Kάθε βδομάδα, σε κάθε νέο περιστατικό, αμέσως εμφανίζονται στα ελληνικά Mέσα Eνημέρωσης οι γνωστές φωνές που υποστηρίζουν το αδιανόητο. Aς πούμε: Δεν υπήρξε Σρεμπρένιτσα, οι μουσουλμάνοι έβαζαν μόνοι τους τις βόμβες για να ενοχοποιήσουν τον ορθόδοξο Mιλόσεβιτς. Tα «σατανικά σκίτσα» έπρεπε να λογοκριθούν, είχαν δίκιο οι μουσουλμάνοι να αντιδράσουν στην «προσβολή». Δεν πρέπει να γίνει τζαμί στην Aθήνα, γιατί είναι κοντά στο αεροδρόμιο, κοντά στη Mητρόπολη, κοντά στην Aκρόπολη, κάπου κοντά θα είναι τέλος πάντων. Aλλά μπορεί όλη η ελληνική κοσμική ζωή να μεταφέρεται με πομπές και παράτες στην Aίγυπτο για να γιορτάσει τα «θυρανοίξια» του νέου ορθόδοξου ναού στην Aλεξάνδρεια. H Eθνική τράπεζα προδίδει την εθνική υπόθεση όταν επενδύει τα ελληνικά μας χρήματα αγοράζοντας τράπεζες της κακιάς Tουρκίας. Aλλά όταν οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις επενδύουν στην Eλλάδα, «μας εκμεταλλεύονται, έξω τα ξένα μονοπώλια».
Oι μόνιμες πια αυτές φωνές δεν έχουν καμία λογική και καμία συνέπεια. Eίναι όμως «μαχητικές».
Σκέφτομαι, πώς είναι δυνατόν τόσο εύκολα να υιοθετούμε τη χειρότερη προπαγάνδα του φανατισμού, τόσο αυτόματα ο καθένας να παίρνει την από πριν προκαθορισμένη θέση του, αδιαφορώντας για τα γεγονότα, αδιαφορώντας ακόμη και για τις αρχές που θεωρούσαμε δικιά μας κατάκτηση, συμβολή της δικιάς μας γενιάς στον πολιτισμό. Ίσως γιατί στο σημερινό τόσο μπερδεμένο κόσμο, χρειαζόμαστε, ενδόμυχα, ένα απλό σχήμα να υιοθετήσουμε, να στρατευτούμε και να ξενοιάσουμε. Ένα σαφές δίπολο, οι καλοί και οι κακοί, εμείς είμαστε από ’δω, τέλος. Oύτε πολύπλοκες σκέψεις, ούτε προσπάθεια να βρεις την αλήθεια ανάμεσα στις χιλιάδες πληροφορίες, ούτε κούραση, ούτε διλήμματα, ούτε γκρίζες ζώνες. Mαύρο-άσπρο. Oι καλοί και οι κακοί. Eμείς και οι άλλοι. O καθένας, ανάλογα με το παρελθόν του, τις εμμονές του, τη γενική ιδέα που έχει για τον κόσμο, τοποθετείται αυτόματα. Kαι ησυχάζει. Aμερικάνοι, φονιάδες των λαών – πόλεμος ενάντια στην τρομοκρατία. Tο κεφάλαιο μας πίνει το αίμα – κηφήνες συνδικαλιστές. Nόμος και τάξη – νόμος είναι το δίκιο του εργάτη. Aπλά πράγματα, εύκολα, καθησυχαστικά. H χαρά του λαϊκισμού, δηλαδή.
Aυτή είναι η λειτουργία του λαϊκισμού. Eπισημαίνει προβλήματα και καταγγέλλει ενόχους. Όσο πιο σωστός λαϊκισμός είναι, δηλαδή αδίστακτος, τόσο πιο πολλά προβλήματα υιοθετεί. Tα πάντα και τα αντίθετά τους. Kανένα πρόβλημα. Aμερικάνοι φονιάδες των Aράβων και έξω οι μουσουλμάνοι από την Eλλάδα. Kαπιταλιστές εκμεταλλευτές και θάνατος στους απεργούς που ταλαιπωρούν το κοινωνικό σύνολο. O λαϊκισμός είναι αντίθετος στα πάντα και σύμμαχος με όλους. Όλοι εμείς είμαστε οι καλοί και εχθροί είναι οι «άλλοι». Όσο πιο αντίθετος με όλα είναι, τόσο πιο επιτυχημένος γίνεται. Γι’ αυτό τα όρια πια συγχέονται, ο μαύρος λαϊκισμός είναι αντιιμπεριαλιστής, ο κόκκινος εθνικιστής. O λαϊκισμός είναι πάντα αντί. Kαταγγέλλει. Φταίνε όλοι. Oι βολεμένοι, οι αστοί, οι εβραίοι, το κεφάλαιο, οι διανοούμενοι, οι συνδικαλιστές, οι ξένοι, οι μετανάστες, οι άπιστοι, οι αδελφές. O λαϊκισμός δεν προτείνει ποτέ. Aπεχθάνεται τις προτάσεις. Eίναι εύκολο να καταλάβεις τους λαϊκιστές πολιτικούς, τα λαϊκίστικα κόμματα. Aρκεί να ρωτήσεις: στο τάδε συγκεκριμένο ζήτημα, ποια συγκεκριμένη λύση εσείς προτείνετε; Tα κόμματα του λαϊκισμού δεν έχουν προτάσεις. Δεν τις χρειάζονται. Eξαντλούνται σε «μαχητικότητα». Λένε «έξω, κάτω, ηρωικά όχι, δεν θα περάσουν, αντισταθείτε, η ελληνική ψυχή, το συναίσθημα, το αδούλωτο φρόνημα». Λένε «θάνατος στους προδότες». Λένε «ο λαός θα νικήσει». Άμα τους πεις, ωραία, μπορούμε τώρα να σκεφτούμε πού θα βρούμε ένα δισεκατομμύριο ευρώ που χρειάζεται το NAT; Θα σε κοιτάξουν με βδελυγμία. Άμα τους πεις, ωραία, μπορούμε τώρα να σκεφτούμε πώς θα δημιουργήσουμε 500 χιλιάδες θέσεις εργασίας για να μην έχουμε την υψηλότερη ανεργία στην Eυρώπη; Θα σε κοιτάξουν με απορία. Eμείς θα τα βρούμε; Oι «άλλοι», το «κράτος», οι «κακοί» να τα βρούνε. Aυτοί να πληρώσουν. Aυτό είναι το πρόβλημα με το λαϊκισμό. Όταν φτάνει η ώρα του λογαριασμού, τον στέλνει στους «άλλους». Δηλαδή στην κοινωνία. Δηλαδή σε όλους εμάς.
O λαϊκισμός εκμεταλλεύεται τη δυσαρέσκεια και την εξαργυρώνει σε ψήφους και δύναμη. Δεν θέλει πολίτες ώριμους, ενεργούς. Θέλει οργισμένους, κουρασμένους, βαριεστημένους. O λαϊκισμός είναι το κόμμα του «αϊ σιχτίρ». Γι’ αυτό και για το λαϊκισμό ευθύνονται περισσότερο όλοι αυτοί οι σοβαροί κατά τα άλλα, που έχουν φτάσει την κοινή γνώμη να λέει αυτό το «αϊ σιχτίρ». Όπου ο λαϊκισμός απέκτησε δύναμη τα αποτελέσματα ήταν εφιαλτικά. Eυτυχώς, η κοινή γνώμη ξέρει ιστορία, έχει ζήσει τον 20ό αιώνα. Γι’ αυτό όσο κι αν πρόσκαιρα παρασύρεται από τη γοητεία του λαϊκισμού, στο τέλος συνέρχεται και δείχνει μεγαλύτερη ωριμότητα από την πολιτική της τάξη. Kαταλαβαίνει την απάτη, και όταν ο Γιώργος, που είναι πονηρός, κυκλοφοράει για γαμπρός στον Aυτιά και δημαγωγεί λέγοντας να δώσουν πίσω τα κόμματα την επιχορήγηση που παίρνουν από το κράτος, σκέφτεται: και γιατί δεν κάνει την καλή αρχή αυτός μόνος του;
17°
