Μπορεί το αλκοόλ να προκαλέσει κρίση πανικού; Οι ειδικοί απαντούν

Πολλοί άνθρωποι αναφέρουν ότι την επομένη μιας βραδιάς με ποτό νιώθουν έντονο άγχος ή ξαφνικά επεισόδια ταχυπαλμίας και φόβου. Μπορεί όμως το αλκοόλ να προκαλέσει πραγματική κρίση πανικού; Η σύντομη απάντηση, σύμφωνα με τους ειδικούς, είναι ναι.

Οι κρίσεις πανικού είναι απότομες εξάρσεις έντονου φόβου, που συνοδεύονται από σωματικά συμπτώματα όπως πόνος στο στήθος, δύσπνοια, εφίδρωση, ζάλη, μούδιασμα στα άκρα και αίσθηση επερχόμενης καταστροφής. Η κατανάλωση αλκοόλ, ειδικά όταν είναι αυξημένη, μπορεί να ενισχύσει την πιθανότητα εμφάνισής τους — ακόμη και ώρες ή μία μέρα μετά.

Η δρ. Αλένα Μπαλασάνοβα, ψυχίατρος και διευθύντρια εκπαίδευσης στον εθισμό στο University of Nebraska, εξηγεί πως «το αλκοόλ και το άγχος είναι οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος». Αν και πολλοί πίνουν για να χαλαρώσουν, η διαδικασία μεταβολισμού του αλκοόλ μπορεί να αυξήσει σημαντικά το άγχος όταν το ποτό «ξεθυμάνει». Οι συστηματικοί πότες είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι, ενώ το φαινόμενο είναι πιο έντονο σε άτομα με ιστορικό αγχώδους διαταραχής.

Η καθηγήτρια συμπεριφορικών επιστημών στο Brown University, Τζένιφερ Μέριλ, προειδοποιεί: «Όσοι είναι επιρρεπείς στο άγχος θα πρέπει να αποφεύγουν την υπερβολική κατανάλωση ή και το ποτό γενικά, ακόμη κι αν αρχικά φαίνεται να τους ηρεμεί».

Γιατί το αλκοόλ αυξάνει το άγχος;

Η σύνδεση δεν είναι ακόμη πλήρως κατανοητή, ωστόσο γνωρίζουμε πως το αλκοόλ επηρεάζει χημικά τον εγκέφαλο. Αυξάνει τη δράση του GABA — μιας ουσίας που προκαλεί χαλάρωση — και ταυτόχρονα καταστέλλει το γλουταμινικό, που συνδέεται με το άγχος. Αυτό εξηγεί γιατί νιώθουμε πιο «χαλαροί» στην αρχή.

Αλλά με χρόνια κατανάλωση, ο εγκέφαλος μειώνει την παραγωγή GABA και το γλουταμινικό κυριαρχεί, δημιουργώντας μια κατάσταση «υπερδιέγερσης». Εκεί μπορεί να εμφανιστούν κρίσεις πανικού, όπως σημειώνει η δρ. Κάθλιν Μπρέιντι, ειδική στον εθισμό στο Medical University of South Carolina.

Ακόμη και όσοι πίνουν μέτρια μπορεί να βιώσουν κρίση πανικού, ειδικά αν έχουν ιστορικό άγχους. Παράγοντες όπως η αφυδάτωση και η κακή ποιότητα ύπνου μετά το ποτό ενισχύουν περαιτέρω την ευαισθησία.

Τι να κάνετε αν σας συμβεί κρίση πανικού μετά από αλκοόλ

Ο ψυχολόγος Ντέιβιντ Καρμπονέλ συμβουλεύει να μην προσπαθεί κανείς να «παλέψει» την κρίση. Η προσπάθεια καταστολής της μόνο εντείνει τα συμπτώματα. Αντί αυτού, προτείνει τη μέθοδο AWARE: αποδοχή της εμπειρίας, αναγνώριση ότι ο φόβος δεν ισοδυναμεί με κίνδυνο, αναμονή, παρατήρηση των συμπτωμάτων και επανάληψη όσο χρειάζεται. Οι κρίσεις πανικού, ανεξαρτήτως αιτίας, συνήθως υποχωρούν μέσα σε 10–15 λεπτά.

Ο Καρμπονέλ σημειώνει ότι είναι «απελευθερωτικό» για τους ασθενείς να συνειδητοποιήσουν ότι δεν χρειάζεται να προσπαθούν να σταματήσουν την κρίση· συχνά αυτός ο αγώνας την επιβαρύνει.

Πότε πρέπει να ζητήσω βοήθεια;

Αν κάποιος ανησυχεί για τη σχέση του με το ποτό ή για τα επίπεδα άγχους του, η πρώτη γραμμή υποστήριξης είναι ο γιατρός πρωτοβάθμιας περίθαλψης ή ένας ειδικός ψυχικής υγείας.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η χρήση αλκοόλ ως «αυτοθεραπεία» για το άγχος μπορεί να εγκλωβίσει τον άνθρωπο σε έναν φαύλο κύκλο που επιδεινώνεται με τον χρόνο.

Πηγή: The New York Times