Οι 200 της Καισαριανής, η Κατοχή και η δύναμη της ιδεολογίας, και ένα μήνυμα κατά φασισμού, ναζισμού και ολοκληρωτισμού.
Δεκαετία του ‘60. Συνοικία προσφυγική, σπίτι με κήπο, το χολ ευρύχωρο με δύο πολυθρόνες και καναπέ, ο κούκος για ρολόι, ραδιόφωνο, εκείνο το παλιό με τις λυχνίες που έπιανε και Ευρώπη, και στη μέση δέσποζε η βαριά σόμπα πετρελαίου με το μπουρί της. Σε μια γωνιά σε ένα τραπεζάκι εγώ, παιδί του δημοτικού τότε, έκανα τα μαθήματά μου και κρυφάκουγα τους μεγάλους που συζητούσαν. Ο πατέρας μάζευε τους συγγενείς και φίλους του, όλοι αριστεροί, κάποτε εαμίτες, άλλοι πολύ, άλλοι λίγο κυνηγημένοι και φυλακισμένοι, και συζητούσαν. Ο πόλεμος, βλέπετε, ήταν νωπός ακόμα και το αντάρτικο, τα Δεκεμβριανά και ο εμφύλιος φρέσκα, πολύ φρέσκα, σαν χτες. Όταν οι μέρες είναι της φωτιάς, θες δεν θες τις θυμάσαι καλά. Για μένα που άκουγα, ήταν κάτι σαν ζωντανό, αληθινό παραμύθι. Πολεμική ταινία με κακούς και καλούς.
Εκεί άκουσα για πρώτη φορά για τοίχο, Καισαριανή, πηγάδα, Μελιγαλά, εκτελέσεις, αμούστακα παιδιά και μεγαλύτερους που πέθαιναν με τη γροθιά υψωμένη φωνάζοντας «ζήτω το ΚΚΕ» ή τραγουδώντας τη Διεθνή. «Εμπρός της γης οι κολασμένοι της πείνας σκλάβοι εμπρός εμπρός». Είχα ακούσει για την πείνα της Κατοχής και έκανα τη λογική σύνδεση. Λανθασμένα, βέβαια, γιατί για άλλη πείνα μιλούσε το τραγούδι. Η ελληνική κυβέρνηση είχε αφήσει τους πολιτικούς κρατούμενους της Ακροναυπλίας και των νησιών στα χέρια των Γερμανών. Σκληρό; Ούτε λόγος. Απλώς απάνθρωπο. Για να εκτελεστούν από Γερμανούς και Ιταλούς στα στρατόπεδα της Λάρισας των Τρικάλων, του Χαϊδαρίου. Οι 200 της Καισαριανής ήταν από τους τελευταίους. Και επειδή άλλοι ήταν τεταρτοδιεθνιστές και άλλοι ορθόδοξοι κομμουνιστές του ΚΚΕ, οι πρώτοι πέθαναν με τη Διεθνή στο στόμα και οι δεύτεροι ζητωκραυγάζοντας για την πατρίδα τους την Ελλάδα. Διότι οι διαφορές του κομμουνιστικού κινήματος παρέμεναν ζωντανές ακόμα και μπροστά στον βέβαιο θάνατο. Όταν η σφαίρα που γράφει το όνομά σου ταξιδεύει προς την καρδιά σου. Αν είσαι τυχερός και πεθάνεις με την πρώτη.
Η συζήτηση των μεγαλύτερων συχνά κατέληγε στο συμπέρασμα ότι ήταν άδικο που το κόμμα δεν τους προστάτευσε. Θα μπορούσαν να είχαν αποδράσει όπως πολλοί άλλοι. Οι φύλακες έκαναν τα στραβά μάτια, μιας και είχε τελειώσει η Ελλάδα ως ελεύθερο κράτος. Κάποιος επέμενε ότι το κόμμα ήθελε ήρωες και τους είχε… Η κτηνωδία των δεσμοφυλάκων και των εκτελεστών έμενε σε δεύτερο πλάνο. Ήταν δεδομένη ως μια κανονικότητα της εποχής εκείνης. Οι Γερμανοί ήταν οι Γερμανοί, οι πρόγονοι των σημερινών συμμάχων και συνέταιρων μας στην ΕΕ και στο ΝΑΤΟ. Η λέξη ναζί δεν ακουγόταν σχεδόν καθόλου. Μόνο οι Γερμανοί. Οι τεταρτοδιεθνιστές, ακραίοι όπως πάντα ουτοπιστές, περίμεναν να ξεσηκωθούν οι Γερμανοί εργάτες και στρατιώτες, να ενωθούν με τους υπόλοιπους ευρωπαίους και να ξεκινήσουν μια παγκόσμια επανάσταση. Διότι η επανάσταση ή θα είναι παγκόσμια ή δεν θα υπάρξει, όπως έλεγαν. Και φυσικά οι παντός είδους ιμπεριαλισμοί θα καταρρεύσουν σαν τραπουλόχαρτα.
Φυσικά είναι άλλο να ακούς μια ιστορία, όσο φρικιαστική και αν είναι, και άλλο να βλέπεις τις φωτογραφίες που είδαν το φως της δημοσιότητας μετά από 80 χρόνια. Φωτογραφίες που τράβηξε ένας δήμιος. Είναι γνωστό ότι οι ναζί κινηματογραφούσαν όλες της θηριωδίες τους. Για διάφορους λόγους. Για να τις έχουν να τις βλέπουν αργότερα και να φτιάχνονται, για να τις προβάλλουν ως επίκαιρα στον λαό τους και στους υπόδουλους προς διαφήμιση ή παραδειγματισμό, αλλά και για να ελέγχουν την απόδοση των επιχειρήσεών τους και να κάνουν αξιολόγηση. Του στιλ, ποιος δεν ήταν σκληρός όσο έπρεπε. Ποιος σκότωσε περισσότερους. Αυτό, μάλιστα, το αρχειακό υλικό πολλών τόνων αναζητήθηκε πριν από τη δίκη της Νυρεμβέργης αλλά και μετά και ένα μέρος του βρέθηκε. Το υπόλοιπο πρόλαβαν να το καταστρέψουν διότι όσοι έζησαν ήξεραν τι τους περίμενε.
Και η εικόνα, φυσικά, δεν αντέχεται όσο και να γνωρίζεις την ιστορία. Ξέρει ο άλλος ότι θα πεθάνει και βαδίζει προς τον θάνατο χαμογελώντας και τραγουδώντας. Βαδίζει προς το οριστικό τέλος παλληκαρήσια. Κάπως έτσι πήγαιναν στο εκτελεστικό απόσπασμα οι αντιστασιακοί της εποχής εκείνης, πόσο μάλλον οι κομμουνιστές πολιτικοί κρατούμενοι. Τι είναι, αλήθεια, αυτό που τους κρατούσε όρθιους, θα αναρωτιέστε. Η δύναμη της ιδεολογίας. Είναι τεράστια και κινεί την ιστορία. Τόσο την προσωπική όσο και την οικουμενική. Η ιδεολογία κινεί την ιστορία και όχι τα συμφέροντα που λένε διάφοροι ανιστόρητοι. Τόσο ο Χίτλερ όσο και ο Στάλιν και άλλοι μικρότεροι δυνάστες αιματοκύλισαν τον κόσμο πρωτίστως λόγω ολοκληρωτικής ιδεολογίας. Αλλά και αυτοί που τους αντιστάθηκαν, που δεν κιότεψαν, που δεν αδιαφόρησαν, από ιδεολογία το έκαναν. Η ιδεολογία σε κάποιους ανθρώπους είναι ανάγκη. Που όταν στα δίχτυα της πιαστείς, ειδικά σε ταραγμένους καιρούς, είναι πολύ δύσκολο να βγεις και να αναθεωρήσεις. Η ιδεολογία είναι η ασπίδα και το αναβολικό σου. Ικανή για το καλύτερο και το χειρότερο.
Ωστόσο, σε τέτοια συνταρακτικά γεγονότα οι προβολές στο σήμερα απαγορεύονται. Διότι μετά τη δημοσίευση των φωτογραφιών βγήκαν διάφορα φασιστοειδή να τους χλευάσουν διότι οι μελλοθάνατοι ήταν κομμουνιστές. Βγήκαν όμως και οι άλλοι, από την αντίθετη πλευρά, να κάνουν ιδεολογική χρήση της ιστορίας και να μιλήσουν για την ανωτερότητα των ιδεών τους και άλλα τέτοια, αναζητώντας μικροπολιτικό όφελος. Εις μάτην. Οι άνθρωποι αυτοί, σύμφωνα με τις γνώσεις τους την εποχή εκείνη, αγωνίζονταν για τη δημοκρατία και την ελευθερία. Για τη δικαιοσύνη και τον σοσιαλιστικό μετασχηματισμό της πατρίδας τους. Για την ιδανική κοινωνία, τον νέο τύπο ανθρώπου. Γιατί αυτό ήξεραν για σωστό. Ζούσαν σε πλάνη.
Η Σοβιετική Ένωση ήταν τότε η πατρίδα κάθε προλετάριου αγωνιστή. Έτσι πίστευαν διότι δεν ήξεραν την αλήθεια. Δεν γνώριζαν τη σφαγή του Κατίν, όπου οι σοβιετικοί σύντροφοί τους εκτέλεσαν εν ψυχρώ 22.000 Πολωνούς. Δεν ήξεραν για τα εγκλήματα του Στάλιν και της παρέας του που συναγωνίζονται τα εγκλήματα του Χίτλερ. Για όλα αυτά που υπέφεραν οι πολίτες της ΕΣΣΔ κάτω από το ζυγό της πιο φρικτής δικτατορίας που έχει ζήσει ο σύγχρονος κόσμος. Για όλα εκείνα τα φρικτά εγκλήματα της ΟΠΛΑ που ακολούθησαν. Ούτε μπορούσαν να φανταστούν τα μύρια όσα υπέφεραν οι πολίτες των χωρών που βρέθηκαν πίσω από το Σιδηρούν Παραπέτασμα.
Οι 200 της Καισαριανής πέθαναν για τις ιδέες τους. Ιδέες τις οποίες αργότερα η ιστορία καταδίκασε για πάντα. Γι’ αυτό εμείς, οι απόγονοι εκείνων των ηρώων, με τη γνώση των όσων επακολούθησαν δεν μπορούμε παρά να φωνάξουμε με όλη τη δύναμη της φωνής και της ψυχής ένα και μόνο. Ποτέ πια φασισμός, ποτέ πια ναζισμός, ποτέ πια κομμουνισμός. Ποτέ πια ολοκληρωτισμός κάθε είδους και χρώματος. Και να σταθούμε κι εμείς παλληκαρήσια, αν χρειαστεί, απέναντι σε όποιον τολμήσει να επιβουλευτεί τις αξίες του σύγχρονου ελεύθερου κόσμου. Τις πανανθρώπινες αξίες της δημοκρατίας των ανοικτών θεσμών. Ζήτω η ελευθερία και δημοκρατία. Διότι εμείς ξέρουμε.
12°
