Τα παίρνουν εκατομμύρια άνθρωποι: Τρία φάρμακα που θέλουν προσοχή μετά τα 65
Ένα φάρμακομπορεί να ξεκινήσει για έναν πολύ συγκεκριμένο λόγο και τελικά να παραμείνει στην καθημερινότητα ενός ανθρώπου για χρόνια. Στους μεγαλύτερους σε ηλικία αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο οργανισμός μεταβολίζει διαφορετικά ορισμένες ουσίες και ο κίνδυνος παρενεργειών αυξάνεται.
Νεότερες μελέτες και ιατρικές οδηγίες έχουν στρέψει την προσοχή σε τρεις ιδιαίτερα συνηθισμένες κατηγορίες: τις βενζοδιαζεπίνες, τα αντιβιοτικά σε συγκεκριμένες περιπτώσεις εκκολπωματίτιδας και την καθημερινή ασπιρίνη για πρόληψη καρδιαγγειακών επεισοδίων.
Αυτό δεν σημαίνει ότι τα συγκεκριμένα φάρμακα είναι «κακά» ή ότι πρέπει κάποιος να τα διακόψει. Σε πολλές περιπτώσεις είναι απαραίτητα. Το ερώτημα είναι εάν εξακολουθούν να χρειάζονται στον συγκεκριμένο ασθενή και στη συγκεκριμένη ηλικία.
Βενζοδιαζεπίνες για ύπνο και άγχος
Φάρμακα όπως η διαζεπάμη, η αλπραζολάμη και η λοραζεπάμη χρησιμοποιούνται ευρέως για το άγχος και την αϋπνία. Στους μεγαλύτερους ενήλικες, όμως, οι βενζοδιαζεπίνες συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο γνωστικών προβλημάτων, πτώσεων, καταγμάτων και τροχαίων ατυχημάτων, ενώ η μακροχρόνια χρήση μπορεί να οδηγήσει σε σωματική εξάρτηση. Για τον λόγο αυτό τα κριτήρια Beers της Αμερικανικής Γηριατρικής Εταιρείας συνιστούν γενικά την αποφυγή τους σε άτομα άνω των 65 ετών, με συγκεκριμένες εξαιρέσεις.
Παρότι η χρήση τους στις ΗΠΑ έχει υποχωρήσει, πρόσφατη μελέτη που εξέτασε τις συνταγογραφήσεις από το 2015 έως το 2024 έδειξε ότι το πρόβλημα δεν έχει εξαφανιστεί.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και στη διακοπή τους. Οι βενζοδιαζεπίνες δεν πρέπει να κόβονται απότομα έπειτα από παρατεταμένη χρήση, καθώς μπορεί να εμφανιστούν σοβαρά συμπτώματα στέρησης. Η μείωση της δόσης πρέπει να γίνεται με ιατρική καθοδήγηση.
Αντιβιοτικά: Δεν χρειάζονται πάντα στην εκκολπωματίτιδα
Για χρόνια, η χορήγηση αντιβιοτικών αποτελούσε σχεδόν αυτόματη επιλογή σε ασθενείς με εκκολπωματίτιδα.
Οι οδηγίες έχουν πλέον αλλάξει. Η Αμερικανική Γαστρεντερολογική Εταιρεία αναφέρει ότι σε ανοσοεπαρκείς ασθενείς με ήπια, οξεία και μη επιπλεγμένη εκκολπωματίτιδα τα αντιβιοτικά μπορούν να χρησιμοποιούνται επιλεκτικά και όχι υποχρεωτικά σε κάθε περίπτωση. Αντίθετα, παραμένουν απαραίτητα σε επιπλεγμένες περιπτώσεις και συνιστώνται σε ασθενείς υψηλότερου κινδύνου.
Η περιττή χρήση δεν είναι αθώα. Τα αντιβιοτικά μπορεί να προκαλέσουν παρενέργειες και συμβάλλουν στην ανάπτυξη μικροβιακής αντοχής, ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα δημόσιας υγείας διεθνώς.
Η καθημερινή ασπιρίνη δεν είναι για όλους
Ίσως η μεγαλύτερη σύγχυση αφορά την ασπιρίνη. Για ανθρώπους που έχουν ήδη υποστεί έμφραγμα ή εγκεφαλικό ή έχουν συγκεκριμένο ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου, η χαμηλή δόση ασπιρίνης μπορεί να αποτελεί σημαντικό μέρος της θεραπείας.
Διαφορετική είναι η εικόνα όταν κάποιος δεν έχει ιστορικό καρδιαγγειακού επεισοδίου και παίρνει ασπιρίνη απλώς «για πρόληψη».
Η αμερικανική Preventive Services Task Force συνιστά να μην ξεκινά καθημερινή ασπιρίνη για πρωτογενή πρόληψη καρδιαγγειακής νόσου σε ανθρώπους ηλικίας 60 ετών και άνω. Ο λόγος είναι ότι το πιθανό όφελος δεν αντισταθμίζει επαρκώς τον αυξανόμενο με την ηλικία κίνδυνο αιμορραγίας, μεταξύ άλλων στο γαστρεντερικό σύστημα και, σπανιότερα, στον εγκέφαλο.
Η σύσταση αφορά την έναρξη ασπιρίνης για πρωτογενή πρόληψη και όχι όσους τη λαμβάνουν για συγκεκριμένη καρδιαγγειακή πάθηση. Ούτε εδώ ενδείκνυται αυθαίρετη διακοπή.
Το κοινό νήμα και στις τρεις περιπτώσεις είναι απλό: όσο μεγαλώνουμε, αξίζει να επανεξετάζονται περιοδικά ακόμη και φάρμακα που παίρνουμε επί χρόνια. Η σωστή ερώτηση προς τον γιατρό δεν είναι «να το κόψω;», αλλά «εξακολουθεί να είναι η καλύτερη επιλογή για μένα;».
«Το ψήφισμα της Επιτροπής SANT του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου προωθεί την εξίσωση των προϊόντων καπνού και νικοτίνης χωρίς να συνάδει με τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα»
22°
