Η αξία του εμβολιασμού των εφήβων στην περίοδο της πανδημίας

Πριν από ένα περίπου χρόνο –τέτοια εποχή– είχαμε εντοπίσει ασυνέχειες στους εμβολιασμούς παιδιών και εφήβων σε πολλές χώρες του κόσμου κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19. Με βάση επιστημονικές δημοσιεύσεις του τελευταίου έτους, φαίνεται ότι για πολλές χώρες του κόσμου, οι χαμένες δόσεις εμβολίων παιδιών, και κυρίως εφήβων, αποτελούν παράπλευρη απώλεια της πανδημίας επισημαίνει η Άρτεμις Κ. Τσίτσικα Αναπλ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής-Εφηβικής Ιατρικής ΕΚΠΑ, Επιστ. Υπεύθυνος Μονάδας Εφηβικής Υγείας (ΜΕΥ) Νοσοκομείο Παίδων «Π & Α Κυριακού», Πρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Εφηβικής Ιατρικής (Ε.Ε.Ε.Ι.), ΠΜΣ «Στρατηγικές Αναπτυξιακής και Εφηβικής Υγείας».

Μείωση στους εμβολιασμούς των εφήβων 

Κατά την πρώτη καραντίνα, την άνοιξη του 2020 η Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών είχε επισημάνει το κενό στους εμβολιασμούς, που στους εφήβους έφτασε σε 70% μείωση, σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα της προηγούμενης χρονιάς. Η σύντομη περίοδος επιστροφής στην κανονικότητα που ακολούθησε, δεν ήταν αρκετή για να αναπληρωθούν οι χαμένες δόσεις εμβολίων της εφηβικής ηλικίας, ενώ για το πρώτο τρίμηνο του 2021 με βάση στοιχεία πωλήσεων παρατηρείται και πάλι σημαντική μείωση των  εμβολιασμών, ιδιαίτερα στους εφήβους.

Καταγραφή των εμβολιασμών

Δυστυχώς στην Ελλάδα δεν υπάρχει συστηματική επιτήρηση και καταγραφή των εμβολιασμών. Σύμφωνα με μελέτες από χώρες με πληρέστερη καταγραφή, όπως οι ΗΠΑ, οι εμβολιασμοί στις ηλικίες 10-17 ετών παρουσίασαν μείωση της τάξης του 82% την άνοιξη του 2020. Ιδιαίτερα για τα εμβόλια της εφηβείας το πρόβλημα είναι εντονότερο για τους εμβολιασμούς για διφθερίτιδα-τέτανο-κοκκύτη, τον ιό HPV και το συζευγμένο τετραδύναμομηνιγγιτιδοκοκκικό εμβόλιο. Δεδομένου ότι στην Αμερική εφαρμόζεται ήδη ο εμβολιασμός για την πρόληψη του Covid-19, προτάθηκε η στρατηγική συγχορήγησής του με τα άλλα εμβόλια της εφηβείας ή και η χορήγησή του λίγες ημέρες πριν ή μετά από αυτά.

Σοβαρές ασθένειες από την καθυστέρηση των εμβολιασμών

Με την επιστροφή των παιδιών στο σχολείο και τις λοιπές δραστηριότητες, είναι η κατάλληλη στιγμή για τον έλεγχο του βιβλιαρίου υγείας και τον προγραμματισμό των εμβολιασμών που έχουν καθυστερήσει. Η καθυστέρηση στους εμβολιασμούς μπορεί να εκθέσει τους εφήβους σε σοβαρές ασθένειες, όπως η μηνιγγιτιδοκοκκική μηνιγγίτιδα, ο τέτανος και ο καρκίνος της γεννητικής περιοχής, του τραχήλου της μήτρας και άλλων περιοχών σε γυναίκες και άνδρες που προλαμβάνονται με τον εμβολιασμό έναντι του ιού HPV. 

Ιδιαίτερα στην περίπτωση της μηνιγγίτιδας, η μόνη ηλικιακή ομάδα που εμβολιάζεται με το τετραδύναμοσυζευγμένο μηνιγγιτιδοκοκκικό εμβόλιο έναντι των οροομάδων ACWYσύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών είναι οι έφηβοι και υπάρχουν ενδείξεις έμμεσης προστασίας της κοινότητας μέσω της μείωσης των φορέων του μηνιγγιτιδόκοκκκου στην ομάδα των εφήβων. Οι ίδιοι οι έφηβοι και οι νεαροί ενήλικες αποτελούν τη δεύτερη ηλικιακή ομάδα σε αυξημένο κίνδυνο για εκδήλωση μηνιγγιτιδοκοκκικής νόσου, με ένα στα τρία κρούσματα το 2019 στη χώρα μας, και αυτή τη στιγμή επικρατεί η οροομάδα Β σε αυτή την ηλικιακή ομάδα.

▶ Ο εμβολιασμός για τον ιό HPV είναι στοιχειώδης για την επίτευξη του στόχου της εξάλειψης του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας που έχει τεθεί από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας για το 2030. Τα κενά στους εμβολιασμούς που δημιουργήθηκαν λόγω της πανδημίας, υπονομεύουν τον στόχο αυτό ακόμα και για χώρες που είχαν πετύχει ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά εμβολιασμού.

▶ Πολύ μεγάλη σημασίας είναι και το να μην παραμελούνται οι αναμνηστικές δόσεις εμβολίων που χορηγούνται στην εφηβεία για νόσους όπως ο τέτανος, η διφθερίτιδα και ο κοκκύτης για να μην ξαναδούμε «ξεχασμένες» ασθένειες και να προστατευτούμε από εξάρσεις νόσων που προλαμβάνονται με τον εμβολιασμό. Πέρυσι είχαμε στη χώρα μας ένα θάνατο παιδιού από διφθερίτιδα και εξακολουθούν να καταγράφονται κρούσματα κοκκύτη σε νεογνά, γεγονότα που αναδεικνύουν την ανάγκη διατήρησης υψηλών ποσοστών εμβολιαστικής κάλυψης στον πληθυσμό.

▶ Αυτή την περίοδο καταβάλλουμε τεράστια προσπάθεια για τον εμβολιασμό του πληθυσμού παγκοσμίως για την COVID-19, και συνειδητοποιούμε όλοι τη μεγάλη αξία των εμβολιασμών.

Ας μην παραμελούμε τα εμβόλια ρουτίνας, που σώζουν εκατομμύρια ζωές παιδιών και εφήβων κάθε χρόνο. Η ευρύτερη δυνατή προστασία μέσω του εμβολιασμού αποτελεί το καλύτερο όπλο θωράκισης της υγείας μας και της υγείας των παιδιών μας.