Ο πόλεμος στην Ουκρανία και η «κόπωση συμπόνιας»

Σε κάποιο από τα πολλά άρθρα που διάβασα στην αρχή του πολέμου έγραφε πως ο Πούτιν ποντάρει, προκειμένου να πετύχει τους στόχους του, μεταξύ άλλων στη λεγόμενη «κόπωση συμπόνιας» ή ξενιστί (compassion fatigue), δηλαδή στη συναισθηματική κόπωση που θα επέλθει σε όλους αυτούς που παρακολουθούμε τον πόλεμο στην Ουκρανία, συνεχίζοντας τις ζωές μας. Κοντολογίς, ότι θα κουραστούμε να συμπονούμε και να αναφερόμαστε διαρκώς στον πόλεμο. Κι όμως σήμερα, 16η μέρα του πολέμου, κι ο καθένας από εμάς συνεχίζει να είναι πολεμικός ανταποκριτής, και ταυτόχρονα σύμμαχος και χρηματοδότης στην ανακούφιση των προσφύγων. Δεν θα σταματήσουμε να μιλάμε και να γράφουμε για τον πόλεμο, επειδή κανένας από μας δεν μπορεί πλέον να συνεχίσει τη ζωή του σαν να μην υπάρχει πόλεμος. Όλοι, μικροί και μεγάλοι, ζούμε τον πόλεμο αυτό λες και είναι στην αυλή μας, επειδή τελικά είναι στην αυλή μας.

Η αυλή μεγάλωσε πολύ, Βλαδίμηρε, κι εσύ δεν το πήρες είδηση μέσα στην ολιγαρχική Σου φούσκα. Θα συνεχίσουμε να μιλάμε και να γράφουμε και να καταδικάζουμε τον πόλεμό Σου όσο συνεχίζεται. Όλα τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης θα συνεχίζουν να Σου τρίβουν κατάμουτρα τον πόλεμό Σου, μαζί με τους Ρώσους που αποδείχθηκε ότι δεν είναι Ρώσοι Σου. Τους βρίσκεις κι αυτούς απέναντί Σου. Παραιτούνται από τις θέσεις τους επικεφαλής θεάτρων, πολιτιστικών οργανισμών, μουσικοί, χορευτές, ηθοποιοί. Συγγραφείς υπογράφουν μαζικές επιστολές εναντίον του πολέμου Σου. Σε εγκαταλείπουν. Παραιτούνται και απονομιμοποιούν τον πόλεμό Σου. Δεν χαλαλίζουν την αίγλη τους, που μέχρι τώρα φώτιζε το άστρο σου, για να σου δώσουν άλλο φως. Αυτό κάνουν οι καλλιτέχνες της Ρωσίας, σε αφήνουν αφώτιστο. Δεν μασάνε τα άλλοθί Σου. Δεν είναι που δεν ξέρουν ιστορία, δεν είναι που έχουν μνήμη κοντή, δεν είναι που δεν θυμούνται τι έπραξαν οι άλλοι. Είναι που κοιτάνε μπροστά, με τα μάτια της τέχνης τους. Η τέχνη δεν αθωώνει, ούτε και εκδικείται όμως. Επιπλέον δεν μπερδεύει τους εθνισμούς με τους εθνικισμούς.

Η βία κι ο πόλεμος δεν είναι καθρέφτης για να τον σηκώνεις στα μούτρα των αντιπάλων σου φωνάζοντας, τα ίδια κάνατε κι εσείς. Κάθε πόλεμος είναι μοναδικός, όπως μοναδικός είναι κάθε αιώνας. Πιο μοναδική όμως και από τον αιώνα είναι η κάθε μας μέρα. Κι είναι η κάθε μέρα που αντιστέκεται στην ιστορία περισσότερο κι από την ιδεολογία ακόμα. Είναι η κάθε μέρα αυτή που στη συμπύκνωσή της ανυψώνει τις στιγμές μας, αυτή μας αυγαταίνει και μας βγάζει στις εκβολές του κάθε ξημερώματος γεμάτους, με τους δεσμούς, τις απώλειες, τους στόχους και τα όνειρά μας. Κι αν για κάτι έχει να περηφανευτεί ο εικοστός πρώτος αιώνας και ο εικοστός στο ξεψύχισμά του, είναι η αξία που έδωσε ο δυτικός κόσμος στο κάθε μέρα, στο ότι εξύψωσε το κάθε μέρα σε ιδεολογία. Κι ήρθες Εσύ να μας το πάρεις. Εσύ που σε αντίθεση με τον Ιανό, νικήθηκες από τη μια σου όψη, εκείνην που κοιτούσε προς τα πίσω. Που κοιτούσε τις αχανείς γεωγραφικές εκτάσεις μιας αλλοτινής αυτοκρατορίας, τα σοβιέτ μετά, και τη γλάνσνοστ, αναπολώντας ακατάβλητη ισχύ, σε έναν καταβεβλημένο όμως κόσμο. Καταβεβλημένο, από την κατανάλωση τόσων αιώνων ιστορίας. Δεν θα επιτρέψουμε να επαναληφθεί. Θα πολεμήσουμε τον πόλεμό Σου, δίχως πόλεμο. Και θα νικήσουμε. Με το άλλο πρόσωπο του Ιανού, εκείνο που κοιτάει μπροστά. Ήταν άλλωστε ο Θεός όλων των ενάρξεων και των μεταβάσεων. Απεικονίζονταν σε σημεία διαβάσεων, θύρες, πύλες, γέφυρες. Η ιστορία περνάει από μπροστά μας. Και δεν θα μείνουμε αμέτοχοι να την κοιτάμε. Συμμετέχουμε.