Το εστιατόριο του Συνεταιρισμού Γυναικών στη Λέσβο δεν έχει μόνο σπιτικό φαγητό, αλλά και μια ιστορία γυναικείας ενδυνάμωσης

Καλοκαίρι στη Λέσβο, μεγάλο νησί, πολλές επιλογές, αμέτρητες προτάσεις για καλό φαγητό. Κι όμως, από διαφορετικές πηγές άκουγα ξανά και ξανά την ίδια σύσταση: «Στον Συνεταιρισμό Γυναικών στην Πέτρα να πας να φας». Ασφαλώς και πήγα, πρώτον γιατί σύσταση για καλό φαγητό δεν απορρίπτεται και δεύτερον γιατί εστιατόριο που λειτουργεί από συνεταιρισμό γυναικών δεν είχα ξανασυναντήσει.

Σπιτικό φαγητό από τον πρώτο γυναικείο συνεταιρισμό στην Ελλάδα

Σε ένα από τα καλντερίμια της Πέτρας Λέσβου, λοιπόν, μια ομάδα γυναικών συνεχίζει εδώ και 43 χρόνια την ιστορία του πρώτου γυναικείου συνεταιρισμού στην Ελλάδα. Και το κάνει με έναν τρόπο που δύσκολα περνά απαρατήρητος: με σπιτικό φαγητό, φιλοξενία και μια ιστορία που αξίζει να ειπωθεί.

Το τραπέζι στρώνεται σε ένα μπαλκόνι με θέα το πελαγίσιο ηλιοβασίλεμα και φέρνει γεύσεις μεταξύ άλλων από τοπικούς γκιουζλεμέδες, κολοκυθολούλουδα, γίγαντες, γεμιστά, θαλασσινά και ζουμερές μπριζόλες. Ενώ πίσω στην κουζίνα σιγομαγειρεύεται η ιστορία του πρώτου γυναικείου αγροτουριστικού συνεταιρισμού στην Ελλάδα, ο οποίος αποτέλεσε επιτυχημένο πιλότο για τους επόμενους γυναικείους συνεταιρισμούς.

Η ιστορία του συνεταιρισμού στην Πέτρα Λέσβου

Ήταν το 1983 όταν περίπου 25 γυναίκες της Πέτρας στο πλαίσιο προγράμματος του Συμβουλίου Ισότητας των δύο φύλων, που αποτέλεσε πρόδρομο της Γενικής Γραμματείας Ισότητας των φύλων, αποφάσισαν να ενώσουν τις δυνάμεις τους. Χωρίς άλλο ιστορικό προηγούμενο στην Ελλάδα ίδρυσαν τον συνεταιρισμό τους και ξεκίνησαν να νοικιάζουν δωμάτια από τα σπίτια τους σε τουρίστες και να λειτουργούν το δικό τους εστιατόριο.

Ο Αγροτουριστικός Συνεταιρισμός Γυναικών Πέτρας είχε πια μπει στις ράγες, ανοίγοντας δρόμο για την οικονομική αυτονομία των νέων γυναικών της περιοχής και αφήνοντας το δικό του αποτύπωμα τόσο στην τοπική κοινωνία όσο και στην ιστορία των γυναικείων συνεταιρισμών.

Για να γίνει η αρχή υπήρξε στήριξη από την κεντρική πολιτεία, οι γυναίκες αξιοποίησαν χρηματοδοτικά προγράμματα, εκπαιδεύτηκαν μέσα από σεμινάρια, ενώ στη συνέχεια οι ίδιες μοιράστηκαν την τεχνογνωσία τους με άλλες γυναίκες στη Χίο, τη Λάρισα, τη Ροδόπη, τις Πρέσπες και αλλού. Κι αν σε τοπικό κυρίως επίπεδο αντιμετώπισαν επιφύλαξη, καχυποψία και εμπόδια, το φρόνημα των γυναικών όχι μόνο δεν κάμφθηκε αλλά δυνάμωσε. Το εστιατόριο ανέστειλε τη λειτουργία του το 1993 λόγω οικονομικών και πρακτικών δυσκολιών, για να ξεκινήσει όμως πάλι 1 χρόνο αργότερα. Έκτοτε συνεχίζει αδιάλειπτα τη λειτουργία του με τη συμμετοχή σήμερα περίπου 15 γυναικών.

Ο γυναικείος συνεταιρισμός σήμερα

Τελικά, πέτυχε το εγχείρημα; «Αναμφίβολα ναι», λέει η κ. Χιώτη, συνιδρύτρια και Πρόεδρος του Συνεταιρισμού. «Πολλοί μάλιστα από τους τότε πελάτες παραμένουν μέχρι και σήμερα, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις τα δωμάτια νοικιάζονται πλέον από τα παιδιά ή και τα εγγόνια των πρώτων εκείνων επισκεπτών», αφηγείται με καμάρι, καθώς αντιλαμβάνεται ότι το όραμα και η επιμονή μπορούν να κάνουν θαύματα.

Ο αρχικός στόχος ήταν η ενδυνάμωση και η αυτονομία των γυναικών της περιοχής, με σκοπό να παραμείνουν στον τόπο τους και να ανθίσουν εκεί. Όλα αυτά τα χρόνια όμως ο συνεταιρισμός συνέβαλε και στην ενίσχυση του τουρισμού και της τοπικής οικονομίας αλλά και στην ενθάρρυνση της συμμετοχής των γυναικών στην οικονομική και κοινωνική ζωή της περιοχής, λειαίνοντας το έδαφος για τις επόμενες γενιές.

Κάπως έτσι, 43 χρόνια μετά, το εστιατόριο του συνεταιρισμού δεν είναι απλώς ένα μέρος συνάντησης για καλό φαγητό. Είναι ένα ζωντανό παράδειγμα του τι μπορεί να συμβεί όταν οι γυναίκες ενώνουν τις δυνάμεις τους.

«Χωρίς κοινότητα, δεν υπάρχει απελευθέρωση», είχε γράψει η Audre Lorde. Και για τις γυναίκες της Πέτρας, αυτό δεν είναι απλώς ένα ωραίο απόφθεγμα. Είναι το βίωμα και η ιστορία τους.