Άρθρο Ευ.Βενιζέλου για τον Iωάννη Βαρβιτσιώτη: Συναίνεση και πολιτικός σεβασμός
Ο πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ αναδεικνύει την πολιτική διαδρομή, τη θεσμική του στάση και την καθοριστική συμβολή του στη συνταγματική αναθεώρηση του 2001
Άρθρο Ευ.Βενιζέλου για τον Iωάννη Βαρβιτσιώτη: Συναίνεση και πολιτικός σεβασμός
Ο Ιωάννης Βαρβιτσιώτης, μία από τις πλέον αναγνωρίσιμες προσωπικότητες της μεταπολεμικής πολιτικής ζωής, έφυγε από τη ζωή στις 2 Αυγούστου αφήνοντας πίσω του μια μακρά κοινοβουλευτική και κυβερνητική διαδρομή, αλλά και μια ιδιαίτερη πολιτική παρακαταθήκη.
Ο Ευάγγελος Βενιζέλος, με άρθρο του στην «Καθημερινή», αναφέρεται στην πολιτική διαδρομή και την προσωπικότητα του Ιωάννη Βαρβιτσιώτη, με τον οποίο συνδέθηκε μέσα από τη μακρά κοινοβουλευτική τους συνύπαρξη.
Αναλυτικά το άρθρο του Ευάγγελου Βενιζέλου στην «Καθημερινή»
Στις 2 Αυγούστου, ημέρα των γενεθλίων και του θανάτου του Γιάννη Βαρβιτσιώτη, προσπάθησα να συνοψίσω με λίγες λέξεις την προσωπικότητά του, όπως την προσέλαβα τα χρόνια της κοινής κοινοβουλευτικής παρουσίας μας. Είπα λοιπόν, πολύ ελλειπτικά, ότι «ήταν φτιαγμένος από παλιό γέρο μέταλλο. Ιδεολογικά και πολιτικά συνεπής. Πιστός κοινοβουλευτικός, αξιοσέβαστος αντίπαλος, ηγετική φυσιογνωμία της παράταξής του, εξαίρετος συνομιλητής, χαρισματικός αφηγητής, καλός φίλος, ευπατρίδης, λάτρης της πολιτιστικής μας κληρονομιάς.»
Ως κυβερνητικός εκπρόσωπος της τελευταίας κυβέρνησης του Ανδρέα Παπανδρέου παρακολούθησα προσεκτικά την εσωκομματική σύγκρουση για την ηγεσία της Νέας Δημοκρατίας το 1993. Ο Γιάννης Βαρβιτσιώτης έδινε πολιτικές μάχες για να τις κερδίσει, αλλά ήξερε να χάνει, προσόν που του επέτρεπε να υποτάσσει τόσο τον εαυτό του όσο και την πολιτική συγκυρία στην κοίτη της Ιστορίας. Ήθελε αναγνώριση αλλά δεν ήταν ματαιόδοξος. Θυμάμαι με μεγάλη εκτίμηση την επίσκεψή του στο γραφείο μου στο Υπουργείο Εξωτερικών την άνοιξη του 2014, όταν με διακριτικότητα μου έθεσε το ερώτημα αν, ως Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ τότε, θα μπορούσα να αποδεχθώ την υποψηφιότητά του για το αξίωμα του Προέδρου της Δημοκρατίας σε διαδοχή του κοινού μας φίλου Κάρολου Παπούλια. Δεν τον ενδιέφερε να καταλάβει το αξίωμα, αλλά να ακούσει ότι η άλλη παράταξη του μεταπολιτευτικού διπολισμού (που υφίστατο ως σχήμα τις καταλυτικές επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης), τον θεωρούσε πρόσωπο αποδεκτό για αυτόν τον υψηλό θεσμικό ρόλο.
Το κεφάλαιο όμως της κοινοβουλευτικής του δράσης που οφείλω ιστορικά να αναδείξω είναι η στάση του ως γενικού εισηγητή της μειοψηφίας στη μακρά αναθεωρητική διαδικασία που άρχισε το 1995 και ολοκληρώθηκε το 2001 με τη θέση σε ισχύ του αναθεωρημένου Συντάγματος του 1975/1986/2001. Αυτή ήταν και παραμένει η πιο εκτεταμένη, συστηματική και συναινετική συνταγματική αναθεώρηση της μεταπολιτευτικής περιόδου.
Το 1975, το μεταδικτατορικό Σύνταγμα ψηφίστηκε από μόνη την πλειοψηφία της Νέας Δημοκρατίας με την αντιπολίτευση να έχει αποχωρήσει. Η αναθεώρηση του 1986, εστιασμένη στον περιορισμό των αρμοδιοτήτων του Προέδρου της Δημοκρατίας, ήταν πολιτικά και θεσμικά συγκρουσιακή, το αναθεωρημένο Σύνταγμα ψηφίστηκε από το ΠΑΣΟΚ, με τη Νέα Δημοκρατία να καταγγέλλει και να αποχωρεί. Ως γενικός εισηγητής της πλειοψηφίας την περίοδο 1995-2001 είχα βασική επιδίωξη τη διαμόρφωση της αναγκαίας αναθεωρητικής συναίνεσης, για την ακρίβεια την επίτευξη της συνταγματικής συμφιλίωσης, που λειτουργεί ως θεμέλιο της ίδιας της νομιμοποίησης του Συντάγματος.
Στόχος δεν ήταν απλώς η παραμονή της αντιπολίτευσης στη διαδικασία, αλλά η ενεργός συμμετοχή και σύμπραξή της στη διαμόρφωση των συνταγματικών διατάξεων. Τόσο αυτών που συνιστούσαν θεσμική καινοτομία, όσο και αυτών που απλώς αποτύπωναν πλέον τη συναίνεση που έλειψε το 1975 και το 1986. Η περίοδος των πενήντα δύο χρόνων της ισχύος του μεταπολιτευτικού Συντάγματος του 1975 τέμνεται το 2001 με κριτήριο τη συγκρουσιακή ή τη συναινετική αντίληψη για την άσκηση της συντακτικής εξουσίας.
Η συμβολή του Γιάννη Βαρβιτσιώτη ως γενικού εισηγητή της αντιπολίτευσης (με κοινοβουλευτικό εκπρόσωπο τον Προκόπη Παυλόπουλο) στη διαμόρφωση αυτού του κεκτημένου υπήρξε καθοριστική. Τόσο δημόσια, με τις τοποθετήσεις του που αποτυπώνονται στα Πρακτικά της Ζ´ Αναθεωρητικής Βουλής, όσο και στις κατ´ιδίαν συζητήσεις και συνεννοήσεις που διαμόρφωναν έναν θεσμικό και πολιτικό πολιτισμό ενσωματωμένο στο κανονιστικό περιεχόμενο του εθνικού Συντάγματος.
Ο Γιάννης Βαρβιτσιώτης, προδικτατορικός βουλευτής της ΕΡΕ, που έζησε την ατελέσφορη αναθεωρητική πρωτοβουλία της «βαθείας τομής» το 1963, μέλος της κυβερνητικής πλειοψηφίας της Ε ´ Αναθεωρητικής Βουλής που ψήφισε την αρχική εκδοχή του Συντάγματος του 1975 εντός των προδιαγραφών του Κωνσταντίνου Καραμανλή, προβεβλημένο και μαχητικό στέλεχος της αντιπολίτευσης στην Στ ´ Αναθεωρητική Βουλή που κατάργησε το 1986 τις αυξημένες αρμοδιότητες του ΠτΔ, συνέβαλε το 2001 καθοριστικά στη συναινετική ανακαίνιση του Συντάγματος της χώρας εντός βεβαίως του πλαισίου του πολυεπίπεδου συνταγματισμού και του επαυξημένου συντάγματος που επιβάλλει η συνύπαρξη της εθνικής, της ενωσιακής και της διεθνούς έννομης τάξης.
Η συμβολή του αυτή τον εγγράφει με διακριτό τρόπο στη συνταγματική Ιστορία της χώρας.
13°
