Ακαδημία Εμπορικού Ναυτικού της Ύδρας: Ιστορίες από τη θάλασσα

Πώς γίνεται κανείς ναυτικός; Ίσως από οικογενειακή παράδοση ή από αγάπη για τη θάλασσα, άλλος για τα καλά χρήματα ή για να γυρίσει τον κόσμο. Κι αν είναι κανείς ονειροπόλος, μπορεί να αρκεί να δει κάποιον άλλον να σχεδιάζει μια πορεία σε έναν χάρτη με μολύβι.

Η Ακαδημία Εμπορικού Ναυτικού της Ύδρας είναι η παλαιότερη στην Ελλάδα με ιστορία που ξεκινά από το 1749. Είναι μία από τις 11 Ακαδημίες Εμπορικού Ναυτικού στην Ελλάδα, όπου εισάγεται κανείς μέσω πανελλαδικών εξετάσεων για να γίνει πλοίαρχος. Αυτές είναι οι ιστορίες της σχολής και των ανθρώπων της.

Ακαδημία Εμπορικού Ναυτικού Υδρας: Μιλούν ο διοικητής Ευάγγελος Δανόπουλος και φοιτητές

Οι σπουδές στην Ακαδημία Εμπορικού Ναυτικού είναι 4ετείς και αποτελούνται από 6 εξάμηνα θεωρίας και δύο εξάμηνα στη θάλασσα, σε εκπαιδευτικά ταξίδια. Η Φωτεινή Σταύρου, 21 ετών από το Πέραμα, είναι φοιτήτρια στο τρίτο έτος και αυτή είναι η εμπειρία της από το πρώτο της μπάρκο: «Ήμουν σε δεξαμενόπλοιο, αυτά μεταφέρουν πετρέλαιο και παράγωγά του. Μπήκα στο πλοίο ενώ εκείνο ήταν εν πλω, στην Αίγυπτο. Η πρώτη μας στάση ήταν στην Ινδία, στο Μομπάι. Δεν κατέβηκα για διάφορους δικούς μου λόγους. Μετά Γκάνα – ούτε εκεί κατέβηκα.

»Το πρώτο λιμάνι που κατέβηκα, για λίγες ώρες, ήταν το Πόιντ Τάπερ στον Καναδά. Ήταν ένα πάρα πολύ όμορφο μέρος. Απόκριες τότε και όλα τα σπίτια ήταν στολισμένα με κολοκύθες όπως τα βλέπουμε στις ταινίες. Μετά πήγαμε Αμερική, στη Νέα Υόρκη περάσαμε σχεδόν ξυστά από το Άγαλμα της Ελευθερίας. Δεν κατέβηκα ούτε εκεί ούτε στο Χιούστον μετά, δυστυχώς, γιατί δεν είχα βγάλει αμερικανική βίζα. Κι από εκεί Γερμανία, απ’ όπου ξεμπάρκαρα».

Η Φωτεινή, η οποία λέει ότι από μικρή ήξερε ότι θα ασχοληθεί με κάτι δυναμικό και ότι αποφάσισε να γίνει ναυτικός βλέποντας τον αδερφό της να σχεδιάζει μια πορεία σε έναν χάρτη με μολύβι, όντας και ο ίδιος φοιτητής στην ίδια σχολή, ήταν η μόνη γυναίκα στο πλοίο. «Είχα πολύ καλή αντιμετώπιση, το κλίμα ήταν μια χαρά και δεν υπήρξε κανένα θέμα διακρίσεων λόγω φύλου. Σίγουρα έπαιξε ρόλο και η δική μου σοβαρή και προσεκτική στάση». Όταν αποφοιτήσει το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου θα ταξιδεύει. Τη ρωτάω πώς το αντιμετωπίζουν αυτό τα αγόρια. «Ξεκαθαρίζω εξαρχής ότι αυτό είναι το επάγγελμά μου, αυτό είναι που θα κάνω, μέχρι να κάνω οικογένεια και να σταματήσω να ταξιδεύω. Από εκεί και έπειτα είναι επιλογή του καθενός να αποφασίσει αν μπορεί να αντέξει αυτή τη συνθήκη».

Τριάντα φοιτητές ετησίως με ποσόστωση 10% για τις γυναίκες

Η Ακαδημία Εμπορικού Ναυτικού Ύδρας στεγάζεται σε δύο πανέμορφα κτίρια μπροστά στη θάλασσα. Όπως λέει ο διοικητής της ακαδημίας, Ευάγγελος Δανόπουλος πλοίαρχος Λιμενικού Σώματος, και τα δύο χτίστηκαν στα τέλη του 17ου αιώνα και ανήκαν στους Υδραίους καραβοκύρηδες Αναστάσιο Τσαμαδό και Αθανάσιο Κουλούρα. Το ένα έχει παραχωρηθεί στο Δημόσιο αποκλειστικά για τη λειτουργία της σχολής, ενώ το δεύτερο εκμισθώνεται από τον Ιερό Ναό Ζωοδόχου Πηγής Αθηνών για την κάλυψη των αναγκών της. Στην Ακαδημία Εμπορικού Ναυτικού Ύδρας εισάγονται ετησίως 30 φοιτητές κάθε χρόνο, με ποσόστωση 10% για γυναίκες, ενώ υπάρχει ηλικιακό όριο στα 27 χρόνια.

Οι άνδρες φοιτητές έχουν τη δυνατότητα να μείνουν στη σχολή, όχι όμως και οι γυναίκες λόγω κατασκευαστικών περιορισμών (ενδιαίτηση για γυναίκες υπάρχει στις ακαδημίες Κρήτης, Πρέβεζας, Κύμης και Οινουσσών). Επίσης, από την περίοδο της οικονομικής κρίσης έχει διακοπεί η σίτιση και δεν έχει επανέλθει (σε καμία ακαδημία). Ανάμεσα στα μαθήματα είναι η Ναυτιλία, η Ευστάθεια, η Επικοινωνία Πλοίων, το Ναυτικό Δίκαιο, η Μετεωρολογία, τα Ναυτικά Αγγλικά, η Ναυπηγία.

Πτυχία, επαγγελματική εξέλιξη και μισθοί των αποφοίτων της σχολής

Ο φοιτητής που αποφοιτεί από την ακαδημία είναι δόκιμος πλοίαρχος. Θα κάνει κάποια σεμινάρια και θα πάρει το πτυχία πλοιάρχου Γ’ Τάξης Εμπορικού Ναυτικού (ανθυποπλοίαρχος). Οι δουλειές του στο πλοίο θα είναι βάρδιες ως υπεύθυνος αξιωματικός στη γέφυρα, συντήρηση πλοίου, βοηθός υποπλοιάρχου στις φορτοεκφορτώσεις κ.λπ. Ύστερα από διετή θαλάσσια υπηρεσία θα εισαχθεί στο Κέντρο Επιμόρφωσης Στελεχών Εμπορικού Ναυτικού (ΚΕΣΕΝ) από όπου θα πάρει το πτυχίο Β’ Τάξης, υποπλοίαρχος δηλαδή, το νούμερο δύο στο καράβι.

Ύστερα από μία ακόμη διετή θαλάσσια υπηρεσία θα πάει και πάλι στο ΚΕΣΕΝ όπου θα πάρει δίπλωμα Α’ Τάξης και θα είναι, πλέον, πλοίαρχος. «Αν κάποιος τελειώσει τη σχολή στα 22, σε μια δεκαετία μπορεί να είναι πλοίαρχος», λέει ο Ε. Δανόπουλος. Αναφέρει ότι είναι πολύ εύκολο να βρει κανείς δουλειά γιατί οι ανάγκες είναι μεγάλες και οι εταιρείες ζητούν συνέχεια κόσμο. Ο ανθυποπλοίαρχος πληρώνεται με περίπου 5.000 ευρώ τον μήνα, ο υποπλοίαρχος με 8-9.000 ευρώ, ο πλοίαρχος με 10-12.000 ευρώ – έχει να κάνει και με τον τύπο του πλοίου, αν κάποιος εργαστεί σε ένα επιβατηγό που κάνει δρομολόγια στο Αιγαίο θα έχει χαμηλότερη αμοιβή από τον πλοίαρχο ενός ποντοπόρου πλοίου.

Τα μπάρκα διαρκούν, συνήθως, 5-6 μήνες. Ένα ταξίδι μπορεί να κρατήσει και 50 μέρες στη θάλασσα χωρίς να πιάσει λιμάνι, ένα πλοίο, για παράδειγμα, που πάει από Καναδά προς Αυστραλία. Μετά το μπάρκο, ανάλογα και με την πολιτική της κάθε εταιρείας, ο αξιωματικός θα μείνει στη στεριά για 2-3 μήνες πριν ξαναμπαρκάρει. Το διάστημα αυτό δεν πληρώνεται, αν και κάποιες εταιρείες δίνουν έναν μικρό μισθό ως κίνητρο.

Αυστραλία, Κίνα, Αφρική, Βραζιλία

«Από μικρός αγαπούσα τη θάλασσα και ήθελα να γυρίσω τον κόσμο», λέει ο Χαράλαμπος Τσουλουβής, 22 χρονών από την Ορεστιάδα, τριτοετής φοιτητής στην Ακαδημία Εμπορικού Ναυτικού Ύδρας, ο οποίος έχει κάνει κι αυτός το πρώτο εκπαιδευτικό του μπάρκο. «Ήμουν σε ένα φορτηγό χύδην φορτίου, που συνήθως μεταφέρουν σιδηρομεταλλεύματα. Το πλοίο ήταν στο Πορτ Γουόλκοτ, στην Αυστραλία, όπου έφτασα αεροπορικώς μέσω Σιγκαπούρης. Για δύο μήνες κάναμε το δρομολόγιο Αυστραλία – Κίνα. Μετά Αφρική στη Γουινέα, στην Ινδία μέσω Μεσογείου και της Διώρυγας του Σουέζ και από εκεί στη Βραζιλία, από όπου ξεμπάρκαρα.

»Έξι μήνες δεν βγήκα σε κανένα λιμάνι. Στην Κίνα υπήρχε ακόμα η ιστορία του κορωνοϊού, στην Αυστραλία η φόρτωση γινόταν πολύ γρήγορα, κρατούσε λιγότερο από 24 ώρες, ενώ σε Αφρική και Ινδία οι συνθήκες δεν ήταν τόσο καλές, δεν θέλαμε και οι ίδιοι να βγούμε έξω». Ο ελεύθερος χρόνος λίγος: «Συνήθως είχα βάρδια στο κατάστρωμα από τις 8 το πρωί έως τις 5 το απόγευμα και μετά, έως τις 8, βάρδια στη γέφυρα, οπότε μετά δεν είχα και πολύ κουράγιο, έτρωγα και κοιμόμουν. Κάποιες φορές γυμναστήριο και κάποιες έβλεπα ταινίες στο λάπτοπ».

Με τα κορίτσια; «Νομίζω ότι ο περισσότερος προβληματισμός θα προκύψει όταν έρθει η ώρα να κάνω οικογένεια. Είναι το επάγγελμά μου, η κοπέλα μου θα πρέπει είτε να κάνει υπομονή είτε δεν θα μπορούμε να συνεχίσουμε».

Μπορείς να αντέξεις τη μοναξιά;

Η μεγαλύτερη δυσκολία για έναν καπετάνιο, λέει ο Ε. Δανόπουλος, είναι ότι έχει την ευθύνη για τα πάντα. «Ευθύνη για την ανθρώπινη ζωή, για την περιουσία που διαχειρίζεται, για το φορτίο που μεταφέρει. Φανταστείτε την ευθύνη ενός πλοιάρχου σε ένα κρουαζιερόπλοιο με 6.000 επιβαίνοντες ή ενός πετρελαιοφόρου που μπορεί να προσαράξει και να προκληθεί θαλάσσια ρύπανση». Σημειώνει ότι ισχύει πως οι Έλληνες ναυτικοί έχουν πολύ καλό όνομα διεθνώς.

«Είναι η νοοτροπία του που χαρακτηρίζεται από το φιλότιμο, την εργατικότητα, αλλά και τον αυτοσχεδιασμό – αυτό που λέμε πατέντα. Ναι, θεωρούμαστε από τους καλύτερους. Πολύ καλό όνομα έχουν, επίσης, Οι Γερμανοί, οι Άγγλοι, οι Αμερικάνοι, οι Ιάπωνες, ενώ και οι Φιλιππινέζοι έχουν ανεβάσει πάρα πολύ το επίπεδό τους. Θεωρητικά, ο καθένας θα μπορούσε να γίνει πλοίαρχος. Θα πρέπει να έχει ισχυρό χαρακτήρα, ψυχική δύναμη, θάρρος, να αντέχει το άγχος, να μη φοβάται τους κινδύνους και τις κακοκαιρίες. Να γνωρίζει ότι θα πρέπει να βρίσκεται συνεχώς σε επιφυλακή γιατί δεν είναι εύκολες οι συνθήκες σε ένα πλοίο, όπου καλείται να λειτουργήσει και να διοικήσει σε ένα περιβάλλον μικρό και πολυπολιτισμικό. Κι επίσης να αντέχει το έντονο αίσθημα απομόνωσης και μοναξιάς» λέει.