Η Αμερική «επέστρεψε». Αλλά πώς;

Το χειρότερο που μπορεί να σου συμβεί στη διεθνή διπλωματία είναι να μάθεις τα νέα από την τηλεόραση. Αλλά, εάν τα νέα της AUKUS βρήκαν την Ευρώπη καθισμένη στον καναπέ της, τη Γαλλία τη βρήκαν με σηκωμένα τα μανίκια να δουλεύει στον ταρσανά. Το γαλλικό Υπουργείο Άμυνας αποκάλυψε χθες πως, μόλις λίγες ώρες πριν σπάσουν τη συμφωνία τους με τους Γάλλους, οι Αυστραλοί είχαν στείλει επιστολή με την οποία δήλωναν ικανοποιημένοι από τις «αναμενόμενες δυνατότητες» των γαλλικών υποβρυχίων και την «εξέλιξη του προγράμματος».

Αν είναι έτσι, τότε μπορεί να διακρίνει κανείς την απόσταση που χωρίζει την αθέτηση μιας συμφωνίας από την ωμή εξαπάτηση. Δεν πονούν μόνο τα 50 δισ. που χάθηκαν, ζαλίζει και ο τρόπος. Και σκεφτείτε σε τι βάθος μπορεί να έχει φτάσει το ρήγμα αν ισχύει πως οι πρώτοι σπόροι της AUKUS έπεσαν πριν από 18 ολόκληρους μήνες και πως ο Σκοτ Μόρισον διαβεβαίωνε τον Εμανουέλ Μακρόν ότι οι φήμες που έφτασαν στα αυτιά του Γάλλου προέδρου στην σύνοδο κορυφής της Κορνουάλης τον περασμένο Ιούλιο ήταν ακριβώς αυτό – μόνο φήμες.

Το Παρίσι δεν αναζητά ασφαλώς τις απαντήσεις στην Καμπέρα αλλά στην Ουάσιγκτον. Το ρήγμα είναι ευρωατλαντικό, και μπορεί οι Βρυξέλλες να μη φημίζονται για το άγριο βλέμμα τους, αλλά πάντως ζητούν «εξηγήσεις» απειλώντας, αν δεν δοθούν αυτές ακριβώς οι εξηγήσεις, να μη συμμετάσχουν στη Σύνοδο Κορυφής για το Εμπόριο και την Τεχνολογία που έχει προγραμματιστεί για την ερχόμενη εβδομάδα στο Πίτσμπουργκ.

Η AUKUS είναι στα χείλη όλων. Αλλά δεν βγήκε από τα χείλη του Τζο Μπάιντεν κατά την ομιλία του χθες στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ούτε καν σαν ψίθυρος. Ακούγεται οξύμωρο όσο οξύμωρο είναι να ευαγγελίζεται ο Αμερικανός πρόεδρος από το βήμα του ΟΗΕ και σχεδόν την επομένη μιας συμφωνίας πυρηνοκίνητων υποβρυχίων, έναν κόσμο «ανηλεούς διπλωματίας». Δεν είναι, είπε, ούτε Ψυχρός Πόλεμος – αν και ο Ψυχρός Πόλεμος ήταν μάλλον αυτό, η συνέχιση της διπλωματίας με πυρηνικά μέσα.

Η Αμερική «επέστρεψε». Αλλά πώς; Η αποχώρηση από το Αφγανιστάν υποτίθεται πως θα έφερνε το τέλος ενός πολέμου, αλλά δεν ήταν παρά η αρχή ενός νέου χάους. Η AUKUS θα εξασφάλιζε τηδυτική υπεροχή στην περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού, αλλά προκάλεσε ένα ρήγμα στη Δύση το βάθος και η έκταση του οποίου μένει ακόμη να φανούν. Αυτή η χώρα και η αυτή η συμφωνία μαζί δεν φτιάχνουν έναν ειρηνοποιό, εκτός εάν η ειρήνη μπορεί να υπάρξει μόνο στα πρόθυρα του πολέμου ή έστω ως προετοιμασία πολέμου.

Είμαστε στην εποχή ενός νέου Si vis pacem, para bellum; Στο περιθώριο πάντως της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, ο Μπάιντεν συγκάλεσε την πρώτη διά ζώσης σύνοδο κορυφής του Quad, του Τετραμερούς Διαλόγου για την Ασφάλεια που, μαζί με τις ΗΠΑ, συνασπίζει απέναντι στον κινεζικό επεκτατισμό την Ιαπωνία, την Ινδία και την Αυστραλία. Σε αυτόν τον συνασπισμό προσθέστε τις παραδοσιακές συμμαχίες με τη Νότια Κορέα, την Ινδονησία, τις Φιλιππίνες ή τη Σιγκαπούρη. Το αποτέλεσμα της πρόσθεσης δεν φανερώνει μόνο πως η Αμερική έχει βρει στην Κίνα τον εχθρό του 21ου αιώνα. Μαρτυρά και πόσο μακριά δείχνει απ’ όλα αυτά η Ευρώπη.