό και στη συνέχεια θα φτάσει στην Ιβηρική Χερσόνησο.

Στην Ευρώπη, η Ισπανία θα έχει ιδιαίτερα προνομιακή θέση, ενώ στο μονοπάτι της ολικότητας θα βρεθεί και ένα μικρό τμήμα της βορειοανατολικής Πορτογαλίας. Στην Ισπανία, η ζώνη θα διασχίσει μεγάλο μέρος του βόρειου και ανατολικού τμήματος της χώρας, φτάνοντας μέχρι τις Βαλεαρίδες.

Η μερική έκλειψη θα είναι ορατή από πολύ μεγαλύτερη περιοχή, που περιλαμβάνει μεγάλο μέρος της Ευρώπης και του Καναδά, περιοχές των βόρειων Ηνωμένων Πολιτειών και τη βορειοδυτική Αφρική.

Για λιγότερο από δύο λεπτά η απόλυτη κάλυψη στην Ισπανία

Η φάση της πλήρους κάλυψης θα διαρκέσει λίγο. Στην Ισπανία, μάλιστα, η έκλειψη θα πραγματοποιηθεί σχετικά χαμηλά στον ορίζοντα, λίγο πριν από τη δύση του Ήλιου.

Στην περιοχή του Μπούργκος, η ολικότητα αναμένεται να διαρκέσει περίπου 1 λεπτό και 44 δευτερόλεπτα, ενώ από την έναρξη έως την ολοκλήρωση των μερικών φάσεων το φαινόμενο θα διαρκέσει περίπου 1 ώρα και 47 λεπτά.

Κατά μήκος ολόκληρου του μονοπατιού της έκλειψης, η μέγιστη διάρκεια της ολικής φάσης θα φτάσει περίπου τα 2 λεπτά και 18 δευτερόλεπτα.

Γιατί είναι τόσο σπάνια σε έναν συγκεκριμένο τόπο

Οι ηλιακές εκλείψεις δεν είναι ιδιαίτερα σπάνιες σε παγκόσμια κλίμακα. Αυτό που συμβαίνει σπάνια είναι να βρεθεί ένας συγκεκριμένος τόπος ακριβώς μέσα στη στενή ζώνη όπου η Σελήνη καλύπτει πλήρως τον Ήλιο.

Η σκιά της Σελήνης καταλαμβάνει κάθε φορά περιορισμένη έκταση της Γης, γι’ αυτό και μπορεί να περάσουν πολλά χρόνια μέχρι μια συγκεκριμένη περιοχή να βρεθεί ξανά στο μονοπάτι μιας ολικής έκλειψης.

Η Ισπανία, πάντως, θα έχει την ευκαιρία να παρακολουθήσει ένα ακόμη αντίστοιχο φαινόμενο πολύ σύντομα. Στις 2 Αυγούστου 2027, νέα ολική ηλιακή έκλειψη θα περάσει από τη νότια Ισπανία, τη βόρεια Αφρική και την Αραβική Χερσόνησο.

Απαραίτητα τα ειδικά γυαλιά

Η παρατήρηση του φαινομένου απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή. Η απευθείας θέαση του Ήλιου χωρίς κατάλληλη προστασία μπορεί να προκαλέσει σοβαρή βλάβη στα μάτια.

Κατά τη διάρκεια όλων των μερικών φάσεων πρέπει να χρησιμοποιούνται ειδικά πιστοποιημένα γυαλιά έκλειψης ή κατάλληλα ηλιακά φίλτρα. Τα κοινά γυαλιά ηλίου, ακόμη και αν είναι πολύ σκούρα, δεν προσφέρουν την απαιτούμενη προστασία.

Μόνο όσοι βρίσκονται μέσα στη ζώνη της ολικότητας μπορούν να αφαιρέσουν τα ειδικά γυαλιά για λίγες στιγμές, και μόνο όταν η Σελήνη έχει καλύψει πλήρως τον φωτεινό δίσκο του Ήλιου. Μόλις εμφανιστεί ξανά οποιοδήποτε τμήμα του, η προστασία πρέπει να επανατοποθετηθεί αμέσως.

Ανάλογη προστασία απαιτείται για τηλεσκόπια, κιάλια και φωτογραφικές μηχανές, καθώς η συγκεντρωμένη ηλιακή ακτινοβολία μπορεί να προκαλέσει τόσο σοβαρό τραυματισμό στα μάτια όσο και ζημιά στον εξοπλισμό.