Η πολιτικοοικονομική κρίση στη Γαλλία και η συνθήκη του Μάαστριχτ

Η πολιτικοοικονομική κρίση στη Γαλλία δεν είναι κάτι το καινούργιο, ούτε κάτι το ξαφνικό. Είχε προβλεφθεί ότι θα έφθανε η ώρα για το «μπαμ», ήδη απ’ όταν ξέσπασε η δημοσιονομική κρίση στην Ελλάδα. Βέβαια δεν υπάρχει σύγκριση ανάμεσα στις δύο οικονομίες και γι’ αυτό πολλά απ’ όσα γράφονται και λέγονται περί κατάρρευσης κ.λπ., κ.λπ. δεν έχουν καμία βάση.

Η Γαλλία είναι μια από τις σημαντικότερες χώρες στον κόσμο ακριβώς γιατί, τηρώντας και τιμώντας τους εγχώριους διανοητές της, όπως ο Ζ.Ζ. Ρουσσώ και ο Μοντεσκιέ, εφάρμοσε στην πράξη αυτό που λέμε «κράτος δικαίου» για όλους, Γάλλους και ξένους μετανάστες. Είναι μια από τις χώρες που έχει αναπτύξει στο μεγαλύτερο βαθμό το κράτος πρόνοιας και την κοινωνική δικαιοσύνη, ήδη από την πρώτη περίοδο την μετά τον πόλεμο, ανεξαρτήτως το ποιο κόμμα κυβερνούσε. 

Η Γαλλία, όπως και η Ιταλία, πρωτοστάτησε στη δημιουργία του κοινωνικού κράτους στη βάση πάντα του σεβασμού της ανάγκης του άλλου, του αδύναμου, του πολιτικού πρόσφυγα και του μετανάστη χωρίς χαρτιά. Αυτές τις αξίες θέλησαν να περάσουν και στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Όλα αυτά μέχρι τη δεκαετία του 1990 που ψηφίστηκε η συνθήκη του Μάαστριχτ και λίγο αργότερα το Σύμφωνο Σταθερότητας στη βάση μιας σημαντικής υποχώρησης απέναντι στις απαιτήσεις της Γερμανίας και γενικότερα των χωρών του λεγόμενου Βορρά. Τότε οι χώρες του Νότου, όπως και η Ισπανία, ήρθαν αντιμέτωπες με την πολιτική των ισοσκελισμένων προϋπολογισμών, της μείωσης των δαπανών του δημοσίου, όπως και στο πάγωμα των μισθών. 

Σ’ όλη αυτή την περίοδο καμία γαλλική κυβέρνηση δεν μπόρεσε να μειώσει ούτε το έλλειμμα, ούτε το δημόσιο χρέος. Μάλιστα είναι χαρακτηριστικό ότι την περίοδο του 2010 που ο τότε πρόεδρος της Γαλλίας Σαρκοζί κατηγορούσε την κυβέρνηση Γ. Παπανδρέου ότι δεν έκανε κάτι για το χρέος, η δικιά του κυβέρνηση στο τέλος της θητείας το αύξησε κατά 20 μονάδες.

Να επισημανθεί ότι η συγκεκριμένη περίπτωση της αύξησης του δημόσιου χρέους και του ελλείμματος στη Γαλλία δεν είχε καμία σχέση με τις αντίστοιχες αυξήσεις στην Ελλάδα για τον απλούστατο λόγο ότι εκεί οι παροχές στο επίπεδο της κοινωνικής πολιτικής απέχουν έτη φωτός από τις αντίστοιχες ελληνικές. Παραδείγματα πάρα πολλά, όπως ο μεγάλος αριθμός των φοιτητικών εστιών για όλους, Γάλλους και ξένους, οι στεγαστικές και οικονομικές αποζημιώσεις σε περίπτωση εγκυμοσύνης αλλοδαπών φοιτητριών, τα μεγάλα επιδόματα ανεργίας, κ.λπ. κ.λπ.

Σήμερα, για τα επεισόδια είναι προφανές ότι είναι υπεύθυνη η μεγάλη όξυνση των αντιθέτων ανάμεσα στις αντιμαχόμενες πολιτικές δυνάμεις βασικά και κυρίως εξαιτίας της αύξησης των ακραίων πολιτικών απόψεων τις οποίες εκφράζουν δυνάμεις που αδιαφορούν για την πραγματικότητα και ότι όντως χρειάζεται να παρθούν κάποια μέτρα. Από την άλλη, όταν το σύνολο των συνδικάτων και όλων των λαϊκίστικων κομμάτων εμποδίζουν οποιαδήποτε τύπου παρέμβαση σε αλλαγές του κοινωνικού κράτους, τότε καμία κυβέρνηση δεν θα μπορέσει να κάνει οτιδήποτε. Κι αυτό συμβαίνει αυτή τη στιγμή στη Γαλλία.

Είναι προφανές ότι μετά τις εκλογές θα φανούν ξεκάθαρα ποιοι υπερβάλλουν και λαϊκίζουν και ποιοι έκανα ό,τι μπορούσαν μέσα σ’ ένα εντελώς ακατάλληλο πολιτικά περιβάλλον.

Ποιο είναι, ωστόσο, το ζήτημα που προκύπτει μετά από τόσες κυβερνήσεις που δεν μπόρεσαν να φέρουν τα πράγματα σε μια σειρά, συμπεριλαμβανομένων και των κυβερνήσεων του Μακρόν, τον οποίον όλοι τώρα θέλουν να σταυρώσουν;

Το ζήτημα είναι πολιτικό και έχει χοντρικά δύο βασικούς άξονες: Από την μια μεριά φαίνεται ότι η αντίθεση Βορρά/Νότου, η αντίθεση των διαφορετικών οικονομικών πολιτικών, η μια που τείνει προς τον νεοφιλελευθερισμό και ουσιαστικά επέβαλλε τις συμφωνίες του Μάαστριχτ, γιατί έτσι πιστεύουν ότι θα σώσουν το ευρώ, και η άλλη που είναι υπέρ μιας πιο ελαστικής κατάστασης, σχετικά με τα ελλείμματα, έχει φτάσει στο ακραίο σημείο, τόσο ώστε να τρίζουν τα θεμέλια του συγκεκριμένου μοντέλου της ΕΕ.

Το δεύτερο ζήτημα που προκύπτει αφορά στο μέλλον της ΕΕ και στο εάν αυτές οι δύο συμβάσεις του ευρώ έχουν οικονομικό αντίκρισμα. Με βάση τα αποτελέσματα και τους δείκτες ανάπτυξης, μάλλον δεν έχουν κανένα αφού οι οικονομίες σχεδόν του συνόλου των χωρών μελών πάνε από το κακό στο χειρότερο και επίσης σημαντικό, οι περισσότερες δεν τηρούν τους κανόνες του χρέους και των ελλειμμάτων.

Επομένως, και ως τελικό ερώτημα, μήπως το οικονομικό πρόβλημα της Γαλλίας είναι το πολιτικό πρόβλημα της ΕΕ;