Τα δέντρα στους δρόμους: Ένα πείραμα στην οδό Ασκληπιού

Η σύγχρονη πόλη στην εποχή της κλιματικής κρίσης, και μετά το σοκ της πανδημίας, χρειάζεται πράσινο. Νέους δημόσιους χώρους, εκτεταμένες ενοποιήσεις και δικτυώσεις του πρασίνου, αλλά και γραμμικές δενδροφυτεύσεις στους δρόμους. Τα δένδρα χωρούν παντού. Ειδικά κατά μήκος των δρόμων όπου η επίδρασή τους, αποκτά υπεραξία και γίνεται περιβαλλοντικά χρήσιμη και φιλική στους ανθρώπους. Είναι ο ευκολότερος τρόπος να εξωραΐσουμε την αισθητική φόρμα μίας περιοχής, να επηρεάσουμε θετικά το μικροκλίμα, να προσφέρουμε σκίαση, αντιανεμική προστασία, φρέσκο οξυγόνο , να αναβαθμίσουμε τη γραμμική οπτική κατά μήκος των οδών, που είναι κυρίαρχη στην κινητικότητα της πόλης. Τα δένδρα σε ένα δεύτερο επίπεδο σηματοδοτούν την παράδοση, την μνήμη, την ιστορία, και ενεργοποιούν δημιουργικούς συνειρμούς στην κινούμενη παλέτα της αστικής ζωής.

Ειδικά για υποβαθμισμένες περιοχές, και σκληρούς δρόμους είναι μια πρώτη παρέμβαση ανάπλασης στην πόλη, όπως ακριβώς η δράση βελονισμού στο ανθρώπινο σώμα. Πολλοί λένε ότι δεν υπάρχει πλέον διαθέσιμος δημόσιος χώρος, ότι οι μεγάλες πόλεις έχουν κορεστεί. Κάνουν λάθος όμως. Έξυπνες παρεμβάσεις με χειρουργική ακρίβεια, προσφέρουν ακόμη πολλές δυνατότητες πολεοδομικών και συγκοινωνιακών χειρισμών. Ας πάρουμε το παράδειγμα ενός πασίγνωστου δρόμου της Αθήνας: της οδού Ασκληπιού. Ξεκινάει απο την οδό Πανεπιστημίου και φτάνει έως την οδό Λεωφόρος Αλεξάνδρας. Έχει μήκος 1500 μέτρα περίπου, και μονόδρομη φορά προς την Λεωφόρο Αλεξάνδρας. Είναι περιοχή κατοικίας και κάποιων γραφείων στους ορόφους και εμπορικών χρήσεων σποραδικά στα ισόγεια. Κινείται στο όριο μεταξύ Εξαρχείων και Κολωνακίου. Έχει πλάτος 6.0 μέτρα, όπου τα 2.0 μέτρα καταλαμβάνονται απο νόμιμη στάθμευση και περίπου 1.5 πλάτος για τα πεζοδρόμια εκατέρωθεν. Τα δένδρα είναι σχετικά λίγα και απο τη μια πλευρά εκλείπουν παντελώς όπως φαίνεται στην παρακάτω εικόνα.

Με μια έξυπνη παρέμβαση επέκτασης των πεζοδρομίων κατά 50 εκατοστά, δεν διαταράσσεται καθόλου η κυκλοφοριακή λειτουργία της οδού ούτε το καθεστώς στάθμευσης. Δίνεται όμως η δυνατότητα για δενδροφύτευση ανά 3-5 μέτρα στη νέα αυτή επέκταση. Η δενδροφύτευση συμπληρώνεται, αγκαλιάζει ολόκληρη την οδό, και το μικροκλίμα - μικροπεριβάλλον σε μήκος 1500 μέτρων αλλάζει ριζικά, όπως φαίνεται στην παρακάτω εικόνα.

Μπορούν να φυτευτούν περίπου 300 μικρά δένδρα. Έχουμε δημιουργήσει έναν μικρό πνεύμονα πρασίνου στο πιο κεντρικό σημείο της Αθήνας, κατά μήκος ενός δρόμου σημαντικού πλην υποβαθμισμένου μέχρι σήμερα. Παρόμοιες παρεμβάσεις μπορούν να γίνουν σε χιλιάδες σημεία της Αθήνας, της Θεσσαλονικης, και σε όλες τις πόλεις στη χώρα. Και κυρίως σε άκρως υποβαθμισμένα σημεία των αστικών κέντρων όπως είναι η Δυτική Θεσσαλονίκη, η Δυτική Αθήνα και πολλές περιφερειακές αστικές περιοχές.

Είναι η άμεση και πιο αναγκαία ανάπλαση που μπορεί να προχωρήσει κάθε Δήμαρχος, εάν εγκαταλειφθεί μια κυρίαρχη άποψη, που συντηρεί την ακινησία και την αδράνεια: ότι δεν υπάρχει χώρος και ότι ποτέ δεν μπορεί να γίνει τίποτα.