Ένας παραδοσιακός καφενές στα Σίσαρχα Ρεθύμνου που δεν έχει μενού, μόνο αυθεντική ανωγειανή φιλοξενία
Σε ένα πρόσφατο χειμερινό ταξίδι στο Ηράκλειο Κρήτης, έπεσε η ιδέα για μονοήμερη εκδρομή στα Ανώγεια. Μπορεί να ανήκουν στον νομό Ρεθύμνης, αλλά βρίσκονται πολύ κοντά στο Ηράκλειο, 1,5 ώρα δρόμος προς το βουνό.
Λίγο πριν φτάσουμε στα Ανώγεια, κάναμε μια στάση για φαγητό στα Σίσαρχα, ένα γραφικό χωριό στους πρόποδες του Ψηλορείτη. Όπως μας είπε ο ντόπιος της παρέας, θα καθόμασταν στο «Αγροτικό Δισκοπωλείο». «Μα φαγητό σε δισκοπωλείο;», σκέφτηκα.
«Δεν έχει μενού. Σου φέρνει ό,τι έχει», συνεχίζει. Στην αρχή με ξένισε αρκετά η ιδέα όμως ανυπομονούσα να δω τι θα μας σερβίρουν και να δοκιμάσω τη ντόπια, κρητική κουζίνα.
Σταματήσαμε έξω από το πετρόκτιστο μαγαζί με τη τζαμαρία και την ξύλινη ταμπέλα που έγραφε «Αγροτικό Δισκοπωλείο» και από κάτω «Αεράκης Ανδρέας (Νιναντρέας)». Λίγα τραπεζάκια, ένα αιωνόβιο δέντρο αλλά κανείς έξω.
Είχε κρύο και ψιλόβροχο, έτσι, μπήκαμε γρήγορα μέσα για να ζεσταθούμε. Αντικρίσαμε μια μικρή σάλα με πολλά ξύλινα τραπεζάκια και μια ξυλόσομπα όπου σιγοψήνονταν ολόκληρες πατάτες με τη φλούδα τους. Οι περίφημες οφτές των Κρητικών!
Αγροτικό δισκοπωλείο
Στους τοίχους και τα ράφια δεκάδες βινύλια, άλλα κορνιζαρισμένα, άλλα μέσα στις χάρτινες θήκες τους με εντυπωσιακά εξώφυλλα, CD, αφίσες με λυράρηδες και φυσικά τον «Αρχάγγελο της Κρήτης», παλιά βιβλία, ασπρόμαυρες ξεθωριασμένες φωτογραφίες, λαούτα, μια τσαμπούνα, μεταλλικές κουδούνες, υφαντά, ενώ σε μια γωνιά δέσποζε ένα γραμμόφωνο και ένα πιάνο: Να λοιπόν, ένα πραγματικό ...αγροτικό δισκοπωλείο.
Όπως μας είπαν, το Αγροτικό δισκοπωλείο το έστησε ο Ανδρέας Αεράκης ή Νιναντρέας, όπως ήταν το παρατσούκλι του, με τη σύζυγό του Ελένη Κουβίδη το 1962, και ήταν το καφενείο το χωριού. Ο μεγαλύτερος γιος τους, ο Στέλιος, ήταν δεξιοτέχνης του λαούτου και συνεργάστηκε με όλα τα «ιερά τέρατα» της ανωγειανής μουσικής σκηνής, τον Νίκο Ξυλούρη, τον αδερφό του Ψαραντώνη και τον Βασίλη Σκουλά.
O Ανδρέας Αεράκης (Νιναντρέας) με τη σύζυγό του Ελένη Κουβίδη το 1989
Το 1974 άνοιξε στο Ηράκλειο το πρώτο μουσικό κατάστημα δίσκων και έγινε αποκλειστικός εκπρόσωπος της δισκογραφικής εταιρείας Columbia στο νησί. Δύο χρόνια μετά ίδρυσε την δισκογραφική «Αεράκης – Κρητική Μουσική Εταιρεία», που εξελίχθηκε σε «Κρητικό Μουσικό Εργαστήρι», με πρωτοποριακές για την εποχή παραγωγές για τους θρύλους της παραδοσιακής μουσικής της Κρήτης. Έτσι ο Στέλιος, μαζί με τον αδερφό του Μιχάλη, χάραξαν ένα λαμπρό όνομα στον χώρο της κρητικής μουσικής-έκδοσης-παραγωγής.
O Μιχάλης δημιούργησε τις «Μουσικές εκδόσεις Σείστρον», με εκατοντάδες μουσικές παραγωγές, παντρεύοντας το παλιό με το φρέσκο, τα λόγια με τις νότες, τη μουσική με τα βιβλία.
Όταν πέθανε ο παππούς Νιναντρέας το 1995, το καφενείο έκλεισε. Ωστόσο, 24 χρόνια αργότερα, ο εγγονός του και συνονόματος Αντρέας, αποφάσισε να ξαναδώσει ζωή στο καφενείο του παππού του βαφτίζοντάς το «Αγροτικό δισκοπωλείο». Για να παντρέψει όλα τα βιώματα που έζησε ως παιδί και έφηβος, διατηρώντας την ατμόσφαιρα του ιστορικού καφενέ και συνδυάζοντας τις 500 μουσικές παραγωγές που έχουν στο ενεργητικό τους με την κρητική κουζίνα και φιλοξενία.
Ο Ανδρέας είναι επίσης εκδότης, ερευνητής, γραφίστας και συλλέκτης της κρητικής μουσικής παράδοσης, με πολύχρονη και καθοριστική συμβολή στη διάσωση, καταγραφή και διάδοσή της.
Κώστας Καζάκος και Τζένη Καρέζη με τον Νίκο Ξυλούρη, δεξιά με το λαούτο ο Στέλιος Αεράκης
Είναι ο συνεχιστής του «Κρητικού Μουσικού Εργαστηρίου-Σείστρον Αεράκης», μέσω του οποίου, εδώ και περισσότερα από 50 χρόνια, έχει επιμεληθεί και εκδώσει εκατοντάδες δισκογραφικές παραγωγές με κορυφαίους εκπροσώπους της κρητικής μουσικής, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη διατήρηση ενός πολύτιμου άυλου πολιτιστικού αποθέματος.
Είναι ίσως από τους πρώτους στην Ελλάδα το 2004 που έφτιαξαν ένα διαδικτυακό κατάστημα, το aerakis.net, όπου μπορείς να αγοράσεις δίσκους, CD, βιβλία, μουσικά όργανα και άλλα αντικείμενα-αναμνηστικά που θα βρεις στο μαγαζί. Όπως επίσης ήταν και από τους πρώτους που ασχολήθηκαν με την ψηφιακή διανομή της κρητικής μουσικής σε όλες τις πλατφόρμες μουσικής παγκοσμίως.
Γιάννης Ξυλούρης (Ψαρογιάννης) και Ανδρέας Αεράκης
Ακόμη, δημιούργησε το «Seistron Web Radio» εκεί όπου προβάλει και αναδεικνύει πρόσωπα, μουσικές, βιβλία και οποιοδήποτε πολιτιστικό αγαθό που είναι σημαντικό να βγει στο φως.
Καλά όλα αυτά, αλλά τι τρώμε και πίνουμε στο Αγροτικό Δισκοπωλείο;
Ο ζεστός, φιλόξενος χώρος διατηρεί το παραδοσιακό, κρητικό στοιχείο, που τιμά την παράδοση, την ιστορία και την λαογραφία του τόπου. Θυμίζει περισσότερο σπίτι ή και δισκοπωλείο που πουλά βινύλια, παρά καφενείο ή ταβέρνα ενός χωριού.
Με το που κάτσαμε ήρθαν αμέσως τα πρώτα πιάτα στο τραπέζι. Χωρίς καταλόγους, ερωτήσεις, παραγγελίες και πολλά πολλά... Και εδώ, είναι η Χριστίνα, η μητέρα του Αντρέα, που κρύβεται πίσω από αυτά τα πεντανόστιμα, σπιτικά φαγητά που φτιάχνει με αγάπη και μεράκι, με αγνές πρώτες ύλες, και πάντα ανάλογα με την εποχή. Έτσι, δεν λείπουν οι παραδοσιακές πίτες, τα χορταρικά, τα διάφορα μαγειρευτά αλλά και τα εκλεκτά κρέατα.
Πρώτα έρχεται το ζυμωτό ψωμάκι, ζεστό, μπαμπάτσικο και αφράτο, μαζί με ντόπια τυριά όπως ανθότυρο με σύκο, καθώς και οι σαλάτες, δροσερές, απλές, κομμένες στο χέρι με λαδάκι και αλάτι.
Στη συνέχεια καταφτάνει το καλό: Ψητές πατάτες με τη φλούδα (αυτές που λίγο πριν ψήνονταν στη σόμπα), λουκάνικο, συκωτάκι, λαχανοντολμάδες και μια πανσέτα λουκούμι. Τέλος, έρχονται τα βουτυράτα μακαρόνια βρασμένα σε ζουμί γίδας με μπόλικο τριμμένο τυρί, ένα όνειρο. Μπίρες, ντόπια κρασιά και φυσικά η ρακή (που επιβάλλεται να δοκιμάσεις) γεμίζουν τα ποτήρια και εξαφανίζονται για να γεμίσουν ξανά και ξανά.
Αφού «γυαλίσαμε» όλα τα πιάτα, έφτασε και η ώρα του γλυκού -κάπως να φύγει και η κρεατίλα.... Το γαλακτομπούρεκο, με τραγανό φύλλο, περιχυμένο τόσο όσο με σιρόπι και χοντρά καρύδια από πάνω, ταίριαξε τέλεια με τον ελληνικό καφέ. Δεν έφτασε μόνο ένα και η Χριστίνα μας έφερε και το «signature» κέρασμά της, δροσερά ζελεδάκια με χυμό φρούτων μέσα σε φλούδες πορτοκαλιού.
«Βοηθάω τον γιο μου, όλα τα κάνουμε με αγάπη, φροντίδα, περιποίηση και προσοχή στον πελάτη. Θέλουμε να νιώθει σαν στο σπίτι του, να φάει και να ακούσει ωραία μουσική. Δεν θέλουμε να είναι στημένο, αλλά κάτι το αυτονόητο», μου λέει. Έτσι είναι και τα μεζεδάκια της. Θα βρεις περισσότερο μαγειρευτά και γλυκά εποχής, παρά κρέας. Μάλιστα, φροντίζει να επαναφέρει ξεχασμένα φαγητά που έφτιαχναν οι παλιοί, όπως το μαγγίρι, ένα παλιό, παραδοσιακό, χειροποίητο κρητικό ζυμαρικό, που πρώτα το βράζεις σε ζωμό και στη συνέχεια το τηγανίζεις αλλά και την ξυγκόπιτα, παλιό γλυκό που γινόταν με λίπος (ξύγκι) καθώς τότε δεν είχαν λάδι!
H Χριστίνα Αεράκη με τα γλυκά κεράσματά της
«Το έφτιαχναν την Αποκριά, εγώ όμως το κάνω και το Πάσχα και όλες τις γιορτινές ημέρες», μου λέει. «Τα καλτσούνια μου θέλω να είναι φρέσκα, να τα κάνω επιτόπου αν έχω τα υλικά. Όπως και τα πιταράκια, με τα χορταρικά και την μυζήθρα την ζεστή». Όσο για την ατμόσφαιρα μας λέει ότι πρόκειται για ένα «πάντρεμα της μουσικής παράδοσης της οικογένειας με κάτι γευστικά όμορφο».
Εκτός από παραδοσιακό καφενείο-δισκοπωλείο, εκεί διοργανώνονται πολιτιστικές εκδηλώσεις, συναυλίες, παρουσιάσεις βιβλίων, μουσικές βραδιές με τοπικούς καλλιτέχνες αλλά και εκλεκτούς καλεσμένους όπως τον Κρητικό ηθοποιό Μιχάλη Αεράκη, που είναι μέλος της οικογένειας.
Παρουσίαση του «Σασμού» στο Αγροτικό Δισκοπωλείο
Το ήσυχο φυσικό περιβάλλον, μακριά από τον φασαριόζικο υπερτουρισμό και η θέα στον Ψηλορείτη, σε εμπνέουν και σε κάνουν να θες να το επισκεφθείς ξανά. Οι ντόπιοι το αγαπούν ενώ όσοι επισκέπτες το γνωρίζουν θέλουν να επιστρέψουν κάποια στιγμή εκεί.
Το «Αγροτικό Δισκοπωλείο» δεν είναι απλώς ένα καφενές με φαγητό και μουσική, είναι ένας πραγματικός χώρος πολιτισμού, μια ολόκληρη εμπειρία κρητικής κληρονομιάς και φιλοξενίας.
