Νιώθετε «κάπως» και δε μπορείτε να καταλάβετε γιατί; Τα μυστικά σας ίσως σας προκαλούν άγχος

Έχετε νιώσει ποτέ πως μάθατε κάτι το οποίο δε θα θέλατε να γνωρίζετε και αυτό σας δημιουργεί ένα συναισθηματικό φορτίο;

Δεν είναι τυχαίο που μιλάμε για «βάρος» των μυστικών: το να κρατάς κάτι κρυφό μπορεί να είναι εξαντλητικό, είτε προσπαθείς απεγνωσμένα να το κρύψεις είτε έχεις έντονη επιθυμία να το μοιραστείς.

Αυτό το αίσθημα εξάντλησης δεν είναι απλώς εντύπωση: το να κρατά κανείς μυστικά έχει ψυχολογικό κόστος και συνδέεται με μια σειρά αρνητικών συνεπειών, εξηγεί η ερευνήτρια Valentina Bianchi, κλινική ψυχολόγος και μεταδιδακτορική συνεργάτιδα στο Πανεπιστήμιο της Μελβούρνης.

Είναι από τους λίγους ακαδημαϊκούς που εστιάζουν στα μυστικά και μελετά τον αντίκτυπό τους στην ευημερία σε δύο επερχόμενες μελέτες (που βρίσκονται υπό αξιολόγηση). Να τι λέει για το πότε πρέπει να κρατάμε σιωπή – ακόμη κι αν αυτό μας κοστίζει – και πότε είναι προτιμότερο να μοιραζόμαστε το βάρος.

Τι είναι ένα μυστικό;

Ίσως γνωρίζετε ποια είναι τα μυστικά σας και μπορείτε να αναγνωρίσετε πότε εμφανίζεται ένα. Στην ψυχολογία, όμως, όπου η μελέτη των μυστικών είναι σχετικά πρόσφατη, «ο ορισμός έχει αλλάξει με τον χρόνο», λέει η Bianchi.

Παλιότερα, οι ερευνητές θεωρούσαν μυστικό κάθε πληροφορία που αποκρύπτεται ενεργά σε μια συζήτηση. Πλέον, η τάση είναι να ορίζεται ως κάθε πληροφορία που έχετε αποφασίσει να μην αποκαλύψετε σε κάποιον άλλον.

Αυτό βασίζεται σε ευρήματα του 2017, που δείχνουν ότι τα μυστικά μας επηρεάζουν ακόμη και όταν είμαστε μόνοι.

Με άλλα λόγια, η πρόθεση έχει μεγαλύτερη σημασία από την πράξη: δεν χρειάζεται να τα λέτε όλα στον σύντροφό σας, αλλά η απόφαση να αποκρύψετε κάτι αποτελεί ήδη ένα μυστικό.

«Τη στιγμή που κάποιος αποφασίζει να κρατήσει κάτι κρυφό – τότε γεννιέται ένα μυστικό», εξηγεί. «Και αυτό γιατί το πιο επιβαρυντικό κομμάτι είναι το να το σκέφτεσαι».

Τι είδους μυστικά υπάρχουν;

Οι ερευνητές αναφέρονται συχνά σε 38 κατηγορίες μυστικών. Αυτές εντοπίστηκαν μέσα από έρευνες όπου οι άνθρωποι κατέγραφαν τι έχουν αποκρύψει από άλλους.

Ορισμένα είναι προφανώς σοβαρά (μια κρυφή σχέση, εθισμός, παράνομη συμπεριφορά), ενώ άλλα είναι πιο «αθώα» (ένα χόμπι, ένας στόχος ή μια προσωπική λεπτομέρεια που δεν έχετε μοιραστεί).

Δεν είναι εύκολο να υπολογιστεί πόσα μυστικά έχει κάποιος συνολικά. Ωστόσο, μια μελέτη έδειξε ότι κατά μέσο όρο οι άνθρωποι κρατούν 13 κατηγορίες μυστικών, εκ των οποίων πέντε δεν έχουν αποκαλυφθεί ποτέ.

Συχνότερα εμφανίζονται μυστικά που σχετίζονται με ψέματα, οικονομικά θέματα, ερωτικές επιθυμίες και σεξουαλική συμπεριφορά.

Πολλοί επίσης αποκρύπτουν δυσαρέσκεια για την εμφάνισή τους ή για μια σχέση, όπως θυμό προς έναν φίλο ή δυστυχία μέσα σε μια σχέση.

Πώς επηρεάζουν τα μυστικά την ψυχική υγεία;

Το άγχος, η ανησυχία και ο φόβος αποκάλυψης συμβάλλουν στο ψυχολογικό βάρος των μυστικών. Ακόμη και «θετικά» μυστικά (όπως μια εγκυμοσύνη ή ένας έρωτας) μπορεί να συνοδεύονται από άγχος.

Η έρευνα δείχνει ότι ο βασικός μηχανισμός είναι οι «αυτόματες σκέψεις»: εκείνες οι στιγμές που το μυστικό έρχεται στο μυαλό χωρίς να το θέλουμε.

Αυτό δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο: περισσότερες σκέψεις → χειρότερα συναισθήματα → ακόμη περισσότερες σκέψεις.

Οι συνέπειες μπορεί να περιλαμβάνουν:

• αυξημένο στρες
• μειωμένη ικανοποίηση από σχέσεις
• αίσθημα απομόνωσης
• αίσθηση έλλειψης αυθεντικότητας

Ορισμένες μελέτες έχουν συνδέσει τη μυστικότητα ακόμη και με αρνητικές επιπτώσεις στη σωματική υγεία.

Παρά ταύτα, οι άνθρωποι συχνά επιλέγουν να προστατεύσουν τα μυστικά τους, ακόμη και εις βάρος της ευημερίας τους.

Πώς επηρεάζουν τα μυστικά τις σχέσεις;

Η μυστικότητα δεν είναι πάντα αρνητική. Σε επαγγέλματα όπως ψυχολόγοι, δημοσιογράφοι ή κατάσκοποι, είναι απαραίτητη.

Όπως και το κουτσομπολιό, έχει και κοινωνική λειτουργία: μπορεί να προστατεύει τη φήμη μας ή να ενισχύει τη θέση μας σε μια ομάδα.

Η αποκάλυψη ενός μυστικού μπορεί να φέρει ανθρώπους πιο κοντά – ή να δημιουργήσει αποστάσεις. «Τα μυστικά λειτουργούν σαν κόλλα μέσα στις ομάδες», λέει η Bianchi.

Ωστόσο, το να κρατάτε μυστικά άλλων μπορεί να είναι εξίσου επιβαρυντικό.

Και το να μοιραστείτε ένα μυστικό δεν είναι πάντα λύση: αν το πείτε στο λάθος άτομο ή με λάθος τρόπο, μπορεί να προκαλέσει μεγαλύτερα προβλήματα.

Συνήθως, οι άνθρωποι επιλέγουν έναν έμπιστο και μοιράζονται το μυστικό μόνο μαζί του.

Πώς να μειώσετε το συναισθηματικό βάρος

Αν ένα μυστικό σας πιέζει έντονα, μπορείτε να μιλήσετε για τα συναισθήματά σας σε έναν επαγγελματία (όπως ψυχολόγο) ή σε έναν έμπιστο πνευματικό καθοδηγητή – χωρίς να αποκαλύψετε το ίδιο το μυστικό.

Έτσι, μπορείτε να λάβετε κατανόηση και μια διαφορετική οπτική, χωρίς να επιβαρύνετε προσωπικές σχέσεις.

Αν δεν θέλετε να το μοιραστείτε, δοκιμάστε τη «γνωστική αναπλαισίωση»:

• σκεφτείτε τι σημαίνει το μυστικό για εσάς
• εξετάστε τα υπέρ και τα κατά του να το κρατήσετε ή να το αποκαλύψετε
• συνδέστε το με τις αξίες σας

Όσο πιο «ανήθικο» ή επιβλαβές θεωρεί κάποιος το μυστικό του, τόσο μεγαλύτερη είναι η ψυχική επιβάρυνση.

Η Bianchi προτείνει να μειώσουμε την αυτοκριτική και την ντροπή γύρω από τα μυστικά και να τα δούμε ως «ρύθμιση πληροφορίας» – μια δεξιότητα που συχνά είναι απαραίτητη.

Πηγή: Guardian