Η ασπιρίνη μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου - Οι νέες έρευνες εξηγούν γιατί

Ο Νικ Τζέιμς, ένας Βρετανός κατασκευαστής επίπλων γύρω στα 40, άρχισε να ανησυχεί για την υγεία του όταν η μητέρα του πέθανε από καρκίνο και ο αδερφός του, μαζί με αρκετά ακόμη μέλη της οικογένειας, εμφάνισαν καρκίνο του παχέος εντέρου. Υποβλήθηκε σε γενετικό έλεγχο και διαπιστώθηκε ότι φέρει ένα ελαττωματικό γονίδιο που προκαλεί το σύνδρομο Λυντς, μια κατάσταση που αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης αυτού του είδους καρκίνου.

Η βοήθεια, όμως, ήρθε από απροσδόκητο μέρος, όταν ο Τζέιμς έγινε ο πρώτος άνθρωπος που συμμετείχε σε κλινική δοκιμή για το αν μια καθημερινή δόση ασπιρίνης, του ευρέως διαθέσιμου παυσίπονου, μπορεί να προστατεύσει από τον καρκίνο.

Περίπου το 80% των ατόμων με σύνδρομο Λυντς εμφανίζουν καρκίνο του εντέρου στη διάρκεια της ζωής τους. Ωστόσο, μέχρι στιγμής τα πράγματα φαίνονται ενθαρρυντικά για τον Τζέιμς. «Παίρνει ασπιρίνη εδώ και 10 χρόνια χωρίς κανένα καρκίνο μέχρι σήμερα», λέει ο Τζον Μπερν, καθηγητής κλινικής γενετικής στο Πανεπιστήμιο του Νιούκαστλ, ο οποίος ηγήθηκε της δοκιμής.

Ακούγεται σχεδόν απίστευτο, όμως εδώ και καιρό υπάρχουν ενδείξεις ότι η ασπιρίνη μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο εξάπλωσης ή εμφάνισης καρκίνου του παχέος εντέρου. Τα τελευταία χρόνια, μια σειρά από μελέτες έχουν ενισχύσει αυτά τα δεδομένα. Ορισμένες χώρες έχουν ήδη εντάξει την ασπιρίνη στις οδηγίες τους ως πρώτη γραμμή πρόληψης για άτομα υψηλού κινδύνου (πάντα υπό ιατρική παρακολούθηση).

Και αρχίζουμε πλέον να καταλαβαίνουμε γιατί έχει αυτή τη μυστηριώδη δράση.

Αρχαίες ρίζες

Τα πιο πρόσφατα ευρήματα προσθέτουν ένα εντυπωσιακό κεφάλαιο στην ιστορία ενός από τα αρχαιότερα φάρμακα. Στα τέλη του 19ου αιώνα, αρχαιολόγοι ανακάλυψαν πήλινες πινακίδες ηλικίας 4.400 ετών από την αρχαία μεσοποταμιακή πόλη Νιπούρ (στο σημερινό Ιράκ), οι οποίες περιείχαν συνταγές για φάρμακα από φυτικές, ζωικές και ορυκτές ουσίες. Ανάμεσά τους ήταν και ουσίες από τη ιτιά.

Γνωρίζουμε σήμερα ότι περιέχουν σαλικίνη, η οποία στο σώμα μετατρέπεται σε σαλικυλικό οξύ και ανακουφίζει τον πόνο. Η δομή της μοιάζει με τη σύγχρονη ασπιρίνη (ακετυλοσαλικυλικό οξύ), αλλά είναι πιο ερεθιστική για το στομάχι.

Αρχαίοι πολιτισμοί, όπως οι Αιγύπτιοι, οι Έλληνες και οι Ρωμαίοι, χρησιμοποιούσαν επίσης την ίδια ουσία.

Η σύγχρονη μελέτη της ξεκίνησε το 1763, όταν ο Άγγλος κληρικός Έντουαρντ Στόουν περιέγραψε τις αντιπυρετικές ιδιότητες του φλοιού ιτιάς. Έναν αιώνα αργότερα, οι επιστήμονες κατάφεραν να δημιουργήσουν την ακετυλοσαλικυλική μορφή και η εταιρεία Bayer την κυκλοφόρησε ως φάρμακο.

Από το καρδιαγγειακό στον καρκίνο

Αργότερα, ανακαλύφθηκε ότι η ασπιρίνη μειώνει τον κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων, καθώς «αραιώνει» το αίμα και μειώνει την πήξη. Για αυτό, σε πολλές χώρες συστήνεται σε άτομα υψηλού κινδύνου για έμφραγμα ή εγκεφαλικό.

Το 1972, μια μελέτη σε ποντίκια έδειξε ότι η ασπιρίνη μπορεί να μειώσει τη μετάσταση καρκίνου.

Το 2010, ο καθηγητής Πίτερ Ρόθγουελ από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης επανεξέτασε δεδομένα και διαπίστωσε ότι η ασπιρίνη μπορεί να μειώνει τόσο την εμφάνιση όσο και την εξάπλωση καρκίνου.

Κλινικές δοκιμές και αποτελέσματα

Ο καθηγητής Τζον Μπερν μελέτησε άτομα με σύνδρομο Λυντς και διαπίστωσε ότι 600 mg ασπιρίνης ημερησίως μείωσαν κατά 50% τον κίνδυνο καρκίνου του εντέρου.

Νεότερη μελέτη δείχνει ότι μικρότερες δόσεις (75–100 mg) μπορεί να είναι εξίσου ή και πιο αποτελεσματικές.

Η Σουηδία έχει ήδη εντάξει την ασπιρίνη στις οδηγίες της για ασθενείς με συγκεκριμένες γενετικές μεταλλάξεις.

Άλλη μελέτη σε σχεδόν 3.000 ασθενείς έδειξε ότι η ασπιρίνη μείωσε στο μισό τον κίνδυνο υποτροπής καρκίνου.

Πώς δρα η ασπιρίνη;

Ο ακριβής μηχανισμός δεν είναι πλήρως κατανοητός. Φαίνεται να εμπλέκεται το ένζυμο COX-2, που σχετίζεται με φλεγμονές και κυτταρική ανάπτυξη. Άλλη θεωρία συνδέει την ασπιρίνη με το ανοσοποιητικό σύστημα: μειώνει την ικανότητα των καρκινικών κυττάρων να «κρύβονται» από τα Τ-λεμφοκύτταρα.

Μια «θαυματουργή» θεραπεία;

Ορισμένοι ερευνητές πιστεύουν ότι η ασπιρίνη θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ευρύτερα για πρόληψη. Άλλοι όμως προειδοποιούν: δεν είναι ακίνδυνη.

Μπορεί να προκαλέσει παρενέργειες όπως αιμορραγίες, έλκη στομάχου ή ακόμη και εγκεφαλική αιμορραγία. Όπως τονίζουν οι ειδικοί, η χρήση της πρέπει να γίνεται μόνο σε συγκεκριμένες ομάδες ασθενών και πάντα με ιατρική καθοδήγηση.

Πηγή: BBC