Explainer: Όλα όσα πρέπει να ξέρετε για τη δηλητηρίαση από καφεΐνη

Για πολλούς Έλληνες, το σωστό πρωινό ξεκινάει με μια γενναία δόση καφέ και ευτυχώς στη χώρα μας οι επιλογές που έχουμε είναι πολλές. Και πολλοί άνθρωποι επιλέγουν να πάρουν την καφεΐνη τους μέσω ενεργειακών ποτών τα οποία τα τελευταία χρόνια έχουν διαδοθεί σε μεγάλο βαθμό, ακόμα και στις πολύ νεαρές ηλικίες.

Αν και η ανοχή του καθενός είναι διαφορετική, υπάρχει ένα όριο στο πόση καφεΐνη μπορεί να αντέξει το ανθρώπινο σύστημα. Τα τρεμάμενα δάχτυλα και ο έντονος καρδιακός παλμός είναι χαρακτηριστικά σημάδια ότι έχετε καταναλώσει υπερβολική δόση καφεΐνης. Σε πιο ακραίες περιπτώσεις, η υπερκατανάλωση καφεΐνης μπορεί να οδηγήσει σε μια κατάσταση που ονομάζεται δηλητηρίαση από καφεΐνη ή υπερβολική δόση καφεΐνης.

Ποια είναι τα συμπτώματα δηλητηρίασης από καφεΐνη

Η δηλητηρίαση από καφεΐνη συμβαίνει όταν ένα άτομο έχει επικίνδυνα υψηλά επίπεδα καφεΐνης στο σύστημά του. Δημιουργεί ένα φάσμα δυσάρεστων και σοβαρών συμπτωμάτων, όπως δυσκολία στην αναπνοή και επιληπτικές κρίσεις. Υπάρχουν μερικές περιπτώσεις όπου άνθρωποι έχουν πεθάνει από δηλητηρίαση από καφεΐνη.

Αν και είναι σπάνιο, υπάρχει πάντα πιθανότητα δηλητηρίασης από καφεΐνη εάν ένα άτομο καταναλώνει ανεύθυνα. Η αναγνώριση των συμπτωμάτων και των παραγόντων που αυξάνουν τον κίνδυνο υπερβολικής δόσης καφεΐνης μπορεί να σας βοηθήσει να την αποφύγετε.

Μια σειρά από συμπτώματα δηλητηρίασης από καφεΐνη είναι επίσης νευρολογικά. Τεκμηριωμένες περιπτώσεις έχουν αναφέρει άγχος, παραισθήσεις, ημικρανίες, πρήξιμο του εγκεφάλου και επιληπτικές κρίσεις.

Πόση ποσότητα καφεΐνης θεωρείται υπερβολική

Ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) ορίζει το όριο ασφαλής ποσότητας καφεΐνης ως οτιδήποτε κάτω από 400 ml καφεΐνης ημερησίως για υγιείς ενήλικες. Αυτό ισοδυναμεί με τέσσερα ή πέντε φλιτζάνια καφέ.

Η κατανάλωση λίγο πάνω από 400 ml καφεΐνης δεν αρκεί για να σκοτώσει ή να βλάψει μόνιμα κάποιον, δήλωσε η Erin Palinski-Wade, διαιτολόγος στην EKP Nutrition Communications στο Νιου Τζέρσεϊ των ΗΠΑ. Ο μέσος ενήλικας πιθανότατα θα αισθανθεί κάποιου είδους άγχους και νοιώσει ευερέθιστος. Οι πιο τοξικές επιδράσεις της δηλητηρίασης από καφεΐνη εμφανίζονται όταν οι άνθρωποι έχουν 1.200 ml, περίπου 12 φλιτζάνια καφέ δηλαδή, στο σύστημά τους.

Ποιες είναι οι επιπτώσεις στον οργανισμό

Ο Nima Majlesi, διευθυντής τοξικολογίας στο Staten Island University Hospital της Νέας Υόρκης, είπε ότι οι διεγερτικές επιδράσεις της καφεΐνης διαταράσσουν τον φυσιολογικό καρδιακό ρυθμό, οδηγώντας σε μη φυσιολογικούς καρδιακούς παλμούς και πιθανή καρδιακή ανακοπή. Επιπλέον, η Palinski-Wade είπε ότι τα άτομα που έχουν καταναλώσει υπερβολική δόση καφεΐνης μπορεί να εμφανίσουν γαστρεντερικά προβλήματα όπως έμετο και διάρροια.

Δεδομένου ότι ο καφές αυξάνει την ούρηση, ο Majlesi είπε ότι τα άτομα με υπερβολική καφεΐνη κινδυνεύουν να ξεπλύνουν τα απαραίτητα μέταλλα και ιχνοστοιχεία, ειδικά το κάλιο. Τα χαμηλά επίπεδα καλίου ή υποκαλιαιμία, μπορούν να βλάψουν τους μύες σε σημείο πιθανής παράλυσης, να προκαλέσουν δυσκολία στην αναπνοή από τους εξασθενημένους αναπνευστικούς μύες και να εμποδίσουν τα νεφρά να κάνουν τη δουλειά τους.

Μπορεί η δηλητηρίαση από καφεΐνη να είναι θανατηφόρα;

Αν και εξαιρετικά ασυνήθιστο, η δηλητηρίαση από καφεΐνη μπορεί να γίνει θανατηφόρα. Οι περισσότεροι τυχαίοι θάνατοι που σχετίζονται με την καφεΐνη σχετίζονται με τη λήψη πολλαπλών χαπιών καφεΐνης υψηλής δόσης. Τα χάπια καφεΐνης δεν υπόκεινται σε ρύθμιση από τον FDA, επομένως οι δόσεις τους ποικίλλουν ανάλογα με τις μάρκες.

Ο Palinski-Wade είπε ότι τα περισσότερα χάπια καφεΐνης έχουν περίπου 300 ml, επομένως η λήψη ενός δεύτερου θα υπερέβαινε τη συνιστώμενη πρόσληψη καφεΐνης των 400 ml. «Όπως με κάθε συμπλήρωμα, τα χάπια καφεΐνης πρέπει να χρησιμοποιούνται με προσοχή», πρόσθεσε. «Θα πρέπει να συζητηθεί ακόμη και με τον προσωπικό γιατρό του καθενός επειδή αυτά τα χάπια απορροφώνται από το σώμα πιο γρήγορα και η ποσότητα μπορεί να σας βάλει σε κίνδυνο με περισσότερες παρενέργειες».

Τι να κάνετε σε περίπτωση υπερβολικής δόσης καφεΐνης

Εάν έχετε κάτι παραπάνω από τρεμάμενα χέρια και υποψιάζεστε δηλητηρίαση από καφεΐνη, πηγαίνετε αμέσως στα επείγοντα, είπε ο Majlesi. Εξήγησε ότι οι γιατροί μπορούν να χρησιμοποιήσουν αιμοκάθαρση για να φιλτράρουν την καφεΐνη από το αίμα. Εάν ένα άτομο καταναλώσει μεγάλες ποσότητες καφεΐνης μέσα σε μία ή δύο ώρες, ο Majlesi πρόσθεσε ότι οι γιατροί μπορούν να χορηγούν ενεργό άνθρακα, ο οποίος δεσμεύει την καφεΐνη και εμποδίζει την απορρόφησή της από τον οργανισμό.

Οι γιατροί χορηγήσουν επίσης φάρμακα για τη σταθεροποίηση του ασθενούς και τη θεραπεία σοβαρών συμπτωμάτων. Για παράδειγμα, ο Majlesi είπε ότι οι β-αναστολείς (beta-blockers) και οι βενζοδιαζεπίνες συνταγογραφούνται συχνά για τη θεραπεία νευρολογικών προβλημάτων όπως παραισθήσεις και επιληπτικές κρίσεις.

Πώς να αποφύγετε τη δηλητηρίαση από καφεΐνη

Τόσο ο Majlesi όσο και ο Palinski-Wade συμβούλεψαν να παρακολουθείτε πόση καφεΐνη καταναλώνετε καθημερινά. Ο καφές είναι μια δημοφιλής πηγή καφεΐνης, αλλά προϊόντα όπως αναψυκτικά, τσάι και κακάο μπορούν να προσθέσουν στην πρόσληψη καφεΐνης σας.

Ο Majlesi προειδοποίησε ενάντια στα ενεργειακά ποτά και τις σκόνες καφεΐνης λόγω των υψηλών συγκεντρώσεων καφεΐνης. Και τα δύο προϊόντα είναι συμπληρώματα και μπορεί επίσης να περιέχουν μεγάλες ποσότητες ζάχαρης και άλλα διεγερτικά όπως το γκουαράνα.

Μόλις αποφασίσετε για το ρόφημα που περιέχει καφεΐνη, η Palinski-Wade συμβούλεψε να πίνετε νερό όλη την ημέρα. Η ενυδάτωση μπορεί να βοηθήσει στην αναπλήρωση των υδατοδιαλυτών βιταμινών, καθώς η καφεΐνη είναι διουρητική.

Το να έχετε φάει - ειδικά ένα γεύμα με υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνες και φυτικές ίνες - μπορεί επίσης να βοηθήσει επιτρέποντας στο σώμα να απορροφά την καφεΐνη για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, είπε ο Palinski-Wade. «Μπορεί να αντιμετωπίσετε λιγότερες παρενέργειες σε σχέση με ένα άδειο στομάχι», πρόσθεσε.

Συνολικά, η δηλητηρίαση από την καφεΐνη μπορεί να προληφθεί. Το πιο σημαντικό πράγμα είναι να ακούτε το σώμα σας και τι μπορεί να αντέξει, είπε ο Palinski-Wade

Με πληροφορίες από CNN