Οδική (αν)ασφάλεια: Τι ακριβώς πολίτες θέλουμε;

Με τον νέο Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας έτοιμο να γίνει νόμος, η συζήτηση περιστρέφεται γύρω από το πόσο αυστηρά είναι τα μέτρα. Όμως δεν μπορώ να μην σταθώ σε κάτι βαθύτερο: τι είδους πολίτες θέλουμε ως συμπολίτες μας; Θέλουμε πολίτες που φοράνε ένα φτηνό κράνος μόνο και μόνο για να γλιτώσουν την ποινή, ενώ έχουν φροντίσει το κινητό τους σαν να είναι κόσμημα; Πολίτες που κατεβάζουν εφαρμογές για να αποφεύγουν τα μπλόκα της αστυνομίας, επειδή μπορεί να έχουν πιει; Πολίτες που διπλοπαρκάρουν έξω από το σχολείο για να πάρουν τα παιδιά τους ή οδηγούν μηχανάκι με τρία άτομα πάνω;

Αυτή η καθημερινή «εκπαίδευση» στην παραβατικότητα δεν είναι μόνο ατομική ευθύνη. Έχει και θεσμικό υπόβαθρο. Το κράτος έχει ευθύνη. Από το 2021 έχει ψηφιστεί νόμος για τις εξετάσεις οδήγησης που ακόμα δεν εφαρμόζεται. Τα βιβλία για τις εξετάσεις είναι απαρχαιωμένα, με ερωτήσεις ακόμα και σε… δραχμές! Πότε θα επενδύσουμε σοβαρά στην παιδεία της κινητικότητας;

Είναι δυνατόν να γίνεται μάθημα κυκλοφοριακής αγωγής, από έναν δάσκαλο μαθηματικών ή θρησκευτικών χωρίς κατάρτιση ή υποστήριξη; Πώς περιμένουμε να αποκτήσουν τα παιδιά νοοτροπία υπεύθυνου οδηγού;

Η οδήγηση είναι ίσως το μοναδικό χαρακτηριστικό ενός ανθρώπου που χειροτερεύει με τα χρόνια αντί να βελτιώνεται. Κανένας νέος οδηγός δεν θα οδηγήσει με ανοιχτό πορτμπαγκάζ για να μεταφέρει ένα πλυντήριο. Κανένας δεν θα πιει και θα πιάσει τιμόνι την πρώτη μέρα. Το κάνει όταν «μάθει» πώς λειτουργεί το σύστημα, όταν νιώσει ότι «δεν τρέχει και τίποτα». Κι αυτό είναι θέμα παιδείας.

Όσο αυστηρός κι αν γίνει ένας νόμος, πάντα θα υπάρχει ένας δρόμος, μια γειτονιά, ένας τόπος χωρίς αστυνόμευση. Κι εκεί θα συνεχίζεται η παρανομία. Δεν θέλω να ζούμε σε έναν κόσμο γεμάτο αστυνομία, μόνο και μόνο επειδή οι πολίτες δεν κάνουν το αυτονόητο. Δεν με ενδιαφέρει αν το πρόστιμο για το κράνος γίνει 300 ή 3.000 ευρώ. Εγώ δεν πρόκειται ποτέ να οδηγήσω μηχανή χωρίς κράνος. Όχι επειδή φοβάμαι το πρόστιμο, αλλά επειδή σέβομαι τη ζωή.

Κι αυτό πρέπει να είναι το ζητούμενο: να κάνουμε το λογικό, όχι απλώς το νόμιμο. Όταν το πρόστιμο αυξάνεται, απλώς επιβεβαιώνεται ότι δεν έχουμε παιδεία. Κι αυτό, όσο κι αν πονάει είναι η πιο επικίνδυνη «παράκαμψη» που μπορούμε να κάνουμε ως κοινωνία.